Fisher Etkisi Nedir?
Adını iktisatçı Irving Fisher'dan alan Fisher etkisi; nominal faiz oranı, reel faiz oranı ve beklenen enflasyon arasındaki ilişkiyi açıklar. Bu yaklaşıma göre nominal faiz oranı, enflasyona göre düzeltilmiş reel orana eşittir. Bu hesaplama aracı, reel faiz ve enflasyon oranını nominal orana dönüştürmek için kesin Fisher denklemini kullanır.
Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Reel faiz oranını (enflasyona göre düzeltilmiş, beklediğiniz getiri) ve beklenen enflasyon oranını yüzde cinsinden girin. Araç, kesin bileşik formülünü kullanarak nominal faiz oranını verir; ayrıca karşılaştırma yapabilmeniz için yaygın kullanılan yaklaşık değeri de gösterir.
Formülün Açıklaması
Kesin ilişki \((1 + i) = (1 + r) \times (1 + \pi)\) şeklindedir; burada i nominal oranı, r reel oranı ve π enflasyon oranını ifade eder. Nominal oran için çözüldüğünde $$i = \left(1 + r\right)\left(1 + \pi\right) - 1$$ elde edilir. Düşük oranlarda bu, herkesin bildiği \(i \approx r + \pi\) yaklaşımına sadeleşir. Kesin formül \(r \times \pi\) çarpım terimini de hesaba kattığı için, oranlar yükseldikçe iki sonuç arasındaki fark büyür.
Örnek Hesaplama
Reel faiz oranının %3, beklenen enflasyonun ise %2 olduğunu varsayalım. Kesin nominal oran $$\left(1 + 0{,}03\right)\left(1 + 0{,}02\right) - 1 = 1{,}0506 - 1 = 0{,}0506$$ yani %5,06 olur. Yaklaşık hesap ise \(\%3 + \%2 = \%5\) verir. Aradaki küçük %0,06'lık fark, çarpım teriminden \((0{,}03 \times 0{,}02)\) kaynaklanır.
Merkez bankalarının politika faizleri
Büyük merkez bankalarının en güncel resmi politika faizleri, otomatik güncellenir — banka mevduat ve kredi faizlerinin izlediği referans.
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası · Türkiye
- %36,00
- Tarih
- 2026-11-06
- 1 yıllık değişim
- −3,50 puan
Son değişim Azaldı −100 baz puan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2026-10-23 tarihinde faizini değiştirdi: %37,00 → %36,00.
| Merkez bankası | Politika faizi | Tarih | 1 yıllık değişim |
|---|---|---|---|
| Brezilya Merkez Bankası · Brezilya | %13,75 | 2026-11-16 | −1,25 puan |
| Meksika Merkez Bankası · Meksika | %6,25 | 2026-11-10 | −1,00 puan |
| Federal Rezerv · Amerika Birleşik Devletleri | %3,75–4,00 | 2026-11-13 | 0 puan |
| Avrupa Merkez Bankası | %2,50 | 2026-11-16 | +0,50 puan |
| İsveç Merkez Bankası · İsveç | %2,00 | 2026-11-16 | +0,25 puan |
| Suudi Arabistan Merkez Bankası · Suudi Arabistan | %4,50 | 2026-10-29 | 0 puan |
| Avustralya Merkez Bankası · Avustralya | %4,60 | 2026-10-31 | +1,00 puan |
| Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası · Türkiye | %36,00 | 2026-11-06 | −3,50 puan |
| Rusya Merkez Bankası · Rusya | %14,00 | 2026-11-10 | −2,50 puan |
| Çin Halk Bankası · Çin | %3,00 | 2026-11-10 | 0 puan |
| Kanada Merkez Bankası · Kanada | %2,50 | 2026-11-13 | +0,25 puan |
| Hindistan Merkez Bankası · Hindistan | %5,50 | 2026-10-19 | 0 puan |
| İngiltere Merkez Bankası · Birleşik Krallık | %4,00 | 2026-11-16 | 0 puan |
| Japonya Merkez Bankası · Japonya | %1,25 | 2026-11-10 | +0,75 puan |
| Kore Merkez Bankası · Güney Kore | %3,00 | 2026-11-02 | +0,50 puan |
Türkiye için banka faiz oranları
Türkiye ticari bankalarının borç alanlardan ortalama olarak aldığı ve tasarruf sahiplerine ödediği faiz; merkez bankasının Dünya Bankası’na bildirdiği verilere göre (yıllık).
- Mevduat faizi 2025
- %57,60
| Yıl | Kredi faizi | Mevduat faizi |
|---|---|---|
| 2025 | — | %57,60 |
| 2024 | — | %71,04 |
| 2023 | — | %51,33 |
| 2022 | — | %27,04 |
| 2021 | — | %20,70 |
| 2020 | — | %13,36 |
Reel faiz, enflasyona (GSYH deflatörü) göre düzeltilmiş kredi faizidir. Belirli bir bankanın size sunduğu oran farklı olabilir.
En son veri: 2026-11-06 Veriler 2026-11-16 tarihinde güncellendi · güncel
Kaynak: Banco Central do Brasil ODbL; Bank for International Settlements (BIS) BIS istatistiklerinin kullanım koşulları; Board of Governors of the Federal Reserve System Kamu malı (ABD hükümeti eseri); European Central Bank ECB yeniden kullanım politikası; The World Bank Group CC BY 4.0; Sveriges Riksbank Riksbank açık veri koşulları; Reserve Bank of Australia 2026 RBA telif hakkı koşulları (Cash Rate); Bank of Canada Kanada Merkez Bankası kullanım koşulları; Bank of England Open Government Licence v3.0
Bir yıllık değişim bu verilerden CalculatorLib tarafından hesaplanmıştır. Etiketler CalculatorLib tarafından çevrilmiştir: BIS tarafından yapılmış resmî bir çeviri değildir.
Kaynak ayrıntıları ve yöntem
- Banco Central do Brasil
- Bank for International Settlements (BIS) — Central bank policy rates
- Board of Governors of the Federal Reserve System
- European Central Bank
- The World Bank Group — World Development Indicators (FR.INR.DPST)
- Sveriges Riksbank
- Reserve Bank of Australia 2026
- Bank of Canada
- Bank of England
Sıkça Sorulan Sorular
Neden basitçe toplamak yerine kesin formülü kullanmalıyım? \(r + \pi\) yaklaşımı, bileşik etkiden gelen çarpım terimini göz ardı eder ve nominal oranı olduğundan düşük gösterir; özellikle oranlar yüksekken (örneğin yüksek enflasyon dönemlerinde) bu fark belirginleşir.
Reel oranı da hesaplayabilir miyim? Evet — formülü \(r = (1 + i)/(1 + \pi) - 1\) şeklinde düzenlemeniz yeterli. Bu araç ise reel faiz ve enflasyon girdilerinden nominal oranı bulmaya odaklanır.
Negatif oranlar girilebilir mi? Evet. Negatif reel oranlar veya deflasyon (negatif enflasyon) girebilirsiniz; formül bu durumlarda da geçerlidir.