Koniklik (Taper) Nedir?
Koniklik, bir parçanın boyu boyunca çapının kademeli olarak azalmasıdır; millerde, pimlerde, takım tutucularda ve raybalarda sıkça karşılaşılır. Bu hesaplayıcı; büyük çap (D), küçük çap (d) ve değişimin gerçekleştiği eksenel uzunluk (L) değerlerinden birim uzunluk başına koniklik, koniklik yüzdesi ve konik açısı sonuçlarını verir. Hangi birimi kullandığınız fark etmez: üç ölçüyü de aynı birimde (mm veya inç) girdiğiniz sürece koniklik oranı ve açılar geçerli kalır.
Nasıl Kullanılır?
Büyük çapı, küçük çapı ve bu iki ölçüm noktası arasındaki uzunluğu girin. Hesaplayıcı; birim uzunluk başına konikliği (çap üzerindeki yükselme/yatay mesafe oranı), yüzde olarak konikliği, karşılıklı yüzeyler arasındaki tam (dahili) açıyı ve merkez ekseninden tek tarafa ölçülen yarım açıyı verir. Yarım açı, çoğu tornacının supitli mengene (compound rest) ya da sinüs çubuğu üzerinde ayarladığı değerdir.
Formül Açıklaması
Birim uzunluk başına koniklik, çap farkının uzunluğa bölünmesiyle bulunur:
$$\text{Koniklik} = \frac{\text{Büyük Çap }(D) - \text{Küçük Çap }(d)}{\text{Uzunluk }(L)}$$Çap, eksenin her iki tarafında da değiştiği için her bir taraf bu değerin yarısı kadar yükselir. Dolayısıyla yarım açı \(\arctan\!\left(\frac{D - d}{2L}\right)\), tam (dahili) açı ise bunun iki katıdır:
$$\theta = 2\,\arctan\!\left(\frac{\text{Büyük Çap }(D) - \text{Küçük Çap }(d)}{2\,\text{Uzunluk }(L)}\right)$$Koniklik yüzdesi, birim başına konikliğin 100 ile çarpılmasıyla elde edilir.
Örnek Hesaplama
\(D = 2\), \(d = 1\), \(L = 10\) için: birim başına koniklik
$$\frac{2 - 1}{10} = 0{,}1$$yani %10. Yarım açı
$$\arctan\!\left(\frac{1}{20}\right) = \arctan(0{,}05) \approx 2{,}8624^\circ$$dolayısıyla tam (dahili) açı ≈ 5,7249°.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi birimi kullanmalıyım? Üç değer de aynı birimde olduğu sürece istediğinizi kullanabilirsiniz. Birim başına koniklik ve açılar boyutsuz oranlardır.
Tam açı ile yarım açı arasındaki fark nedir? Tam (dahili) açı parçanın her iki tarafını kapsar; yarım açı ise merkez ekseninden tek bir yüzeye kadar ölçülür ve supitli mengeneyi kaydırırken kullanılır.
Foot başına konikliğe nasıl çeviririm? Birim başına konikliği (inç/inç cinsinden) 12 ile çarparak inç/foot değerini elde edersiniz.