Lực căng dây đàn guitar là gì?
Lực căng dây là lực kéo mà một sợi dây rung tạo ra khi được lên tới một cao độ nhất định. Nó phụ thuộc vào khối lượng trên mỗi đơn vị chiều dài của dây (trọng lượng đơn vị), chiều dài cần đàn (scale length) và tần số bạn lên dây. Nắm được lực căng giúp bạn phối những bộ dây tùy chỉnh cân bằng, tránh tình trạng dây quá lỏng hay quá cứng, đồng thời bảo vệ cần đàn khỏi lực tác động không đồng đều.
Cách sử dụng công cụ
Bạn nhập ba giá trị: trọng lượng đơn vị của dây tính bằng pound trên mỗi inch (nhà sản xuất công bố thông số này cho từng cỡ dây), chiều dài cần đàn tính bằng inch (25,5" với cây Fender điển hình, 24,75" với nhiều cây Gibson) và tần số mục tiêu tính bằng Hz cho nốt bạn muốn. Công cụ sẽ trả về lực căng tương ứng tính bằng pound.
Giải thích công thức
Công thức tính lực căng là $$T = \frac{\text{Unit Weight} \cdot \left(2 \cdot \text{Scale Length} \cdot \text{Frequency}\right)^{2}}{386{,}4}$$ Thành phần \(2Lf\) chính là tốc độ sóng cần thiết để một sợi dây dài \(L\) rung ở tần số \(f\). Bình phương giá trị này rồi nhân với trọng lượng đơn vị sẽ cho ra lực trong hệ khối lượng – trọng lượng, và chia cho 386,4 in/s² (gia tốc trọng trường trong hệ đơn vị Anh) sẽ chuyển kết quả về pound-lực.
Ví dụ minh họa
Với dây Mi cao (high E) có trọng lượng đơn vị 0,00002215 lb/in trên cần đàn dài 25,5" lên tới 329,63 Hz: $$2 \times 25{,}5 \times 329{,}63 = 16{.}811{,}13$$ Bình phương \(= 282{.}613{.}997\). Nhân với 0,00002215 \(= 6{.}259{,}9\). Chia cho 386,4 \(\approx\) 16,2 lb lực căng.
Câu hỏi thường gặp
Tìm trọng lượng đơn vị ở đâu? Các hãng dây như D'Addario liệt kê trọng lượng đơn vị cho từng cỡ dây trong bảng lực căng (tension chart) của họ.
Tổng lực căng hợp lý là bao nhiêu? Hầu hết bộ dây guitar điện 6 dây có tổng lực căng khoảng 90–120 lb; nhẹ hơn hay nặng hơn còn tùy vào cỡ dây và cách lên dây.
Có dùng được cho đàn bass không? Có — chỉ cần dùng chiều dài cần đàn của bass (ví dụ 34"), cùng với trọng lượng đơn vị và tần số phù hợp.
