Chỉ số tim là gì?
Chỉ số tim (Cardiac Index – CI) là một thông số huyết động liên hệ giữa cung lượng tim của một người với kích thước cơ thể của họ. Bằng cách lấy cung lượng tim (lượng máu tim bơm ra mỗi phút) chia cho diện tích bề mặt cơ thể (BSA), bác sĩ thu được một giá trị đã được chuẩn hóa theo vóc dáng, nhờ đó có thể so sánh một cách có ý nghĩa giữa những người bệnh có thể trạng khác nhau. Chỉ số tim được biểu thị bằng đơn vị lít trên phút trên mét vuông (L/phút/m²).
Cách sử dụng máy tính này
Hãy nhập cung lượng tim theo lít/phút (thường được đo bằng phương pháp pha loãng nhiệt, phương pháp Fick hoặc siêu âm tim) và diện tích bề mặt cơ thể theo mét vuông (thường tính từ công thức Du Bois hoặc Mosteller). Máy tính sẽ tức thì lấy cung lượng tim chia cho BSA để trả về chỉ số tim.
Giải thích công thức
$$\text{CI} = \frac{\text{Cung lượng tim (L/phút)}}{\text{BSA (m}^2\text{)}}$$ Ví dụ, một người bệnh có cung lượng tim 5 L/phút với BSA là 1,9 m² sẽ cho \(\text{CI} = 5 \div 1{,}9 \approx 2{,}63\) L/phút/m². Chỉ số tim bình thường khi nghỉ ngơi thường nằm trong khoảng từ 2,5 đến 4,0 L/phút/m². Giá trị thấp hơn khoảng này có thể cho thấy chức năng tim suy giảm.
Ví dụ minh họa
Giả sử một người bệnh có cung lượng tim 6 L/phút và BSA là 2,0 m². Khi đó $$\text{CI} = 6 \div 2{,}0 = 3{,}0 \text{ L/phút/m}^2,$$ nằm trong giới hạn bình thường.
Diễn giải kết quả chỉ số tim của bạn
Chỉ số tim (CI) là cung lượng tim chia cho diện tích bề mặt cơ thể, nên nó điều chỉnh lưu lượng máu theo kích thước cơ thể. Các khoảng giá trị dưới đây thường được nêu trong tài liệu hồi sức tích cực và tim mạch học. Giới hạn tham chiếu khác nhau tùy nguồn, quần thể bệnh nhân và bối cảnh lâm sàng.
| CI (L/min/m²) | Ý nghĩa huyết động |
|---|---|
| Dưới khoảng 2.2 | Trạng thái cung lượng thấp. Ngưỡng khoảng 2.2 thường được nêu liên quan đến giảm tưới máu và sốc tim, thường kèm huyết áp thấp và dấu hiệu tưới máu mô kém. |
| Khoảng 2.5 đến 4.0 | Khoảng bình thường khi nghỉ. |
| Trên khoảng 4.0 | Trạng thái cung lượng cao. Gặp trong nhiễm trùng huyết, thiếu máu, cường giáp và thai kỳ, cùng nhiều tình trạng khác. |
Khoảng giữa khoảng 2.2 và 2.5 là vùng xám, và cách diễn giải phụ thuộc vào bức tranh lâm sàng.
Ví dụ: Cung lượng tim 5.0 L/min và BSA 1.9 m² cho \(\text{CI} = \frac{5.0}{1.9} \approx \) 2.63 L/min/m². Giá trị này nằm trong khoảng bình thường khi nghỉ.
CI không bao giờ được diễn giải riêng lẻ. Bác sĩ diễn giải nó cùng với huyết áp, nhịp tim, áp lực đổ đầy, sức cản mạch hệ thống, độ bão hòa oxy, lactate và toàn bộ bức tranh lâm sàng.
Máy tính và bài viết này chỉ nhằm mục đích giáo dục. Chúng không mang tính chẩn đoán và không phải là tư vấn y tế cá nhân. Hãy tham khảo ý kiến chuyên gia y tế có trình độ về bất kỳ câu hỏi lâm sàng nào.
