Công cụ tính tỷ lệ lạm phát theo tháng dùng để làm gì?
Công cụ này giúp bạn xác định tốc độ tăng giá trung bình mỗi tháng giữa hai thời điểm. Thay vì chỉ lấy tổng mức tăng chia cho số tháng, công cụ áp dụng phương pháp lãi kép (trung bình hình học), nên kết quả cho biết tỷ lệ phần trăm tăng đều đặn hằng tháng cần có để biến giá ban đầu thành giá cuối kỳ. Đây là cách hữu ích để theo dõi tiền chợ, tiền thuê nhà, chi phí nguyên vật liệu, phí thuê bao hay bất kỳ giá trị nào thay đổi dần qua nhiều tháng.
Các thông tin bạn cần nhập
- Giá ban đầu — mức giá tại thời điểm bắt đầu (Pi).
- Giá cuối kỳ — mức giá tại thời điểm kết thúc (Pf).
- Số tháng — số tháng đã trôi qua giữa hai mức giá (n).
Từ ba giá trị này, công cụ còn cho bạn biết tỷ lệ quy đổi theo năm, tổng mức tăng giá và mức tăng trung bình mỗi tháng tính bằng tiền.
Giải thích công thức
Phép tính cốt lõi là:
IRm = [ (Pf / Pi)1/n − 1 ] × 100%
Lấy căn bậc n của tỷ số giá sẽ tìm ra hệ số tăng trưởng đều đặn mỗi tháng, sau đó trừ đi 1 và nhân với 100 để chuyển thành phần trăm. Tiếp theo, công cụ quy đổi sang tỷ lệ theo năm bằng công thức (1 + IRm/100)12 − 1, cho biết mức tương đương cả năm nếu tỷ lệ tháng đó duy trì suốt 12 tháng. Công cụ cũng tính mức tăng tuyệt đối (Pf − Pi) rồi chia cho n để ra mức thay đổi trung bình mỗi tháng tính bằng tiền.
Ví dụ minh họa
Giả sử một giỏ hàng hóa có giá 100 lúc đầu và tăng lên 112 sau 6 tháng.
- Tỷ lệ theo tháng: (112 / 100)1/6 − 1 = 1,01906 − 1 ≈ 1,91% mỗi tháng
- Tỷ lệ quy đổi theo năm: (1,0191)12 − 1 ≈ 25,4% mỗi năm
- Tổng mức tăng: 112 − 100 = 12
- Mức tăng trung bình mỗi tháng: 12 / 6 = 2 mỗi tháng
Lưu ý rằng tỷ lệ lãi kép theo tháng (1,91%) thấp hơn một chút so với 2%, bởi mức tăng của mỗi tháng được tính trên một nền giá đã lớn hơn của tháng trước.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tỷ lệ theo tháng không đơn giản là tổng phần trăm chia cho số tháng? Vì lạm phát có tính lãi kép. Trung bình hình học phản ánh việc mức tăng được áp dụng lên một nền giá không ngừng lớn lên, nên cho con số "mỗi tháng" chính xác hơn phép chia thông thường.
Tỷ lệ quy đổi theo năm có ý nghĩa gì? Nó cho biết mức lạm phát cả năm sẽ là bao nhiêu nếu tỷ lệ tháng đã tính được giữ nguyên trong suốt 12 tháng — rất tiện để so sánh các giai đoạn có độ dài khác nhau.
Tôi có thể dùng cho trường hợp giảm phát không? Có. Nếu giá cuối kỳ thấp hơn giá ban đầu, tỷ lệ theo tháng sẽ ra số âm, cho thấy giá đã giảm trong giai đoạn đó.
