Bu satış hesaplama aracı ne işe yarar?
Bu araç, herhangi bir satışın ya da ürün grubunun temelini oluşturan beş değerle çalışır: Maliyet (\(C\)), Gelir veya satış fiyatı (\(R\)), Brüt Kâr (\(P\)), Brüt Kâr Marjı (\(G\), gelirin yüzdesi) ve Markup (\(M\), maliyetin yüzdesi). Bunlardan herhangi ikisini girin — yeter ki en az biri parasal bir tutar olsun — araç diğer üçünü anında hesaplayıp beşini birden karşınıza koysun.
Nasıl kullanılır?
Elinizdeki ikiliyi açılır menüden seçin; örneğin "Maliyet ve Marj." İlk değeri A alanına, ikinci değeri B alanına yazın (parasal alanlara doğrudan tutarı girin; yüzde alanlarına ise %25 için sadece 25 gibi sayıyı yazın). Hesapla'ya basın ve sonucun tamamını görün. Marj ile markup'ı tek başına birlikte kullanamazsınız; çünkü iki yüzde değeri hiçbir zaman gerçek bir parasal tutarı belirlemeye yetmez.
Formüllerin açıklaması
Her şey üç temel bağıntıdan çıkar: kâr, gelir eksi maliyettir (\(P = R - C\)); brüt kâr marjı, kârın gelire bölünmesidir (\(G = \frac{P}{R}\)); markup ise kârın maliyete bölünmesidir (\(M = \frac{P}{C}\)). Yüzdeler önce ondalık değere çevrilir (\(g = G/100\), \(m = M/100\)). Pratik bir dönüşüm: maliyet ve marjı biliyorsanız gelir = \(\frac{C}{1 - g}\); gelir ve markup'ı biliyorsanız maliyet = \(\frac{R}{1 + m}\).
Örnek hesaplama
Diyelim ki maliyetiniz 100 $ ve %25 brüt kâr marjı hedefliyorsunuz. Bu durumda \(g = 0{,}25\) olur ve gelir:
$$R = \frac{100}{1 - 0{,}25} = \frac{100}{0{,}75} = 133{,}33 \text{ \$}$$Brüt kâr:
$$P = 133{,}33 - 100 = 33{,}33 \text{ \$}$$markup ise:
$$M = \frac{33{,}33}{100} = \%33{,}33$$Yani %25'lik bir kâr marjı, maliyet üzerinden %33,33'lük bir markup'a denk gelir.
Brüt Kâr Marjından Kâr Oranına Dönüşüm Tablosu
Brüt kâr marjı ve kâr oranı, aynı kârı iki farklı tabandan ifade eder. Marj, kârı gelire bölerken kâr oranı, kârı maliyete böler. Maliyet her zaman gelirden küçük olduğu için, aynı satış için kâr oranı her zaman marjdan büyüktür.
Ondalık sayı olarak marj \(G\) ve kâr oranı \(M\) ile dönüşüm formülleri:
$$M = \frac{G}{1-G} \qquad G = \frac{M}{1+M} \qquad \text{Maliyet üzerinden fiyat çarpanı} = \frac{1}{1-G} = 1+M$$
| Brüt kâr marjı | Eşdeğer kâr oranı | Maliyet üzerinden çarpan (1/(1−g)) |
|---|---|---|
| 10% | 11.11% | 1.1111 |
| 20% | 25% | 1.25 |
| 25% | 33.33% | 1.3333 |
| 30% | 42.86% | 1.4286 |
| 40% | 66.67% | 1.6667 |
| 50% | 100% | 2 |
| 60% | 150% | 2.5 |
| 75% | 300% | 4 |
Örnek: %40 marj, \(M = \frac{0.40}{1-0.40} = 0.6667\) değerini verir ve bu %66.67 kâr oranıdır. Geri dönüşte \(G = \frac{0.6667}{1+0.6667} = 0.40\) olur. Marj asla %100'e ulaşamaz, ancak kâr oranı %100'ü aşabilir.
