Quãng nhạc là gì?
Quãng nhạc là khoảng cách cao độ giữa hai nốt, và cách đo chính xác nhất chính là bằng tỉ lệ tần số. Trong hệ điều luật bằng 12 cung (12-TET) — cách lên dây mà đàn piano cùng hầu hết nhạc cụ hiện đại đang dùng — một quãng tám được chia thành 12 bán cung đều nhau. Công cụ này sẽ chuyển bất kỳ số bán cung nào thành tỉ lệ tần số tương ứng, độ lớn tính bằng cents, và tần số đích thu được từ một cao độ gốc do bạn chọn.
Cách sử dụng
Hãy nhập độ lớn của quãng theo bán cung (ví dụ 7 cho quãng năm đúng, 12 cho quãng tám, hoặc -5 cho quãng bốn đúng đi xuống) và một tần số gốc tính bằng hertz (440 Hz là nốt La chuẩn). Công cụ sẽ trả về tỉ lệ tần số, độ lớn của quãng theo cents, và tần số bạn đạt tới khi dịch cao độ gốc đi đúng quãng đó.
Giải thích công thức
Điều luật bằng làm cho mỗi bán cung có cùng một tỉ lệ giống hệt nhau, nên một quãng gồm n bán cung sẽ có tỉ lệ \( r = 2^{n/12} \). Vì mỗi bán cung đúng bằng 100 cents, giá trị cents đơn giản là \( 100 \times n \), trùng khớp với định nghĩa logarit tổng quát \( \text{cents} = 1200 \cdot \log_2(f_2/f_1) \). Tần số đích bằng tần số gốc nhân với tỉ lệ:
$$ f_2 = f_1 \times 2^{n/12} $$
Ví dụ minh họa
Với quãng năm đúng (7 bán cung) tính từ La = 440 Hz: \( r = 2^{7/12} \approx 1{,}498307 \). Quãng này tương ứng \( 7 \times 100 = 700 \) cents, và tần số đích là $$ 440 \times 1{,}498307 \approx 659{,}26 \text{ Hz} $$ (xấp xỉ nốt Mi5). Lưu ý rằng quãng năm trong điều luật bằng (1,4983) hơi hẹp hơn một chút so với quãng năm thuần túy của điều luật tự nhiên là 1,5.
Câu hỏi thường gặp
Giá trị bán cung âm có nghĩa là gì? Số âm biểu thị một quãng đi xuống; tỉ lệ khi đó nhỏ hơn 1 và tần số đích thấp hơn tần số gốc.
Vì sao quãng năm trong điều luật bằng không đúng bằng 3/2? Điều luật bằng phải dung hòa các tỉ lệ thuần túy để mọi giọng đều nghe hài hòa như nhau; vì vậy quãng năm thấp hơn điều luật tự nhiên khoảng 2 cents.
Một quãng tám có bao nhiêu cents? Đúng 1200 cents, vì một quãng tám gồm 12 bán cung, mỗi bán cung 100 cents.
