Bilimsel Gösterim Nedir?
Bilimsel gösterim, çok büyük ya da çok küçük sayıları tek basamaklı bir mantis ile onun on kuvvetiyle çarpımı şeklinde, çok daha derli toplu biçimde yazmanın yoludur. Örneğin 0,00000642 yazmak yerine \(6{,}42 \times 10^{-6}\) yazarsınız. Bu hesaplama aracı, ister sıradan ondalık ister hâlihazırda bilimsel biçimdeki bir sayıyı, standart \(x = m \times 10^{n}\) biçimine dönüştürür; burada mantis m, \(1 \le |m| < 10\) koşulunu sağlar ve n tam sayı bir üstür.
Aracı Nasıl Kullanırsınız?
Alana istediğiniz sayıyı yazın — araç hem 1234.56 ya da 0.00042 gibi sıradan ondalık sayıları, hem de 4.2e-4 gibi zaten bilimsel biçimde yazılmış değerleri kabul eder. Hesapla düğmesine bastığınızda mantisi, üssü ve sayının tam gösterimini görürsünüz. Negatif sayılar ve 0 ile 1 arasındaki sayılar otomatik olarak işlenir.
Formülün Açıklaması
Sıfırdan farklı bir sayı için üs, \(n = \lfloor \log_{10}|x| \rfloor\) ile bulunur; yani x'in büyüklüğünü aşmayan en büyük on kuvvetidir. Mantis ise \(m = x / 10^{n}\) formülüyle hesaplanır ve sonucun her zaman \(1 \le |m| < 10\) aralığına düşmesi garantilidir. Orijinal sayının işareti mantise taşınır.
$$\text{Number} = m \times 10^{n} \\[1.5em] \text{where}\quad \left\{ \begin{aligned} n &= \left\lfloor \log_{10}\left|\text{Number}\right| \right\rfloor \\ m &= \dfrac{\text{Number}}{10^{n}} \end{aligned} \right.$$
Çözümlü Örnek
1234,56 sayısını dönüştürelim. Sayının büyüklüğü 1234,56'dır ve \(\log_{10}(1234{,}56) \approx 3{,}09\) olduğundan \(n = \lfloor 3{,}09 \rfloor = 3\) olur. Mantis ise \(1234{,}56 / 10^{3} = 1{,}23456\)'dır. Dolayısıyla \(1234{,}56 =\) \(1{,}23456 \times 10^{3}\).
Üslü Sayılar ve SI Önekleri Başvuru Tablosu
| Üs | Ondalık değer | Ad | SI öneki (sembol) |
|---|---|---|---|
| 10-12 | 0.000000000001 | trilyonda bir | piko (p) |
| 10-9 | 0.000000001 | milyarda bir | nano (n) |
| 10-6 | 0.000001 | milyonda bir | mikro (µ) |
| 10-3 | 0.001 | binde bir | mili (m) |
| 100 | 1 | bir | yok |
| 103 | 1,000 | bin | kilo (k) |
| 106 | 1,000,000 | milyon | mega (M) |
| 109 | 1,000,000,000 | milyar | giga (G) |
| 1012 | 1,000,000,000,000 | trilyon | tera (T) |
Not: Milyar ve trilyon adları, İngilizce konuşulan ülkelerde ve birçok uluslararası kullanımda yaygın olan kısa ölçek sistemine göre kullanılmaktadır. Bazı başka ülkelerde kullanılan uzun ölçek sisteminde "billion" ifadesi 1012 anlamına gelebilir. SI önekleri ve bunların on tabanındaki üsleri uluslararasıdır ve belirsizlik içermez.
Sıkça Sorulan Sorular
Mantis nedir? Sayının anlamlı basamaklarını ifade eden kısımdır; mutlak değeri her zaman en az 1, en fazla 10'dan küçük olacak şekilde yazılır.
Küçük sayılar nasıl işlenir? 1'den küçük sayılar negatif üs alır. Örneğin \(0{,}00042 = 4{,}2 \times 10^{-4}\) olur.
Sıfır için sonuç ne olur? Sıfır standart bilimsel gösterimle yazılamaz; bu nedenle araç mantis olarak 0 ve üs olarak 0 döndürür.