Máy Tính NPSH Khả Dụng (NPSHa)

Máy Tính NPSH Khả Dụng (NPSHa)

Dẫn đầu AI Skill PRO

Nhập phép tính

Kết quả

Cột áp hút dương ròng khả dụng (NPSHa)
10,611
mét cột chất lỏng
Cột áp do áp suất (Pa − Pv)/(ρg) 10,111 m
Cột áp hút tĩnh, hs 2 m
Tổn thất ma sát, hf 1,5 m

Công thức

NPSHa=Pa−Pvρ·g+hs−hf\text{NPSH}_a = \frac{{{\text{P}_a}} - {{\text{P}_v}}}{{\rho} \cdot g} + {{\text{h}_s}} - {{\text{h}_f}}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Báo lỗi nội dung trang này

NPSH khả dụng là gì?

NPSH khả dụng (NPSHa – Net Positive Suction Head available) là năng lượng áp suất tuyệt đối, được biểu diễn bằng mét cột chất lỏng, hiện diện tại cửa hút của bơm và nằm trên mức áp suất hơi của chất lỏng. Đây là đặc tính của hệ thống hút, không phải của bản thân chiếc bơm. Để tránh xâm thực (cavitation), NPSHa luôn phải lớn hơn NPSH yêu cầu của bơm (NPSHr) kèm theo một biên độ an toàn. Máy tính này làm việc theo hệ đơn vị SI và áp dụng được cho mọi hệ thống bơm chất lỏng.

Mặt cắt hệ thống hút của bơm gồm bể chứa, ống hút, bơm và các thành phần cột áp tạo nên NPSH
NPSH khả dụng phụ thuộc vào áp suất bề mặt, chiều cao hút tĩnh, tổn thất ma sát và áp suất hơi bão hòa của chất lỏng.

Cách sử dụng

Nhập áp suất tuyệt đối tại bề mặt chất lỏng (Pa) — với bể hở ngang mực nước biển, giá trị này khoảng 101325 Pa. Tiếp theo nhập áp suất hơi của chất lỏng ở nhiệt độ bơm (Pv), khối lượng riêng của chất lỏng (rho), gia tốc trọng trường (g, thường là 9,81 m/s²), cột áp hút tĩnh (hs, mang dấu dương khi mực chất lỏng cao hơn tâm bơm, mang dấu âm khi bơm phải hút lên), và tổng tổn thất do ma sát cùng phụ kiện trên đường ống hút (hf). Công cụ sẽ trả về giá trị NPSHa tính bằng mét.

Giải thích công thức

$$\text{NPSH}_a = \frac{\text{P}_a - \text{P}_v}{\rho \cdot g} + \text{h}_s - \text{h}_f$$ Số hạng đầu tiên quy đổi phần áp suất ròng nằm trên áp suất hơi thành cột áp. Việc cộng thêm cột áp hút tĩnh thể hiện ảnh hưởng của độ cao, còn việc trừ đi tổn thất ma sát phản ánh năng lượng bị tiêu hao trong đường ống hút. Kết quả chính là cột áp khả dụng giúp chống lại sự hóa hơi tại mắt cánh bơm (impeller eye).

Quảng cáo
Biểu đồ cột thể hiện NPSH khả dụng là kết quả ròng sau khi cộng cột áp và trừ áp suất hơi cùng các tổn thất
NPSHa được tính từ cột áp tuyệt đối tại bề mặt, sau đó trừ đi cột áp hơi bão hòa và tổn thất ma sát.

Ví dụ minh họa

Với nước ở 20 °C trong một bể hở: Pa = 101325 Pa, Pv = 2339 Pa, ρ = 998 kg/m³, g = 9,81 m/s², hs = 2 m, hf = 1,5 m. Cột áp do áp suất $$= \frac{101325 - 2339}{998 \times 9{,}81} = \frac{98986}{9790{,}38} \approx 10{,}110 \text{ m}.$$ $$\text{NPSH}_a = 10{,}110 + 2 - 1{,}5 \approx 10{,}610 \text{ m}.$$

Áp suất hơi và khối lượng riêng của nước theo nhiệt độ

Sử dụng các giá trị gần đúng từ bảng hơi nước (steam table) cho nước tinh khiết ở trạng thái bão hòa để điền các trường áp suất hơi (Pv, tuyệt đối) và khối lượng riêng (ρ). Tất cả áp suất đều là áp suất tuyệt đối.

Nhiệt độ (°C) Áp suất hơi (Pa) Áp suất hơi (kPa) Khối lượng riêng (kg/m³)
0 611 0.611 999.8
10 1228 1.228 999.7
20 2339 2.339 998.2
30 4246 4.246 995.7
40 7384 7.384 992.2
50 12350 12.35 988.0
60 19946 19.95 983.2
70 31200 31.20 977.8
80 47390 47.39 971.8
90 70140 70.14 965.3
100 101325 101.33 958.4

Các giá trị này chỉ áp dụng cho nước tinh khiết. Với các chất lỏng khác (dầu, dung môi, nước muối, hydrocarbon), hãy lấy áp suất hơi và khối lượng riêng ở nhiệt độ bơm từ dữ liệu tính chất của chính chất lỏng đó hoặc từ bảng thông số kỹ thuật (datasheet) của nó.

