Harcanabilir Gelir Nedir?
Harcanabilir gelir, vergilerinizi ödedikten sonra elinizde kalan para miktarıdır. Bu tutar; temel ihtiyaçlarınıza, isteğe bağlı harcamalarınıza, birikime ya da yatırıma ayırabileceğiniz parayı ifade eder. Kişisel bütçe planlamasının en önemli rakamlarından biri olmasının yanı sıra, hanelerin mali sağlığını ölçmek için kullanılan kilit bir ekonomik göstergedir.
Bu Hesaplama Aracını Nasıl Kullanırsınız?
Brüt gelirinizi (herhangi bir kesinti yapılmadan önceki toplam kazancınız) ve toplam vergilerinizi (gelir vergisi, kesintiler ve diğer zorunlu kesintiler) girin. Hesaplayıcı, vergileri brüt gelirinizden düşerek harcanabilir gelirinizi verir; ayrıca brüt gelirinizin yüzde kaçının vergiye gittiğini gösteren efektif vergi oranınızı da hesaplar. İster yıllık, ister aylık, ister haftalık olsun istediğiniz dönemi kullanabilirsiniz — yeter ki her iki değer de aynı döneme ait olsun.
Formül Açıklaması
Temel formül oldukça basittir: $$\text{Harcanabilir Gelir} = \text{Brüt Gelir} - \text{Vergiler}$$ Efektif vergi oranı ise $$\text{Efektif Vergi Oranı} = \frac{\text{Vergiler}}{\text{Brüt Gelir}} \times 100$$ şeklinde hesaplanır ve kazancınızın ne kadarlık bir kısmının vergi olarak gittiğini gösterir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki aylık brüt geliriniz 5.000 $ ve toplam vergileriniz 1.200 $. Bu durumda harcanabilir geliriniz $$5000 - 1200 = 3800$$ 3.800 $ olur. Efektif vergi oranınız ise $$\frac{1200}{5000} \times 100 = 24\%$$ %24'tür. Yani her ay gerçekten elinizde olan tutar bu 3.800 $'dır.
Sıkça Sorulan Sorular
Harcanabilir gelir ile serbest harcanabilir gelir aynı şey mi? Hayır. Harcanabilir gelir, vergilerden sonra elinizde kalan tutardır. Serbest harcanabilir gelir (discretionary income) ise hem vergiler hem de kira, gıda, faturalar gibi zorunlu yaşam giderleri ödendikten sonra geriye kalan paradır.
Emeklilik katkı paylarımı vergiye dahil etmeli miyim? Burada yalnızca zorunlu kesintiler vergi sayılır. Örneğin ABD'deki 401(k) gibi gönüllü emeklilik katkıları net maaşınızı azaltır ancak vergi değildir; dilerseniz bunları bütçenizde ayrı bir kalem olarak değerlendirin. (Türkiye'deki BES katkıları için de aynı mantık geçerlidir.)
Bunun yerine net maaşımı kullanabilir miyim? Eğer net (elinize geçen) maaşınızı zaten biliyorsanız, bu rakam fiilen harcanabilir gelirinizdir — doğrulamak için net maaşınızı brüt gelir alanına, vergileri ise 0 olarak girebilirsiniz.