Senaryo Karşılaştırması: Aynı Maliyet, Farklı Marjlar
Maliyet sabit olarak 100 $'dır. Gelir \(R = \frac{C}{1-g}\), kâr \(R - C\) ve kâr oranı \(\frac{\text{Kâr}}{C}\) şeklindedir.
| Maliyet | Hedef marj | Gelir | Brüt kâr | Kâr oranı |
|---|---|---|---|---|
| 100.00 $ | 20% | 125.00 $ | 25.00 $ | 25% |
| 100.00 $ | 30% | 142.86 $ | 42.86 $ | 42.86% |
| 100.00 $ | 40% | $166.67 | 66.67 $ | 66.67% |
| 100.00 $ | 50% | 200.00 $ | 100.00 $ | 100% |
%40 satırının çalışılmış kontrolü: \(R = \frac{100}{1-0.40} = \frac{100}{0.60} = 166.67\), kâr \(= 166.67 - 100 = 66.67\), kâr oranı \(= \frac{66.67}{100} = 66.67\%\).
Gelir ve kârı bilinen çift olarak kullanma
| Gelir | Kâr | Maliyet (G − kâr) | Marj | Kâr oranı |
|---|---|---|---|---|
| 250.00 $ | 100.00 $ | 150.00 $ | 40% | 66.67% |
| 80.00 $ | 20.00 $ | 60.00 $ | 25% | 33.33% |
Marjdaki her 10 puanlık artış, kâr oranında giderek daha büyük bir artış gerektirir; bu nedenle marjın %40'tan %50'ye çıkması, kâr oranının %66.67'den %100'e çıkması anlamına gelir.
Temel Terimler: Maliyet, Gelir, Brüt Kâr, Marj, Kâr Oranı
- Maliyet
- Ürünü elde etmenin veya üretmenin size maliyeti: birim maliyet veya satılan malın maliyeti (COGS). Genellikle malzemeleri, doğrudan işçiliği ve gelen nakliyeyi içerir, ancak genel giderleri içermez.
- Gelir
- Müşterinin ödediği tutar, yani satış fiyatı (birim başına) veya toplam satışlar (çok sayıda birim için), herhangi bir maliyet düşülmeden önce.
- Brüt kâr
- Gelir eksi maliyet: \(\text{Kâr} = R - C\). Genel giderler, işletme giderleri, faiz ve vergilerden önce hesaplanır.
- Brüt kâr marjı
- Brüt kârın gelire oranı: \(g = \frac{\text{Kâr}}{R}\). %30'luk bir marj, her gelir lirasının 30 kuruşunun brüt kâr olduğu anlamına gelir.
- Kâr oranı
- Brüt kârın maliyete oranı: \(m = \frac{\text{Kâr}}{C}\). %50'lik bir kâr oranı, fiyatın maliyetin artı maliyetin yarısı olduğu anlamına gelir.
Brüt ve net: Bu rakamların tümü brüttür. İşletme giderlerini (kira, ücretler, pazarlama), faizi ve vergileri içermezler, bu nedenle net kârdan daha yüksektirler. Sağlıklı bir brüt kâr marjı, bu giderleri karşılayacak ve yine de net kâr bırakacak kadar büyük olmalıdır.
Sıkça sorulan sorular
Kâr marjı ile markup arasındaki fark nedir? Kâr marjı, kârı satış fiyatına (gelire) göre ölçer; markup ise aynı kârı maliyete göre ölçer. Markup her zaman daha büyük bir yüzde olarak çıkar.
Neden yalnızca marj ve markup giremiyorum? İki yüzde değeri, maliyet ile fiyat arasındaki ilişkiyi tanımlar ama içinde hiçbir gerçek para bilgisi taşımaz; bu yüzden parasal hiçbir tutar hesaplanamaz. Maliyet, gelir veya kârdan en az birinin bilinmesi gerekir.
Kâr negatif olabilir mi? Evet. Gelir maliyetin altındaysa araç negatif kâr, marj ve markup döndürür; bu da zararı ifade eder.