Công Cụ Tính Hệ Số Nhân Tiền Gửi

Nhập phép tính

Tiền gửi ban đầu

Tỷ lệ dự trữ (%)

Kết quả

Tổng tiền tạo ra (gồm cả tiền gửi)

10.000

cung tiền tối đa từ khoản tiền gửi

Hệ số nhân tiền gửi	10×
Tiền gửi ban đầu	1.000
Tiền mới tạo ra (không gồm tiền gửi)	9.000

Hệ số nhân tiền gửi là gì?

Hệ số nhân tiền gửi (còn gọi là hệ số nhân tiền hay số nhân tiền gửi giản đơn) cho biết mức tối đa mà cung tiền có thể mở rộng ứng với mỗi đồng dự trữ mà hệ thống ngân hàng nắm giữ. Khi ngân hàng chỉ phải giữ lại một phần tiền gửi làm dự trữ, phần còn lại sẽ được đem cho vay, rồi lại được gửi vào ngân hàng và tiếp tục cho vay — tạo thành một chuỗi nhân khoản tiền gửi ban đầu lên nhiều lần trong toàn bộ nền kinh tế.

How an initial deposit multiplies as banks lend out excess reserves through the banking system.

Cách sử dụng công cụ này

Bạn chỉ cần nhập khoản tiền gửi ban đầu và tỷ lệ dự trữ (tỷ lệ phần trăm tiền gửi mà ngân hàng buộc phải giữ lại). Công cụ sẽ trả về hệ số nhân tiền gửi, tổng cung tiền tối đa có thể được tạo ra, cùng với lượng tiền mới sinh ra ngoài khoản tiền gửi ban đầu.

Giải thích công thức

Hệ số nhân đơn giản là nghịch đảo của tỷ lệ dự trữ: \(m = 1 / r\), trong đó r được biểu diễn dưới dạng số thập phân. Tổng lượng tiền mà hệ thống có thể tạo ra là \(M = \text{Tiền gửi} / r\). Lượng tiền "mới" được tạo ra bằng tổng số tiền trừ đi khoản tiền gửi ban đầu.

$$\text{Total Money} = \text{Deposit} \times \frac{1}{r}$$$$\text{where}\quad \left\{ \begin{aligned} r &= \frac{\text{Reserve Ratio (\%)}}{100} \\ \text{Money Created} &= \text{Total Money} - \text{Deposit} \end{aligned} \right.$$

The deposit multiplier is the reciprocal of the reserve ratio r.

Ví dụ minh họa

Giả sử một khách hàng gửi 1.000 đô la và tỷ lệ dự trữ là 10% (\(r = 0{,}10\)). Hệ số nhân sẽ là \(1 / 0{,}10 = 10\). Tổng cung tiền có thể được tạo ra là \(1.000 / 0{,}10 = 10.000\) đô la, trong đó 9.000 đô la là tiền tín dụng mới được sinh ra.

Câu hỏi thường gặp

Đây có phải lượng tiền thực tế mà ngân hàng tạo ra không? Không — đây chỉ là mức tối đa theo lý thuyết. Trên thực tế, các yếu tố rò rỉ như tiền mặt người dân giữ lại và dự trữ vượt mức sẽ làm giảm hệ số nhân thực tế.

Nếu tỷ lệ dự trữ là 100% thì sao? Hệ số nhân sẽ bằng 1, nghĩa là không có thêm đồng tiền nào được tạo ra — ngân hàng phải giữ lại toàn bộ số tiền được gửi vào.

Tỷ lệ dự trữ càng thấp thì tạo ra càng nhiều tiền phải không? Đúng vậy. Tỷ lệ dự trữ càng thấp thì hệ số nhân càng lớn và khả năng mở rộng cung tiền càng cao.