Công cụ này làm gì
Nước hồ bơi lý tưởng nằm trong khoảng pH 7,4 – 7,6. Thấp hơn mức này, nước trở nên ăn mòn: lớp vữa, gạch men, ron gạch, thiết bị gia nhiệt đều bị hư hại và mắt người tắm bị cay rát. Cao hơn mức này, clo mất gần hết khả năng khử trùng và cặn vôi bắt đầu đóng bám. Công cụ nhận thể tích hồ, pH đo được, pH bạn muốn đạt và độ kiềm tổng (TA), rồi cho biết cần thêm bao nhiêu axit hoặc soda ash để lấp khoảng cách đó. Hóa học hồ bơi giống nhau ở mọi nơi nên công cụ dùng được tại Việt Nam; chỉ có đơn vị là chuyển qua lại giữa gallon Mỹ và lít — người Việt thường quen với lít hoặc m³ (1 m³ = 1.000 lít).
Cách sử dụng
Nhập thể tích hồ (chọn lít nếu bạn quen con số theo lít), pH vừa test xong, pH mong muốn và độ kiềm tổng tính theo ppm. Nếu pH đang cao hơn mục tiêu, hãy chọn loại axit: axit muriatic dạng lỏng nồng độ 31,45% hoặc axit khô dạng hạt (sodium bisulfate — ở Việt Nam thường gọi là pH giảm / pH Minus). Kết quả hiển thị liều chính bằng cỡ chữ lớn, kèm đầy đủ các đơn vị thay thế: cup, mililit, pound và gram.
Công thức tính
Để tăng pH, soda ash được tính theo mỗi 10.000 gallon và mỗi đơn vị pH:
$$m_{\text{soda ash}} = 30 \times \frac{V}{10{,}000} \times \Delta\text{pH}\ \text{oz}$$Để hạ pH, lượng axit cần dùng còn tỉ lệ với độ kiềm tổng, bởi chính kiềm carbonate là thứ chống lại sự thay đổi pH:
$$v_{\text{muriatic}} = 64 \times \frac{V}{10{,}000} \times \frac{TA}{100} \times \Delta\text{pH}\ \text{fl oz}$$Trong đó \(V\) = thể tích tính theo gallon Mỹ, \(TA\) = độ kiềm tổng tính theo ppm, và \(\Delta\text{pH}\) = mức thay đổi pH cần đạt (lấy giá trị tuyệt đối). Axit khô được quy đổi là \(1.375\) oz khối lượng cho mỗi fluid ounce axit muriatic 31,45%.
Ví dụ minh họa
Một hồ 10.000 gallon đo được pH 7,2 và bạn muốn đưa lên 7,6, vậy \(\Delta\text{pH} = 0.4\):
$$m = 30 \times \frac{10{,}000}{10{,}000} \times 0.4 = 12\ \text{oz} = 0.75\ \text{lb}$$Tức khoảng ba phần tư pound soda ash (xấp xỉ 340 g), nên chia làm hai lần, mỗi lần cách nhau vài giờ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao độ kiềm chỉ ảnh hưởng khi dùng axit? Độ kiềm chính là lớp đệm chống lại việc pH tụt xuống, nên kiềm càng cao thì càng tốn axit. Ngược lại, khi nâng pH bằng soda ash thì độ kiềm cũng tăng theo, vì vậy công thức chỉ cần dựa trên thể tích nước.
Có nên đổ hết liều một lần không? Không nên. Hãy cho khoảng một nửa, chạy máy bơm 4 – 6 tiếng, test lại rồi mới thêm tiếp. Xử lý trường hợp quá liều khó hơn rất nhiều so với thiếu liều.
Dùng baking soda thay được không? Baking soda (sodium bicarbonate) chủ yếu làm tăng độ kiềm và hầu như không nhấc pH lên được bao nhiêu. Khi vấn đề nằm ở pH, hãy dùng soda ash.