Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, birinci tür küresel Bessel fonksiyonu \(j_{\nu}(x)\) değerlerini ardışık x noktalarında tablolaştırır. \(\nu\) derecesini, başlangıç x değerini, adım büyüklüğünü ve kaç satır üretileceğini siz belirlersiniz. Hesaplayıcı, iki sütunlu bir \((x, j_{\nu}(x))\) tablosu döndürür. Tamamen matematiksel bir işlemdir ve her yerde aynı şekilde geçerlidir — herhangi bir ülke ya da birim varsayımı içermez.
Nasıl kullanılır?
\(\nu\) derecesini girin (herhangi bir gerçek sayı olabilir; örneğin 0, 1, 2 veya 1.5), ardından x'in başlangıç değerini, her satırda x'e eklenecek artış miktarını ve satır sayısını belirleyin. k'ıncı satır şu formülü kullanır: $$x_k = \text{başlangıçX} + k\cdot\text{adımX}$$ En üstteki büyük rakam, ilk x değerindeki \(j_{\nu}\) değerini gösterir; tablo ise üretilen tüm değerleri sıralar.
Formülün açıklaması
Genel gerçek dereceler için $$j_{\nu}(x) = \sqrt{\frac{\pi}{2x}}\; J_{\nu+\frac{1}{2}}(x)$$ şeklindedir; burada \(J\), birinci tür sıradan Bessel fonksiyonudur ve Lanczos gama fonksiyonu kullanılarak kuvvet serisi üzerinden hesaplanır. Tam sayı dereceler içinse hesaplayıcı, sayısal olarak kararlı kapalı biçimleri kullanır: \(j_0(x) = \sin(x)/x\) ve \(j_1(x) = \sin(x)/x^2 - \cos(x)/x\). Ardından yukarı yinelemeyle ilerler: $$j_{n+1}(x) = \frac{2n+1}{x}\cdot j_n(x) - j_{n-1}(x)$$ \(x = 0\) noktasında limit uygulanır: \(j_0(0) = 1\) ve \(\nu > 0\) için \(j_n(0) = 0\). Böylece sıfıra bölme hatası önlenir.
Örnek hesaplama
\(\nu = 0\) derecesi, başlangıçX = 0, adımX = 0.2 ve 6 satır seçildiğinde x değerleri 0, 0.2, 0.4, 0.6, 0.8, 1.0 olur. \(j_0(x) = \sin(x)/x\) formülüyle: $$j_0(0)=1,\quad j_0(0.2)=0.993347,\quad j_0(0.4)=0.973546,\quad j_0(0.6)=0.941071,\quad j_0(0.8)=0.896695,\quad j_0(1.0)=0.841471$$ — tanıdık sönümlü sinc eğrisi ortaya çıkar.
Sıkça sorulan sorular
Derece kesirli olabilir mi? Evet. Tam sayı olmayan \(\nu\) değerleri için \(\sqrt{\pi/2x}\cdot J\) seri biçimi kullanılır.
x sıfırdan başladığında ilk değer neden tam olarak 1 oluyor? Çünkü limit gereği \(j_0(0) = 1\)'dir; \(\nu > 0\) için ise bu limit 0 olur.
Yukarı yineleme her zaman güvenli mi? Bir tablo görüntüleyicide tipik olan ılımlı dereceler ve x değerleri için evet. x'e kıyasla çok büyük dereceler söz konusu olduğunda aşağı yineleme daha kararlıdır; ancak burada buna nadiren ihtiyaç duyulur.