Công cụ tính khẩu độ theo số GN của đèn flash là gì?
Công cụ này giúp bạn xác định khẩu độ ống kính (f-number, ký hiệu F) cần cài đặt khi chụp ảnh với đèn flash, dựa trên số GN (Guide Number) của đèn, khoảng cách tới chủ thể và độ nhạy sáng ISO của máy ảnh. Số GN là thước đo công suất của đèn flash: nó bằng tích của khẩu độ và khoảng cách cho ra mức phơi sáng chuẩn ở ISO 100. Đây là nguyên lý quang học nhiếp ảnh chung, áp dụng được cho mọi máy ảnh và mọi loại đèn flash, ở bất cứ đâu. Công cụ còn cho phép gộp tối đa ba đèn flash đánh từ cùng một vị trí thành một số GN hiệu dụng duy nhất.
Cách sử dụng
Chọn số lượng đèn flash bạn sẽ đánh (1, 2 hoặc 3). Nhập số GN hệ mét cho từng đèn đang dùng (GN ở ISO 100, khoảng cách tính bằng mét). Nhập khoảng cách tới chủ thể bằng mét và chọn ISO từ danh sách thả xuống. Công cụ sẽ trả về giá trị f-number cần cài. Lưu ý: f-number càng nhỏ thì khẩu độ càng mở rộng và lượng ánh sáng đi vào càng nhiều.
Giải thích công thức
Trước hết, nhiều đèn flash đánh từ cùng một hướng được gộp lại theo căn của tổng bình phương, vì năng lượng ánh sáng cộng tuyến tính và tỉ lệ với bình phương của GN:
$$\text{GN}_{\text{eff}} = \sqrt{\text{GN1}^{2} + \text{GN2}^{2} + \text{GN3}^{2}}$$Sau đó, khẩu độ được tính là
$$F = \frac{\text{GN}_{\text{eff}}}{d}\sqrt{\frac{\text{ISO}}{100}}$$Thừa số ISO dùng để quy đổi số GN tham chiếu ở ISO 100 sang độ nhạy bạn đang chọn; ISO càng cao thì f-number càng lớn, nghĩa là bạn có thể khép khẩu sâu hơn mà vẫn giữ nguyên mức phơi sáng.
Ví dụ minh họa
Hai đèn flash với \(\text{GN1} = 30\) và \(\text{GN2} = 40\), khoảng cách \(d = 5\,\text{m}\), \(\text{ISO} = 400\). Gộp lại:
$$\text{GN}_{\text{eff}} = \sqrt{900 + 1600} = \sqrt{2500} = 50$$Khẩu độ:
$$F = \frac{50}{5}\sqrt{\frac{400}{100}} = 10 \times 2 = 20$$tức khoảng f/20.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ISO cao hơn lại cho f-number lớn hơn? Vì độ nhạy sáng cao hơn cần ít ánh sáng hơn, nên bạn có thể khép khẩu nhỏ lại (f-number lớn hơn) mà vẫn giữ nguyên mức phơi sáng. Thừa số \(\sqrt{\text{ISO}/100}\) xử lý chính xác điều này vì GN được lấy làm chuẩn ở ISO 100.
Tôi có thể tính theo feet không? Có — công thức nhất quán về đơn vị. Chỉ cần dùng số GN tính theo feet và nhập khoảng cách bằng feet.
Khi nào thì việc gộp nhiều đèn flash là hợp lệ? Chỉ khi tất cả các đèn cùng chiếu sáng chủ thể từ cùng một vị trí và cùng một hướng, để năng lượng của chúng cộng tuyến tính với nhau.
