Công cụ tính điểm mười môn phối hợp hoạt động ra sao
Mười môn phối hợp (decathlon) là nội dung thi đấu tổng hợp dành cho nam, được tổ chức theo luật của World Athletics (trước đây là IAAF) và áp dụng trên toàn thế giới tại Olympic cũng như Giải vô địch thế giới. Thay vì xếp hạng vận động viên dựa trực tiếp vào thời gian hay khoảng cách, mỗi thành tích sẽ được quy đổi thành điểm theo bảng tính chính thức, rồi cộng điểm của cả mười nội dung lại với nhau. Công cụ này làm chính xác việc đó: bạn nhập kết quả cho từng nội dung trong mười nội dung, công cụ sẽ trả về số điểm của mỗi nội dung cùng tổng điểm chung cuộc.
Mười nội dung bạn cần nhập
Công cụ được chia thành các nội dung chạy (track) và các nội dung nhảy/ném (field), đúng theo chương trình thi đấu chính thức của mười môn phối hợp:
- Nội dung chạy (thời gian càng ngắn càng tốt): 100 m, 400 m, 110 m rào và 1500 m — tất cả nhập bằng giây.
- Nội dung nhảy/ném (thành tích càng lớn càng tốt): Nhảy xa, đẩy tạ, nhảy cao, ném đĩa, nhảy sào và ném lao — nhập bằng mét.
Các nội dung nhảy, nhảy sào và nhảy xa sẽ được hệ thống tự động quy đổi từ mét sang centimét trước khi tính điểm, bởi bảng tính chính thức sử dụng hệ số theo centimét cho những nội dung này.
Công thức tính điểm
World Athletics sử dụng hai công thức dạng hàm lũy thừa:
- Nội dung chạy: $$\text{Score} = \left\lfloor A\,(B - P)^{C} \right\rfloor$$ trong đó \(P\) là thời gian của bạn. Thời gian càng nhanh (càng nhỏ) thì điểm càng cao.
- Nội dung nhảy/ném: $$\text{Score} = \left\lfloor A\,(P - B)^{C} \right\rfloor$$ trong đó \(P\) là khoảng cách hoặc chiều cao. Thành tích càng lớn thì điểm càng cao.
\(A\), \(B\) và \(C\) là các hằng số cố định riêng cho từng nội dung. Ví dụ, nội dung 100 m dùng \(A = 25.4347\), \(B = 18\), \(C = 1.81\), còn nhảy xa dùng \(A = 0.14354\), \(B = 220\) (cm), \(C = 1.40\).
Ví dụ tính toán cụ thể
Giả sử bạn chạy 100 m trong 10,5 giây. Phép tính sẽ là:
$$\left\lfloor 25.4347 \times (18 - 10.5)^{1.81} \right\rfloor = \left\lfloor 25.4347 \times 7.5^{1.81} \right\rfloor \approx \left\lfloor 25.4347 \times 38.36 \right\rfloor \approx \mathbf{975 \text{ điểm}}$$Với cú nhảy xa 7,50 m (750 cm): $$\left\lfloor 0.14354 \times (750 - 220)^{1.40} \right\rfloor \approx \mathbf{935 \text{ điểm}}$$ Bạn lặp lại cách tính cho cả mười nội dung và cộng các kết quả lại để có điểm số mười môn phối hợp cuối cùng.
Hệ số chính thức World Athletics cho tính điểm Thập đặc biệt (A, B, C)
Mỗi sự kiện thập đặc biệt được tính điểm bằng một đường cong luỹ thừa hai tham số được giới thiệu vào bảng các sự kiện kết hợp IAAF (hiện là World Athletics) năm 1984/85, vẫn có hiệu lực cho thập đặc biệt nam trên toàn thế giới. Các sự kiện chạy sử dụng biến thể đường chạy, vì thời gian thấp hơn tốt hơn; nhảy và ném sử dụng biến thể sân, vì khoảng cách hoặc chiều cao dài hơn tốt hơn:
$$P = A\,(B - T)^{C}\quad\text{(các sự kiện đường chạy)}\qquad P = A\,(D - B)^{C}\quad\text{(các sự kiện sân)}$$Ở đây \(T\) là thời gian tính bằng giây, \(D\) là khoảng cách hoặc chiều cao tính bằng đơn vị được hiển thị bên dưới, và \(B\) là "điểm không" của sự kiện. Các hệ số dưới đây là các giá trị World Athletics quốc tế — chúng không phải là thang điểm cụ thể của quốc gia hoặc trường, và các bảng thất đặc biệt/thập đặc biệt nữ sử dụng các hằng số khác nhau.