Thuật ngữ chính: CO, BSA, thể tích nhát bóp và các khái niệm khác
- Cung lượng tim (CO)
- Thể tích máu tim bơm được mỗi phút: \(\text{CO} = \text{HR} \times \text{SV}\). Giá trị điển hình ở người trưởng thành khi nghỉ khoảng 4 đến 8 L/min.
- Diện tích bề mặt cơ thể (BSA)
- Ước tính tổng diện tích bề mặt cơ thể tính bằng m², được tính từ chiều cao và cân nặng. Các công thức phổ biến gồm Du Bois và Mosteller (xem bảng bên dưới).
- Chỉ số tim (CI)
- Cung lượng tim chia cho BSA, tính bằng L/min/m². Chỉ số này cho phép so sánh giữa những người có kích thước khác nhau.
- Thể tích nhát bóp (SV)
- Lượng máu được tống ra mỗi nhịp tim, tính bằng mL/nhịp. Bằng CO chia cho nhịp tim.
- Chỉ số thể tích nhát bóp (SVI)
- Thể tích nhát bóp chia cho BSA, tính bằng mL/nhịp/m². Có thể tính bằng \(\text{SVI} = \frac{\text{CI} \times 1000}{\text{HR}}\). Khoảng bình thường thường được nêu là khoảng 33 đến 47 mL/nhịp/m².
- Pha loãng nhiệt (Thermodilution)
- Phương pháp đo CO bằng cách bơm dịch lạnh hoặc ở nhiệt độ phòng qua ống thông động mạch phổi và phân tích sự thay đổi nhiệt độ theo thời gian.
- Phương pháp Fick
- Phương pháp đo CO từ lượng tiêu thụ oxy chia cho hiệu số hàm lượng oxy động-tĩnh mạch.
- L/phút/m²
- Đơn vị của CI: số lít máu mỗi phút trên mỗi mét vuông diện tích bề mặt cơ thể.
Tham chiếu công thức BSA
Chiều cao \(h\) tính bằng centimét, cân nặng \(w\) tính bằng kilôgam, và BSA tính bằng m². BSA điển hình ở người trưởng thành khoảng 1.6 đến 2.2 m². Cột ví dụ dùng người trưởng thành 170 cm, 70 kg, và các giá trị đã được làm tròn.
| Công thức | Phương trình | Ví dụ (170 cm, 70 kg) |
|---|---|---|
| Mosteller | \(\text{BSA} = \sqrt{ \frac{h \times w}{3600} }\) | \(\sqrt{11900 / 3600} \approx 1.82\) m² |
| Du Bois | \(\text{BSA} = 0.007184 \times w^{0.425} \times h^{0.725}\) | khoảng 1.81 m² |
| Haycock | \(\text{BSA} = 0.024265 \times w^{0.5378} \times h^{0.3964}\) | khoảng 1.83 m² |
Các công thức khớp khá sát nhau ở người trưởng thành trung bình. Sự khác biệt tăng lên ở các kích thước cực đoan, và Haycock được xây dựng có tính đến trẻ sơ sinh và trẻ em. Hãy dùng cùng một công thức BSA nhất quán khi so sánh các giá trị CI theo thời gian hoặc giữa các nguồn.
Câu hỏi thường gặp
Chỉ số tim bình thường là bao nhiêu? Giá trị điển hình khi nghỉ ngơi nằm trong khoảng 2,5 đến 4,0 L/phút/m², dù phạm vi tham chiếu có thể khác nhau tùy nguồn tài liệu và bối cảnh lâm sàng.
Diện tích bề mặt cơ thể được tính như thế nào? BSA thường được ước tính từ chiều cao và cân nặng bằng công thức Mosteller hoặc Du Bois.
Công cụ này có thay thế tư vấn y khoa không? Không. Công cụ này chỉ nhằm mục đích giáo dục và cung cấp thông tin; các quyết định lâm sàng phải do nhân viên y tế có chuyên môn đưa ra.