Bir Sayının Kesri Nedir?
Bir sayının kesrini almak, bir bütünün belirli bir parçasını bulmak demektir. Örneğin "200'ün dörtte üçü" ifadesi, 3/4 kesrinin 200 sayısına uygulanması anlamına gelir. Bu hesaplayıcı, herhangi bir a payı, b paydası ve N sayısı için \((a/b) \times N\) işlemini yapar ve size saniyeler içinde tam sonucu verir.
Hesaplayıcı Nasıl Kullanılır?
Payı (kesrin üstündeki sayıyı), paydayı (kesrin altındaki sayıyı) ve kesrini almak istediğiniz sayıyı girin. Hesapla düğmesine bastığınızda hem sonucu hem de referans olarak kesrin kendisinin ondalık değerini görürsünüz.
Formülün Açıklaması
İşlem oldukça basittir: önce payı paydaya bölerek kesri ondalık sayıya çevirin, ardından bu değeri sayıyla çarpın.
$$\text{Sonuç} = \frac{\text{Pay (a)}}{\text{Payda (b)}} \times \text{Sayı (N)}$$
Bu yöntem; basit kesirlerde (örneğin 1/2), bileşik kesirlerde (örneğin 7/4) ve hatta ondalık girişlerde de çalışır.
Çözümlü Örnek
Diyelim ki 200'ün 3/4'ünü bulmak istiyorsunuz. 3'ü 4'e bölün, sonuç 0,75 olur; ardından bunu 200 ile çarpın: $$0{,}75 \times 200 = \mathbf{150}.$$ Yani 200'ün dörtte üçü 150'dir.
Yaygın Kesirlerin Bir Sayının Kesri Referans Tablosu
Tablo, her kesri ondalık sayı ve yüzde olarak gösterir ve bu kesrin 100 ve 360 (tam bir çemberdeki derece sayısı) üzerine uygulanmasındaki değerini verir. Sonlu olmayan ondalık sayılar ve yüzdeler, yüzde için iki, ondalık sayı için dört ondalık basamağa yuvarlanmıştır.
| Kesir | Ondalık Sayı | Yüzde | 100'ün Kesri | 360'ın Kesri |
|---|---|---|---|---|
| 1/2 | 0.5 | 50% | 50 | 180 |
| 1/3 | 0.3333 | 33.33% | 33.33 | 120 |
| 1/4 | 0.25 | 25% | 25 | 90 |
| 2/3 | 0.6667 | 66.67% | 66.67 | 240 |
| 3/4 | 0.75 | 75% | 75 | 270 |
| 1/5 | 0.2 | 20% | 20 | 72 |
| 1/8 | 0.125 | 12.5% | 12.5 | 45 |
| 3/8 | 0.375 | 37.5% | 37.5 | 135 |
| 5/8 | 0.625 | 62.5% | 62.5 | 225 |
| 1/10 | 0.1 | 10% | 10 | 36 |
Ondalık sayıyı elde etmek için pay değeri payda değerine bölünür. Yüzdeyi elde etmek için bu ondalık sayı 100 ile çarpılır; herhangi bir N sayısının kesrini elde etmek için ise N ile çarpılır.
Ek Çözümlü Örnekler
Genel formül \(\frac{a}{b} \times N\) şeklindedir. Bu işlem ya \(\frac{a \times N}{b}\) biçiminde (önce çarp, sonra böl) ya da \(\left(\frac{N}{b}\right) \times a\) biçiminde (önce böl, sonra çarp) hesaplanabilir. Her ikisi de aynı sonucu verir.
Örnek 1: 90'ın 2/3'ü
- Payı sayı ile çarpın: \(2 \times 90 = 180\).
- Paydaya bölün: \(180 \div 3 = 60\).
Yani 90'ın 2/3'ü = 60.
Örnek 2: Bileşik olmayan kesir, 40'ın 7/4'ü
Pay, paydadan büyük olduğunda sonuç, orijinal sayıdan büyük olur.
- Çarpın: \(7 \times 40 = 280\).
- Bölün: \(280 \div 4 = 70\).
Yani 40'ın 7/4'ü = 70. Kontrol: 7/4 = 1.75 ve \(1.75 \times 40 = 70\).
Örnek 3: Gerçek hayat örneği, 250 km'lik yolculuğun 3/8'i
250 km'lik bir yolculuğun 3/8'ini sürdüğünüzü varsayalım.
- Önce çarpın: \(3 \times 250 = 750\).
- Bölün: \(750 \div 8 = 93.75\).
93.75 km sürmüş oldunuz.
Alternatif (önce bölme): \(250 \div 8 = 31.25\), ardından \(31.25 \times 3 = 93.75\). Cevap aynıdır. Bölme işlemi Örnek 1'deki gibi tam çıktığında, önce çarpmak genellikle zihinden yapmak için daha kolaydır.
Sıkça Sorulan Sorular
Payda sıfır olursa ne olur? Sıfıra bölme tanımsızdır; bu nedenle hesaplayıcı hata vermemek için kesir değerini 0 olarak kabul eder. Daima sıfırdan farklı bir payda kullanın.
Bileşik kesir kullanabilir miyim? Evet. Örneğin 60'ın 5/2'si = \(2{,}5 \times 60 = 150\). Sonuç, başlangıçtaki sayıdan büyük olabilir.
Ondalık sayılarla çalışır mı? Evet — pay, payda veya sayı olarak ondalık değerler girebilirsiniz; formül yine de geçerlidir.