Số Ngày Độ Tăng Trưởng Là Gì?
Số ngày độ tăng trưởng (GDD), còn gọi là đơn vị nhiệt hay đơn vị độ tăng trưởng, là chỉ số đo lượng nhiệt tích lũy theo thời gian — yếu tố thúc đẩy quá trình phát triển của cây trồng và côn trùng. Vì sự sinh trưởng sinh học phụ thuộc rất lớn vào nhiệt độ, nên GDD dự báo các giai đoạn của cây trồng, thời điểm ra hoa, thời vụ thu hoạch và sự xuất hiện của sâu bệnh chính xác hơn nhiều so với việc chỉ đếm số ngày trên lịch. Máy tính này không phụ thuộc vào đơn vị: bạn chỉ cần nhập cả ba mức nhiệt độ theo cùng một thang đo (°C hoặc °F), và kết quả sẽ được biểu thị bằng đúng đơn vị độ-ngày đó.
Cách Sử Dụng Máy Tính
Nhập nhiệt độ cao nhất trong ngày (Tmax), nhiệt độ thấp nhất trong ngày (Tmin) và nhiệt độ gốc (Tbase) phù hợp với cây trồng hoặc sinh vật của bạn. Nhiệt độ gốc là ngưỡng mà dưới mức đó cây gần như ngừng phát triển — ví dụ, khoảng 10 °C (50 °F) đối với cây ngô. Công cụ sẽ lấy trung bình nhiệt độ cao và thấp, trừ đi nhiệt độ gốc, rồi cho ra kết quả — không bao giờ thấp hơn 0.
Giải Thích Công Thức
Phương pháp trung bình đơn giản (single-sine) theo chuẩn là: $$\text{GDD} = \max\!\left(0,\; \frac{\text{T}_{\max} + \text{T}_{\min}}{2} - \text{T}_{\text{base}}\right)$$. Trước tiên, ta tính nhiệt độ trung bình ngày bằng cách lấy trung bình của mức cao và mức thấp. Sau đó trừ đi nhiệt độ gốc để biết lượng nhiệt vượt qua ngưỡng sinh trưởng là bao nhiêu. Bước \(\max(0, \ldots)\) đảm bảo những ngày lạnh sẽ đóng góp bằng 0 thay vì cho ra đơn vị nhiệt âm. Giá trị GDD hằng ngày được cộng dồn trong suốt mùa vụ để có được tổng GDD tích lũy.
Ví Dụ Minh Họa
Giả sử Tmax = 30°, Tmin = 15° và Tbase = 10°. Nhiệt độ trung bình là $$(30 + 15) / 2 = 22{,}5°.$$ Trừ đi nhiệt độ gốc ta được \(22{,}5 - 10 = 12{,}5\). Vì kết quả là số dương nên GDD của ngày hôm đó là 12,5.
Câu Hỏi Thường Gặp
Nếu nhiệt độ trung bình thấp hơn nhiệt độ gốc thì sao? GDD của ngày đó được đặt bằng 0 — vì cây được xem là không phát triển khi ở dưới ngưỡng.
Nên dùng độ C hay độ F? Đơn vị nào cũng được, nhưng bạn phải giữ tất cả các giá trị nhập vào cùng một đơn vị và dùng nhiệt độ gốc tương ứng; tổng GDD sẽ khác nhau giữa hai thang đo.
Làm sao để tính GDD cả mùa vụ? Hãy tính GDD cho từng ngày rồi cộng dồn chúng lại trong suốt giai đoạn sinh trưởng để theo dõi tổng nhiệt tích lũy.
