Kârlılık Endeksi Nedir?
Kârlılık endeksi (PI), kâr-yatırım oranı veya değer-yatırım oranı olarak da bilinen bir sermaye bütçeleme ölçütüdür ve bir projenin yatırılan her bir birim para başına ne kadar değer ürettiğini gösterir. Hesaplaması basittir: projenin gelecekte beklenen nakit akışlarının bugünkü değeri (PV), projeyi başlatmak için gereken başlangıç yatırımına bölünür. PI'nin 1'den büyük olması, projenin maliyetinden daha fazla değer üretmesinin beklendiği anlamına gelir; PI'nin 1'in altında kalması ise projenin kârlı olmadığına işaret eder.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Yalnızca iki değer girmeniz yeterli: gelecekteki tüm nakit akışlarının bugünkü değeri (beklenen getiri oranınızla bugüne indirgenmiş hâli) ve başlangıçta yapılan yatırım tutarı. Araç, kârlılık endeksini, buna karşılık gelen net bugünkü değeri (NPV) ve PI = 1 eşiğine dayalı net bir kabul/ret önerisini anında size sunar.
Formülün Açıklaması
$$\text{PI} = \frac{\text{Gelecekteki Nakit Akışlarının Bugünkü Değeri}}{\text{Başlangıç Yatırımı}}$$ PI ve NPV aynı indirgenmiş nakit akışlarını kullandığı için, tek bir projenin kabul edilip edilmeyeceği konusunda her zaman aynı sonucu verirler: \(\text{PI} > 1\) olması, \(\text{NPV} > 0\) olmasıyla eşdeğerdir. PI'nin avantajı, değer üretimini proje büyüklüğüne göre normalleştirmesidir; bu da sermayenin kısıtlı olduğu durumlarda projeleri sıralarken oldukça işe yarar.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir proje 100.000 $ başlangıç yatırımı gerektiriyor ve gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeri 120.000 $. Bu durumda $$\text{PI} = 120.000 \div 100.000 = 1{,}2$$ olur. Yatırılan her 1 dolar, bugünkü değer cinsinden 1,20 dolar geri getirir ve $$\text{NPV} = 120.000\ \$ - 100.000\ \$ = 20.000\ \$$$ olur. \(\text{PI} > 1\) olduğundan proje kabul edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
İyi bir kârlılık endeksi kaç olmalıdır? 1,0'in üzerindeki her PI değeri, değer katan bir projeye işaret eder; değer ne kadar yüksekse o kadar iyidir. Tam olarak 1,0'lik bir PI, projenin bugünkü değer bazında başabaş noktasında olduğu anlamına gelir.
PI ile NPV arasındaki fark nedir? NPV, eklenen mutlak parasal değeri verir; PI ise yatırılan birim para başına düşen göreceli değeri gösterir. Sermaye kısıtlamasının olduğu durumlarda projeleri sıralamak için PI daha kullanışlıdır.
Nakit akışlarını önce indirgemem gerekiyor mu? Evet. Paydaki tutar, ham (indirgenmemiş) toplamlar değil; beklenen getiri oranınız ya da sermaye maliyetiniz üzerinden bugüne indirgenmiş nakit akışlarının bugünkü değeri olmalıdır.