| Sự kiện | Đơn vị của thành tích trong công thức | Biến thể công thức | A | B | C |
|---|---|---|---|---|---|
| 100 m | giây | Đường chạy \((B-P)\) | 25.4347 | 18 | 1.81 |
| Nhảy xa | centimét | Sân \((P-B)\) | 0.14354 | 220 | 1.40 |
| Ném tạ | mét | Sân \((P-B)\) | 51.39 | 1.5 | 1.05 |
| Nhảy cao | centimét | Sân \((P-B)\) | 0.8465 | 75 | 1.42 |
| 400 m | giây | Đường chạy \((B-P)\) | 1.53775 | 82 | 1.81 |
| 110 m vượt vật cản | giây | Đường chạy \((B-P)\) | 5.74352 | 28.5 | 1.92 |
| Ném đĩa | mét | Sân \((P-B)\) | 12.91 | 4 | 1.1 |
| Nhảy sao | centimét | Sân \((P-B)\) | 0.2797 | 100 | 1.35 |
| Ném lao | mét | Sân \((P-B)\) | 10.14 | 7 | 1.08 |
| 1500 m | giây | Đường chạy \((B-P)\) | 0.03768 | 480 | 1.85 |
Ba quy tắc quan trọng khi áp dụng bảng:
- Đơn vị hỗn hợp. Ba sự kiện nhảy lấy centimét trong công thức (nhảy xa 7,65 m là 765), trong khi ba sự kiện ném lấy mét (ném tạ 14,20 m là 14,20). Máy tính yêu cầu mét chuyển đổi nội bộ — bản thân các hằng số không thay đổi.
- Điểm được làm tròn xuống, không bao giờ làm tròn lên. Giá trị thô được cắt ngắn thành một số nguyên, được viết \(\lfloor A\,(B-T)^{C} \rfloor\); 799,94 điểm ghi 799, không phải 800. Các điểm sự kiện sau đó được cộng lại đơn giản, và tổng cộng mười sự kiện là những gì xuất hiện trên bảng điểm.
- B là đường không. Một thành tích bằng hoặc tệ hơn \(B\) — 18,00 giây hoặc chậm hơn trong 100 m, nhảy xa 2,20 m hoặc ngắn hơn, ném tạ 1,50 m hoặc ngắn hơn, 8:00,00 hoặc chậm hơn trong 1500 m — ghi 0 điểm; công thức không bao giờ được đánh giá với một cơ số âm.
Thời gian cho 1500 m được biểu thị bằng giây đơn thuần trong công thức, vì vậy một cuộc chạy 4:25,60 được nhập là 265,60 giây.
Thành tích chuẩn mực Thập đặc biệt và Điểm trên mỗi sự kiện
Đảo ngược công thức tính điểm cho thấy chính xác giá trị điểm cho trên mỗi sự kiện. Giải \(P = A\,(B-T)^{C}\) cho thời gian ta được \(T = B - (P/A)^{1/C}\), và giải phiên bản sân ta được \(D = B + (P/A)^{1/C}\). Áp dụng điều này cho các hệ số World Athletics tạo ra các thành tích dưới đây. Các giá trị được làm tròn thành độ chính xác đo lường bình thường, vì vậy một kết quả thực tế có thể chênh lệch một hoặc hai điểm từ con số làm tròn.
