Vergi Dahil Fiyat Ayrıştırma Nedir?
Etikette gösterilen fiyat, satış vergisini (Türkiye'deki KDV ya da diğer ülkelerdeki VAT/GST'yi) zaten içeriyorsa, kasada ödediğiniz tutar brüt fiyattır. Vergi dahil ayrıştırma bunu tersine çevirir: brüt fiyatı, net tutar (vergisiz değer) ile vergi payına böler. Bu işlem; muhasebe kayıtları, fatura kesme, masraf raporları ve indirilecek KDV hesabı için olmazsa olmazdır.
Nasıl Kullanılır?
Brüt fiyatı tahsil edildiği şekliyle (her şey dahil tutar) ve geçerli vergi oranını yüzde olarak girin. Hesaplayıcı, anında vergisiz net fiyatı ve toplam içine gömülü vergi tutarını gösterir. Yüzdeye dayalı her tür tüketim vergisinde çalışır; Türkiye'deki KDV, ABD satış vergisi (sales tax), AB'deki VAT veya GST gibi.
Formül Nasıl İşler?
Vergi, net fiyatın üzerine eklendiği için brüt tutar, net tutarın \((1 + \text{oran}/100)\) ile çarpımına eşittir. Geriye gitmek için çıkarma değil, bölme yaparız:
$$\text{net} = \frac{\text{brüt}}{1 + \dfrac{\text{oran}}{100}}$$ ve $$\text{vergi} = \text{brüt} - \text{net}$$. Sık yapılan bir hata, brütün doğrudan oran kadarını almaktır; bu, vergiyi olduğundan yüksek gösterir, çünkü oran brüte değil nete uygulanır.
Örnek Hesap
Diyelim ki bir ürün, %8 vergi dahil olmak üzere 108,00 tutuyor. Net fiyat $$108 / (1 + 0{,}08) = 108 / 1{,}08 = 100{,}00$$ olur. Vergi ise \(108 - 100 = 8{,}00\)'dir. Dikkat edin: netin (100) %8'i tam olarak 8 eder; bu da ayrıştırmanın doğruluğunu kanıtlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Neden brütün doğrudan %8'ini almıyoruz? Bu durumda 8,64 çıkar ki bu yanlıştır; vergi net fiyat üzerinden hesaplandığı için önce brütü 1,08'e bölmeniz gerekir.
VAT ve GST için de geçerli mi? Evet. Net fiyata eklenen, tek oranlı ve yüzdeye dayalı her vergi için matematik aynıdır.
Oran %0 ise ne olur? Net, brüte eşit olur ve vergi sıfırdır; formül bu durumu sorunsuz şekilde ele alır.
