Birim oran nedir?
Birim oran, iki miktarı karşılaştırırken ikinci miktarı tek bir birime indirgeyen bir orandır. "Bir tanesine ne kadar düşer?" sorusunu yanıtlar; örneğin saatte kaç kilometre, kilogram başına kaç lira ya da dakikada yazılan kelime sayısı gibi. Bu hesaplama aracı A miktarını B miktarına bölerek tek birim başına oranı verir; bu da çoğu orantı probleminin temelinde yatan beceridir.
Hesaplama aracını nasıl kullanırsınız?
Toplam değeri Miktar A alanına, bu değerin kapsadığı birim sayısını ise Miktar B alanına girin. Araç size birim oranı (1 B'ye karşılık A) ve ters oranı (1 A'ya karşılık B) verir. Örneğin bir araç 4 galon yakıtla 120 mil yol gidiyorsa A = 120, B = 4 olur ve sonuç galon başına 30 mil çıkar.
Formülün açıklaması
Birim oran basitçe \(r = a / b\) şeklindedir. Her iki miktarı da B'ye böldüğünüzde oran, paydası 1 olacak biçimde ölçeklenir; böylece karşılaştırması ve büyütüp küçültmesi kolaylaşır. Ters oran olan \(b / a\) ise aynı ilişkiyi tersinden ifade eder ve soru karşıt birimi istediğinde işinize yarar.
Çözümlü örnek
Bir market 5 elmayı 2,00 dolara satıyor. Elma başına fiyatı bulmak için A = 2,00 ve B = 5 alın: $$r = \frac{2{,}00}{5} = \text{elma başına } 0{,}40 \text{ dolar}$$ Ters oran ise $$\frac{5}{2} = \text{dolar başına } 2{,}5 \text{ elmadır.}$$
Sıkça sorulan sorular
B sıfır olursa ne olur? Sıfıra bölme işlemi tanımsızdır; bu nedenle araç 0 döndürür. Birim sayısı için her zaman pozitif bir değer kullanın.
Ondalıklı sayı kullanabilir miyim? Evet. Her iki alan da ondalıklı değerleri kabul eder; böylece kilogram başına lira veya dakikada litre gibi oranları hesaplayabilirsiniz.
Bununla orantı problemini nasıl çözerim? Önce birim oranı bulun, ardından bu oranı yeni miktarla çarparak değeri büyütün veya küçültün.
