Üç Fazlı Akım Hesaplama Aracı nedir?
Bu araç, dengeli bir üç fazlı yükün çektiği hat akımını (amper cinsinden) hesaplar. Üç fazlı sistemler için kullanılan standart güç denklemini temel alır; aktif gücü, hatlar arası gerilimi ve güç faktörünü birbirine bağlar. Dengeli her üç fazlı AC sisteminde, ülkeden bağımsız olarak geçerlidir. Türkiye'de ve Avrupa genelinde tipik hat gerilimi 400 V iken, Kuzey Amerika'da bu değer genellikle 480 V'tur.
Nasıl kullanılır?
Yükün aktif gücünü watt cinsinden, hatlar arası (faz-faz) gerilimi ve güç faktörünü (0 ile 1 arasında bir değer; motorlarda genellikle 0,8–0,95) girin. Hesaplayıcı size hat akımını amper olarak, ayrıca aktif gücü kW ve görünür gücü kVA cinsinden verir.
Formülün açıklaması
Dengeli bir üç fazlı yük için:
$$I = \frac{\text{Güç (W)}}{\sqrt{3} \times \text{Gerilim (V)} \times \text{Güç Faktörü}}$$Burada P watt cinsinden aktif güç, V hatlar arası gerilim, PF güç faktörü ve \(\sqrt{3} \approx 1{,}732\)'dir. \(\sqrt{3}\) katsayısı, hat akımının üç fazlı sistemlerin geometrisi aracılığıyla faz büyüklükleriyle ilişkilendirilmesinden kaynaklanır. Görünür güç \(S = P / PF\) formülü kVA değerini verir; transformatör ve jeneratörlerin boyutlandırılması bu değere göre yapılır.
Örnek hesaplama
400 V üç fazlı beslemeye bağlı, güç faktörü 0,9 olan 10.000 W'lık bir motor için:
$$I = \frac{10000}{1{,}732 \times 400 \times 0{,}9} = \frac{10000}{623{,}5} \approx 16{,}04 \text{ A}$$Görünür güç ise \(10 / 0{,}9 \approx 11{,}11\) kVA olur.
Sık Sorulan Sorular
Hangi gerilimi girmeliyim? Faz-nötr gerilimini değil, hatlar arası gerilimi (örneğin 400 V veya 480 V) kullanın.
Elimde W yerine kW varsa ne yapmalıyım? Girmeden önce kW değerini 1000 ile çarparak watt'a çevirin.
Hangi güç faktörünü kullanmalıyım? Saf dirençli yükler için 1,0; asenkron motorlar için ise genellikle 0,8–0,9 uygundur. Emin değilseniz cihazın etiket bilgilerini kontrol edin.
Güç ve Gerilime Göre Tipik Üç Fazlı Akım
Tablo, \(I = \dfrac{P}{\sqrt{3} \times V \times PF}\) formülünü kullanarak 0,9 güç faktöründe amper cinsinden dengeli üç fazlı hat akımını göstermektedir; burada P watt cinsinden etkin güç, V ise faz-faz gerilimidir. Değerler 1 ondalık basamağa yuvarlanmıştır. Verim hesaba katılmamıştır, bu nedenle P elektriksel giriş gücü olarak kabul edilmiştir.
| Güç | 230 V (A) | 400 V (A) | 480 V (A) | 690 V (A) |
|---|---|---|---|---|
| 5 kW | 13,9 | 8,0 | 6,7 | 4,6 |
| 10 kW | 27,9 | 16,0 | 13,4 | 9,3 |
| 22 kW | 61,4 | 35,3 | 29,4 | 20,5 |
| 37 kW | 103,2 | 59,3 | 49,4 | 34,4 |
| 55 kW | 153,4 | 88,2 | 73,5 | 51,1 |
| 75 kW | 209,2 | 120,3 | 100,2 | 69,7 |
Örnek (400 V'ta 22 kW): \(I = \dfrac{22000}{1{,}732 \times 400 \times 0{,}9} = \dfrac{22000}{623{,}5} \approx 35{,}3\ \text{A}\). Gerilimi iki katına çıkarmak, aynı güç için akımı yaklaşık yarıya indirir.
Yük Tipine Göre Tipik Güç Faktörü Değerleri
Güç faktörü yüke bağlıdır. Aşağıdaki değerler yalnızca tipik aralıklardır; ekipmanınız için gerçek değer, etiket plakasından veya teknik veri sayfasından alınmalıdır.
| Yük tipi | Tipik güç faktörü |
|---|---|
| Dirençli ısıtıcılar, akkor ampullü aydınlatma | yaklaşık 1,0 |
| Tam yükte asenkron motorlar | yaklaşık 0,8–0,9 |
| Hafif yükte veya yüksüz asenkron motorlar | yaklaşık 0,2–0,5 |
| LED aydınlatma ve elektronik sürücüler | 0,9–0,95 |
| Manyetik balastlı floresan aydınlatma | 0,5–0,8 |
Birçok elektrik dağıtım şirketi yaklaşık 0,9 veya daha yüksek bir güç faktörü ister ya da bu değeri ödüllendirir; bu değerin altında ise ceza uygulayabilir. Kesin eşik şirketten şirkete ve ülkeden ülkeye değişir, bu nedenle tedarikçinizin tarife koşullarını kontrol edin.