| Sự kiện | 700 điểm | 800 điểm | 900 điểm | 1000 điểm |
|---|---|---|---|---|
| 100 m | 11.76 giây | 11.28 giây | 10.83 giây | 10.395 giây |
| Nhảy xa | 6.51 m | 6.94 m | 7.36 m | 7.76 m |
| Ném tạ | 13.53 m | 15.16 m | 16.78 m | 18.40 m |
| Nhảy cao | 1.88 m | 1.99 m | 2.10 m | 2.21 m |
| 400 m | 52.58 giây | 50.33 giây | 48.20 giây | 46.17 giây |
| 110 m vượt vật cản | 16.30 giây | 15.42 giây | 14.59 giây | 13.80 giây |
| Ném đĩa | 41.72 m | 46.58 m | 51.40 m | 56.17 m |
| Nhảy sao | 4.29 m | 4.63 m | 4.96 m | 5.29 m |
| Ném lao | 57.45 m | 64.09 m | 70.66 m | 77.19 m |
| 1500 m | 4:36.97 | 4:21.76 | 4:07.43 | 3:53.79 |
Cột 1000 điểm là đường hiệu chuẩn lịch sử của các bảng: thang điểm được xây dựng sao cho thành tích loại kỷ lục thế giới xấp xỉ của thời kỳ đó ghi khoảng 1000 điểm trên mỗi sự kiện, đó là lý do tại sao một vận động viên thập đặc biệt giả thuyết "hoàn hảo" đạt tất cả mười điểm chuẩn mực 1000 điểm tổng cộng khoảng 10,003 điểm. Lưu ý các đường cong tăng như thế nào không đồng đều: số mũ \(C = 1.92\) trong 110 m vượt vật cản làm cho điểm rất tốn kém gần phía trên, trong khi số mũ ném tạ 1,05 gần như tuyến tính, vì vậy mỗi mét thêm có giá trị khoảng như nhau trong phạm vi.
Tổng điểm có nghĩa là gì
| Tổng điểm | Mức điển hình |
|---|---|
| ~5,000–6,000 | Vận động viên đa sự kiện giải trí và vận động viên tuổi học sinh (ở Hoa Kỳ, phạm vi thập đặc biệt trường trung học cạnh tranh; lưu ý rằng nhiều quốc gia sử dụng dụng cụ nhóm tuổi và chiều cao vượt vật cản, điều này thay đổi các thành tích) |
| ~6,500–7,500 | Mức cao đẳng/đại học — ở Hoa Kỳ, phạm vi tính điểm NCAA điển hình |
| ~8,000 | Hạng quốc gia; "câu lạc bộ 8,000 điểm" là ngưỡng truyền thống cho một vận động viên thập đặc biệt quốc tế nghiêm túc |
| 8,500+ | Hạng thế giới — khu vực nơi những người hoàn tất tại Giải vô địch thế giới và Thế vận hội Olympic cạnh tranh |
| ~8,600–8,900 | Phạm vi chiến thắng/huy chương điển hình tại các Thế vận hội Olympic gần đây (thay đổi theo phiên bản và điều kiện) |
| 9,126 | Kỷ lục thế giới, Kevin Mayer (Pháp), Talence, 2018 |
Vì các hệ số là cố định, điểm có thể so sánh được qua các thập kỷ và quốc gia — nhưng không qua các điều kiện. Quỹ đạo gió lên đến +4,0 m/s là hợp pháp trong các chạy, nhảy và vượt vật cản thập đặc biệt, độ cao giúp các chạy và ném, và một ngày thứ hai lạnh, ẩm ướt có thể làm cho một vận động viên thập đặc biệt mất hàng trăm điểm. Coi mỗi tổng là một ảnh chụp nhanh của một cuộc thi duy nhất thay vì một thước đo khả năng cố định.
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu điểm decathlon là tốt? Khoảng 8.000 điểm là đẳng cấp quốc gia, từ 8.500 điểm trở lên là đẳng cấp thế giới, còn kỷ lục thế giới hiện vượt mốc 9.000 điểm.
Vì sao thời gian của tôi tốt hơn nhưng điểm lại thấp hơn? Bởi các nội dung chạy dùng công thức \((B - P)\): thời gian càng nhỏ thì giá trị tính được càng lớn, nên điểm tăng lên khi thời gian giảm xuống.
Kết quả này có khớp với điểm thi đấu chính thức không? Có — công cụ dùng đúng các hệ số của World Athletics và đúng quy tắc floor (làm tròn xuống), nên điểm số trùng khớp với bảng tính chính thức.