Mevduat Çarpanı Hesaplama Aracı

Mevduat Çarpanı Hesaplama Aracı

Lider AI Skill PRO

Hesaplamaya Girin

Sonuç

Yaratılan Toplam Para (mevduat dahil)
10.000
mevduattan oluşabilecek azami para arzı
Mevduat Çarpanı 10×
Başlangıç Mevduatı 1.000
Yaratılan Yeni Para (mevduat hariç) 9.000

Formül

Toplam Para=Mevduat×1rburada{r=Karşılık Oranı (%)100Yaratılan Para=Toplam Para−Mevduat\begin{gathered} \text{Toplam Para} = \text{Mevduat} \times \frac{1}{r} \\[1.5em] \text{burada}\quad \left\{ \begin{aligned} r &= \frac{\text{Karşılık Oranı (\%)}}{100} \\ \text{Yaratılan Para} &= \text{Toplam Para} - \text{Mevduat} \end{aligned} \right. \end{gathered}
Kullanım istatistikleri

Reklam

Bu sayfadaki bir hatayı bildir

Mevduat Çarpanı Nedir?

Mevduat çarpanı (para çarpanı veya basit mevduat çarpanı olarak da bilinir), bankacılık sisteminde tutulan her birim rezerve karşılık para arzının en fazla ne kadar genişleyebileceğini gösterir. Bankalar mevduatın yalnızca belirli bir kısmını zorunlu karşılık olarak tutmak zorunda olduğunda, kalan tutar kredi olarak verilebilir, yeniden mevduata dönüşür ve tekrar kredilendirilir. Bu zincir, başlangıçtaki mevduatı ekonomi genelinde katlayarak çoğaltır.

İlk mevduatın birkaç bankaya kademeli olarak aktarıldığını gösteren akış şeması; her banka bir kısmını rezerv olarak tutup kalanını kredi olarak verir ve giderek küçülen yeni mevduatlar oluşur.
Bankalar fazla rezervlerini kredi olarak verdikçe ilk mevduatın bankacılık sistemi içinde nasıl katlandığı.

Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?

Başlangıç mevduatını ve karşılık oranını (bankaların rezerv olarak tutmak zorunda olduğu mevduat yüzdesi) girin. Araç; mevduat çarpanını, oluşabilecek toplam para arzını ve ilk mevduatın ötesinde yaratılan yeni parayı hesaplar.

Formül Açıklaması

Çarpan, karşılık oranının tersinden ibarettir: \(m = 1 / r\); burada \(r\) ondalık olarak ifade edilir. Sistemin yaratabileceği toplam para ise

$$\text{Toplam Para} = \text{Mevduat} \times \frac{1}{\dfrac{\text{Karşılık Oranı (\%)}}{100}}$$

ile bulunur. "Yeni" yaratılan para, bu toplamdan başlangıç mevduatı çıkarılarak elde edilir.

Reklam
Çarpanın bir bölü r'ye, toplam paranın ise mevduat bölü r'ye eşit olduğunu gösteren iki formüllü çizim ve rezerv oranını temsil eden bir pasta dilimi.
Mevduat çarpanı, rezerv oranı r'nin tersidir.

Örnek Hesaplama

Diyelim ki bir müşteri 1.000 $ yatırıyor ve karşılık oranı %10 (\(r = 0{,}10\)). Çarpan \(1 / 0{,}10 = 10\) olur. Yaratılabilecek toplam para arzı

$$\frac{1.000\ \$}{0{,}10} = 10.000\ \$$$

'dır; bunun 9.000 $'lık kısmı yeni yaratılan kaydi paradır.

