Bu Hesaplayıcı Ne İşe Yarar?
Bir fiyat zaten satış vergisini içeriyorsa (yani "vergi dahil" ya da brüt tutar), bu hesaplayıcı işlemi tersine çevirerek o toplamın ne kadarının vergi, ne kadarının orijinal net fiyat olduğunu söyler. Yalnızca genel toplamın ve vergi oranının bilindiği durumlarda muhasebe kayıtları, masraf raporları ve fiş/fatura mutabakatı için bu ayrıştırma çok önemlidir.
Not: Örneklerde dolar kullanılsa da yöntem evrenseldir; Türkiye'deki KDV için de aynen geçerlidir. Yalnızca uyguladığınız oranı kendi vergi oranınızla (örneğin %20, %10 veya %1) değiştirmeniz yeterlidir.
Nasıl Kullanılır?
Önce ödediğiniz toplam tutarı (vergiyi zaten içeren rakamı) girin, ardından geçerli satış vergisi oranını yüzde olarak yazın. Hesaplayıcı toplamı anında net (vergi öncesi) kısım ile vergi kısmına ayırır.
Formülün Açıklaması
Vergi, net fiyatın üzerine eklendiği için toplam tutar, net fiyatın (1 + oran) ile çarpımına eşittir. Bunu tersine çevirmek için toplamı (1 + oran/100) değerine bölerek net tutarı buluruz; sonra net tutarı toplamdan çıkararak vergi kısmını yalıtırız:
$$\text{Vergi} = \text{Toplam} - \frac{\text{Toplam}}{1 + \dfrac{\text{oran (\%)}}{100}}$$
Bu, toplamı doğrudan oranla çarpmaktan farklıdır; çarpma yöntemi vergiyi olduğundan fazla gösterir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki 107,00 $ ödediniz ve satış vergisi oranı %7. Net tutar \(107 / 1{,}07 = 100{,}00\ \$\) olur. Dolayısıyla vergi \(107 - 100 = 7{,}00\ \$\) eder. Dikkat edin: 107'nin %7'si (7,49 $) yanlış olurdu; çünkü vergi brüt tutar üzerinden değil, 100 $'lık taban üzerinden hesaplanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Neden doğrudan toplamın yüzdesini almıyoruz? Çünkü vergi, vergi dahil toplam üzerinden değil, vergi öncesi fiyat üzerinden hesaplanmıştır. Toplamın yüzdesini almak vergiyi olduğundan fazla gösterir.
KDV (VAT) veya GST için de işe yarar mı? Evet. Net fiyatın üzerine yüzde olarak eklenen her türlü katma değer vergisi ya da mal ve hizmet vergisi için aynı matematik geçerlidir. Türkiye'deki KDV de tam olarak bu mantıkla çalışır.
Oran %0 ise ne olur? O durumda hiç vergi eklenmemiştir; net tutar toplama eşit olur ve vergi miktarı sıfırdır.