Áp suất khí quyển theo độ cao

Đối với bể hở, áp suất bề mặt Pa là áp suất khí quyển tại địa phương. Bảng cho áp suất tuyệt đối theo khí quyển tiêu chuẩn và cột áp tương đương, được tính theo \(P/(\rho g)\) với ρ = 1000 kg/m³ và g = 9.81 m/s².

Độ cao (m) Áp suất tuyệt đối (Pa) Cột áp tương đương (m nước)
0 101325 10.33
500 95461 9.73
1000 89875 9.16
1500 84556 8.62
2000 79495 8.10
3000 70108 7.15
4000 61640 6.28

Thời tiết thực tế làm áp suất cục bộ thay đổi vài phần trăm quanh các giá trị tiêu chuẩn này. Đối với bình kín hoặc bình áp suất (bồn kín, bình cấp nồi hơi, cột chân không), không được dùng áp suất khí quyển. Hãy dùng áp suất tuyệt đối thực tế trong bình, tức là áp suất đo (gauge) cộng với áp suất khí quyển.

Quảng cáo

Diễn giải kết quả NPSHa của bạn

NPSHa là cột áp tuyệt đối có sẵn ở cửa hút bơm, trên áp suất hơi của chất lỏng. Được tính theo công thức \(\text{NPSH}_a = \frac{ P_a - P_v}{\rho g} + h_s - h_f\). So sánh với NPSHr, là giá trị mà nhà sản xuất bơm công bố cho bơm ở một lưu lượng và tốc độ nhất định.

  • NPSHa < NPSHr: bơm sẽ xâm thực (cavitation). Các bọt hơi hình thành tại cửa vào cánh bơm và vỡ ra khi áp suất tăng lên.
  • NPSHa ≈ NPSHr: không có biên an toàn. Một thay đổi nhỏ về nhiệt độ, mực chất lỏng, lưu lượng hoặc bộ lọc (strainer) bị bẩn có thể gây ra xâm thực.
  • NPSHa ≥ NPSHr + biên độ: đây là mục tiêu thiết kế. Một quy tắc kinh nghiệm phổ biến là biên độ tối thiểu 0.5–1 m. Một cách khác là tỷ số NPSHa/NPSHr khoảng 1.1–1.3 hoặc cao hơn. Hướng dẫn của Viện Thủy lực (Hydraulic Institute) ANSI/HI 9.6.1 bàn về các tỷ số biên độ, và biên độ cần thiết phụ thuộc vào loại bơm, chất lỏng và chế độ vận hành. Hãy kiểm tra tiêu chuẩn và nhà cung cấp bơm cho ứng dụng của bạn.

Đánh giá NPSHa tại điểm vận hành xấu nhất. Điều đó có nghĩa là lưu lượng lớn nhất (tổn thất ma sát tăng gần tỷ lệ với bình phương lưu lượng), mực chất lỏng thấp nhất, nhiệt độ chất lỏng cao nhất và tình trạng bộ lọc bị tắc.

Triệu chứng xâm thực

  • Tiếng lách cách hoặc tiếng như sỏi va đập từ bơm
  • Rung động và hư hỏng ổ trục hoặc phớt
  • Cột áp và lưu lượng giảm, vận hành không ổn định
  • Rỗ bề mặt và xói mòn cánh bơm và vỏ bơm theo thời gian

Cách nâng NPSHa

  • Hạ thấp bơm hoặc nâng mực chất lỏng, làm tăng hs
  • Rút ngắn đường ống hút và giảm số phụ kiện, hoặc dùng đường hút có đường kính lớn hơn, để giảm hf
  • Dùng bộ lọc sạch cùng van và phụ kiện tổn thất thấp ở phía hút
  • Giảm nhiệt độ chất lỏng, làm giảm áp suất hơi Pv
  • Tăng áp suất bề mặt Pa, ví dụ bằng cách tạo áp cho bình cấp
  • Giảm lưu lượng, hoặc chọn bơm có NPSHr thấp hơn

Đây là thông tin kỹ thuật tổng quát. Việc lựa chọn bơm cuối cùng cần dựa trên dữ liệu của nhà sản xuất và các tiêu chuẩn áp dụng.

Câu hỏi thường gặp

Nên dùng đơn vị nào? Hệ SI: áp suất tính bằng pascal, khối lượng riêng bằng kg/m³, gia tốc trọng trường bằng m/s², các cột áp bằng mét. Kết quả được biểu diễn bằng mét cột chất lỏng.

Cột áp tĩnh có mang dấu âm khi bơm hút lên không? Có. Nếu bơm đặt cao hơn nguồn chất lỏng, hãy nhập hs là số âm.

Làm thế nào để tránh xâm thực? Hãy đảm bảo NPSHa lớn hơn NPSHr của bơm, thông thường với biên độ an toàn từ 0,5–1 m trở lên.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Vật lý và Kỹ thuật

Xem tất cả máy tính Vật lý và Kỹ thuật