Hệ Số K Là Gì?
Hệ số K (K-factor) là một hằng số nền tảng trong gia công kim loại tấm. Nó cho biết vị trí của trục trung hòa — lớp vật liệu không bị giãn ra cũng không bị nén lại trong quá trình uốn — nằm ở đâu trong bề dày tấm. Hệ số này được biểu diễn dưới dạng tỉ số nằm trong khoảng từ 0 đến 0,5, trong đó K bằng khoảng cách từ bề mặt trong đến trục trung hòa chia cho độ dày vật liệu. Khi biết hệ số K, bạn có thể dự đoán chính xác lượng bù trừ uốn (bend allowance), độ trừ uốn (bend deduction) và chiều dài khai triển phẳng.
Cách Sử Dụng Máy Tính
Nhập bù trừ uốn đã đo được (chiều dài cung của trục trung hòa qua mối uốn), góc uốn tính bằng độ, bán kính uốn trong và độ dày vật liệu. Hãy dùng cùng một đơn vị độ dài (tất cả là mm hoặc tất cả là inch). Máy tính sẽ trả về hệ số K cùng vị trí trục trung hòa tương ứng.
Giải Thích Công Thức
Bù trừ uốn bằng chiều dài cung của trục trung hòa: $$\text{BA} = \frac{\pi}{180} \cdot \alpha \cdot (\text{R}_i + K \cdot \text{T})$$ Biến đổi để tìm K ta được $$K = \frac{\text{BA} - \frac{\pi}{180} \cdot \alpha \cdot \text{R}_i}{\frac{\pi}{180} \cdot \alpha \cdot \text{T}}$$ Thành phần \(\frac{\pi}{180} \cdot \alpha\) đơn giản là để chuyển góc uốn từ độ sang radian.
Ví Dụ Minh Họa
Giả sử BA = 6,81, góc = 90°, \(\text{R}_i = 3\) và T = 3. Góc tính theo radian là \(90 \cdot \frac{\pi}{180} = 1{,}5708\). Mẫu số là \(1{,}5708 \cdot 3 = 4{,}7124\). Tử số là \(6{,}81 - 1{,}5708 \cdot 3 = 6{,}81 - 4{,}7124 = 2{,}0976\). Vậy $$K = \frac{2{,}0976}{4{,}7124} \approx 0{,}445$$ và trục trung hòa nằm cách bề mặt trong \(0{,}445 \cdot 3 \approx 1{,}336\).
Câu Hỏi Thường Gặp
Giá trị hệ số K điển hình là bao nhiêu? Với hầu hết các loại thép và nhôm, hệ số này dao động khoảng từ 0,3 đến 0,5, thường vào khoảng 0,42–0,45.
Hệ số K có thay đổi theo bán kính không? Có — bán kính trong càng nhỏ so với độ dày thì trục trung hòa thường dịch vào phía trong nhiều hơn, làm giảm K.
Tôi nên dùng đơn vị nào? Bất kỳ đơn vị nào cũng được, miễn là nhất quán, vì K là đại lượng không thứ nguyên; chỉ cần giữ BA, \(\text{R}_i\) và T cùng một đơn vị.
