Bu hesaplama aracı ne işe yarar?
Bu araç, istediğiniz toplam hacimde seyreltik çözelti elde etmek için ne kadar konsantre (stok çözelti, seyreltilmemiş sıvı) kullanmanız gerektiğini ve ne kadar su ekleyeceğinizi söyler. Deterjanların, dezenfektanların, tarım ilaçlarının, sıvı gübrelerin, laboratuvar reaktiflerinin, hatta içeceklerin günlük seyreltmelerinde işinize yarar. Ülkeye özgü hiçbir kurala bağlı olmayan, evrensel bir aritmetik hesaplama aracıdır.
Nasıl kullanılır?
Hazırlamak istediğiniz seyreltik çözeltinin toplam hacmini (mL cinsinden) girin. Ardından bir hesaplama yöntemi seçin. Konsantrasyon modunda stok çözeltinizin konsantrasyonunu ve son çözeltide ulaşmak istediğiniz konsantrasyonu (ikisi de % cinsinden) girin. Oran modunda ise yalnızca seyreltme oranını yazın; örneğin 1:50 (50 kat) seyreltme için 50. Sonucun kaç ondalık basamağa yuvarlanacağını seçin; gerekli konsantre miktarını ve eklenecek su miktarını anında görün.
Formül açıklaması
Konsantrasyona göre gereken konsantre miktarı $$V_{c} = \frac{\text{hedef konsantrasyon}}{\text{stok konsantrasyon}} \times \text{seyreltik hacim}$$ şeklindedir. Yüzde hem payda hem paydada yer aldığı için sadeleşir ve sonuç doğrudan mL olarak çıkar. Orana göre ise gereken konsantre miktarı yalnızca $$V_{c} = \frac{\text{seyreltik hacim}}{\text{seyreltme oranı}}$$ kadardır. Her iki durumda da eklenecek su miktarı \(\text{seyreltik hacim} - \text{konsantre hacmi}\) olur. İki mod birbiriyle tutarlıdır: N kat seyreltme, stok/N konsantrasyonunu hedeflemekle aynı şeydir.
Örnek hesaplama
%5'lik bir stoktan %0,1'lik bir çözeltiden 3000 mL hazırlamak için: $$\text{konsantre} = \frac{0{,}1}{5} \times 3000 = 0{,}02 \times 3000 = 60 \text{ mL}$$ $$\text{su} = 3000 - 60 = 2940 \text{ mL}$$ Aynı sonuç oran modunda 50 kat seyreltme ile de elde edilir: \(3000 / 50 = 60\) mL.
Sık sorulan sorular
İki modda da sonuç neden aynı? %5'lik stoğun %0,1'e getirilmesi 50 kat seyreltmedir (\(5 / 0{,}1 = 50\)), bu yüzden iki yöntem de 60 mL verir.
Hedef konsantrasyon stoktan daha yüksek olabilir mi? Hayır. Su ekleyerek konsantrasyonu artıramazsınız; bu nedenle hedef konsantrasyon, stok konsantrasyonundan küçük veya ona eşit olmalıdır.
Sonuç birebir kesin mi? Bu, karıştırma sırasındaki hacim büzülmesini veya genişlemesini ve yoğunluk farklarını yok sayan, hacim temelli (h/h) basit bir yaklaşımdır. Günlük ev ve bahçe seyreltmeleri için yeterlidir; hassas laboratuvar çalışmalarında bu etkileri de hesaba katın. Sonuçlardan doğabilecek herhangi bir sorumluluk kabul edilmez.