Merkez bankalarının politika faizleri

Büyük merkez bankalarının en güncel resmi politika faizleri, otomatik güncellenir — banka mevduat ve kredi faizlerinin izlediği referans.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası · Türkiye
%36,00
Tarih
2026-11-06
1 yıllık değişim
−3,50 puan

Son değişim Azaldı −100 baz puan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2026-10-23 tarihinde faizini değiştirdi: %37,00 → %36,00.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Merkez bankasıPolitika faiziTarih1 yıllık değişim
Brezilya Merkez Bankası · Brezilya%13,752026-11-16−1,25 puan
Meksika Merkez Bankası · Meksika%6,252026-11-10−1,00 puan
Federal Rezerv · Amerika Birleşik Devletleri%3,75–4,002026-11-130 puan
Avrupa Merkez Bankası%2,502026-11-17+0,50 puan
İsveç Merkez Bankası · İsveç%2,002026-11-17+0,25 puan
Suudi Arabistan Merkez Bankası · Suudi Arabistan%4,502026-10-290 puan
Avustralya Merkez Bankası · Avustralya%4,602026-10-31+1,00 puan
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası · Türkiye%36,002026-11-06−3,50 puan
Rusya Merkez Bankası · Rusya%14,002026-11-10−2,50 puan
Çin Halk Bankası · Çin%3,002026-11-100 puan
Kanada Merkez Bankası · Kanada%2,502026-11-16+0,25 puan
Hindistan Merkez Bankası · Hindistan%5,502026-10-190 puan
İngiltere Merkez Bankası · Birleşik Krallık%4,002026-11-170 puan
Japonya Merkez Bankası · Japonya%1,252026-11-10+0,75 puan
Kore Merkez Bankası · Güney Kore%3,002026-11-02+0,50 puan

Türkiye için banka faiz oranları

Türkiye ticari bankalarının borç alanlardan ortalama olarak aldığı ve tasarruf sahiplerine ödediği faiz; merkez bankasının Dünya Bankası’na bildirdiği verilere göre (yıllık).

Mevduat faizi 2025
%57,60
YılKredi faiziMevduat faizi
2025—%57,60
2024—%71,04
2023—%51,33
2022—%27,04
2021—%20,70
2020—%13,36

Reel faiz, enflasyona (GSYH deflatörü) göre düzeltilmiş kredi faizidir. Belirli bir bankanın size sunduğu oran farklı olabilir.

En son veri: 2026-11-06 Veriler 2026-11-17 tarihinde güncellendi · güncel

Kaynak: Banco Central do Brasil ODbL; Bank for International Settlements (BIS) BIS istatistiklerinin kullanım koşulları; Board of Governors of the Federal Reserve System Kamu malı (ABD hükümeti eseri); European Central Bank ECB yeniden kullanım politikası; The World Bank Group CC BY 4.0; Sveriges Riksbank Riksbank açık veri koşulları; Reserve Bank of Australia 2026 RBA telif hakkı koşulları (Cash Rate); Bank of Canada Kanada Merkez Bankası kullanım koşulları; Bank of England Open Government Licence v3.0

Bir yıllık değişim bu verilerden CalculatorLib tarafından hesaplanmıştır. Etiketler CalculatorLib tarafından çevrilmiştir: BIS tarafından yapılmış resmî bir çeviri değildir.

Kaynak ayrıntıları ve yöntem

Türkiye: faiz oranları: tüm rakamlar ve geçmiş

Sıkça Sorulan Sorular

Bankaların gerçekte yarattığı para miktarı bu mudur? Hayır; bu, teorik üst sınırdır. Uygulamada nakit tutma ve fazla rezerv gibi sızıntılar, gerçek çarpanı düşürür.

Karşılık oranı %100 olursa ne olur? Çarpan 1'e iner; yani ek para yaratılmaz çünkü bankalar yatırılan her birimi rezervde tutmak zorundadır.

Daha düşük bir karşılık oranı daha fazla para mı yaratır? Evet. Karşılık oranı ne kadar düşükse çarpan o kadar büyük, potansiyel para genişlemesi de o kadar fazla olur.

Son güncelleme:

Finansal kategorisinde en popüler

Tüm Finansal hesap makinelerini gör