Máy Tính Phương Trình Vi Phân

Máy Tính Phương Trình Vi Phân

Đang tăng trưởng AI Skill PRO

Nhập phép tính

Kết quả

Nghiệm chính xác y(x)
2,718282
Xấp xỉ Euler 2,593742
Kích thước bước h 0,1
Sai số tuyệt đối 0,124539

Công thức

y(Cần tính x)=Ban đầu y0·eTốc độ k(Cần tính x−Bắt đầu x0)y({{\text{Cần tính }x}}) = {{\text{Ban đầu }y_0}} \cdot e^{{{\text{Tốc độ }k}}\left({{\text{Cần tính }x}} - {{\text{Bắt đầu }x_0}}\right)}
Xem các bước tính (1)
  1. Xấp xỉ bằng phương pháp Euler

    yn=Ban đầu y0(1+Tốc độ kh)ntrong đó{h=Cần tính x−Bắt đầu x0Số bước nn=Số bước n\begin{gathered} y_{n} = {{\text{Ban đầu }y_0}} \left(1 + {{\text{Tốc độ }k}}\, h\right)^{n} \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} h &= \dfrac{{{\text{Cần tính }x}} - {{\text{Bắt đầu }x_0}}}{{{\text{Số bước }n}}} \\ n &= {{\text{Số bước }n}} \end{aligned} \right. \end{gathered}

    n bước Euler với kích thước h = (x - x0)/số bước áp dụng cho y_{i+1} = y_i + h*(k*y_i); h = kích thước bước, n = số bước Euler

Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Báo lỗi nội dung trang này

Máy tính phương trình vi phân là gì?

Phương trình vi phân (Differentialgleichung) là phương trình liên hệ một hàm số với chính tốc độ biến thiên của nó. Công cụ này tập trung vào phương trình vi phân tuyến tính bậc nhất kinh điển \( \frac{dy}{dx} = k\,y \), vốn mô tả sự tăng trưởng và suy giảm theo hàm mũ trong vật lý, sinh học, tài chính và kỹ thuật. Công cụ trả về cả nghiệm chính xác lẫn nghiệm xấp xỉ bằng số để bạn dễ dàng đối chiếu lý thuyết với kết quả tính toán.

Giải thích công thức

Với điều kiện ban đầu \( y(x_0) = y_0 \), phương trình có nghiệm dạng đóng như dưới đây, trong đó \(y_0\) là giá trị khởi đầu, \(k\) là hằng số tốc độ, còn \(x\) là điểm cần tính.

$$y(x) = y_0\,e^{k(x - x_0)}$$

Khi khó tìm được nghiệm dạng đóng, phương pháp Euler tiến từng bước nhỏ \(h = \frac{x - x_0}{n}\) theo công thức \( y_{i+1} = y_i + h\,k\,y_i \). Bước càng nhỏ (số bước \(n\) càng lớn) thì sai số xấp xỉ càng giảm.

Đường cong mũ đi lên từ điểm ban đầu trên hệ trục tọa độ
Nghiệm dạng đóng y = y_0 e^{k(x - x_0)} vẽ nên một đường cong mũ trơn tru từ điểm ban đầu.

Cách sử dụng

Nhập giá trị ban đầu \(y_0\), hằng số tốc độ \(k\), điểm bắt đầu \(x_0\), điểm cần tính \(x\) và số bước Euler \(n\). Công cụ sẽ cho biết giá trị chính xác, ước lượng Euler, kích thước bước và sai số tuyệt đối giữa hai kết quả.

Quảng cáo
Các đoạn thẳng bước dần bên dưới một đường cong trơn tru
Phương pháp Euler xấp xỉ đường cong thực bằng một loạt bước thẳng có độ rộng cố định.

Ví dụ minh họa

Lấy \(y_0 = 1\), \(k = 1\), \(x_0 = 0\), \(x = 1\) với một bước Euler. Đáp án chính xác là

$$y(1) = 1\cdot e^{1\cdot(1-0)} = e \approx 2.71828$$

Một bước Euler duy nhất cho \( y_1 = 1 + 1\times 1\times 1 = 2 \), nên sai số tuyệt đối vào khoảng \(0.718\). Dùng càng nhiều bước thì ước lượng càng tiến dần về \(e\).

Quảng cáo

Thêm các ví dụ có lời giải

Tất cả các ví dụ dưới đây đều sử dụng phương trình vi phân tuyến tính bậc nhất \(\frac{dy}{dx} = k y\). Nghiệm chính xác dạng đóng của nó là \(y(x) = y_0\,e^{k(x - x_0)}\), và phép xấp xỉ Euler hiện (tiến) sử dụng bước cố định \(h = \frac{x - x_0}{n}\) với quy tắc cập nhật \(y_{i+1} = y_i + h\,k\,y_i\). Đây là các kết quả toán học tổng quát, không gắn với bất kỳ quốc gia hay tiêu chuẩn nào.

Ví dụ 1 — Phân rã theo hàm mũ (chính xác)

Dữ liệu vào: \(y_0 = 100\), \(k = -0.5\), \(x_0 = 0\), \(x = 2\). Vì \(k<0\) nên đại lượng phân rã. Thay vào nghiệm chính xác:

$$y(2) = 100 \cdot e^{-0.5\,(2 - 0)} = 100\,e^{-1} = 100 \cdot 0.367879 \approx 36.7879$$

Vậy giá trị chính xác là 36.7879.

Ví dụ 2 — Phương pháp Euler, tăng trưởng, n = 4

Dữ liệu vào: \(y_0 = 100\), \(k = 0.5\), \(x_0 = 0\), \(x = 2\), \(n = 4\). Bước \(h = \frac{2 - 0}{4} = 0.5\). Mỗi lần lặp nhân với \((1 + hk) = (1 + 0.5 \cdot 0.5) = 1.25\):

  • \(y_1 = 100 + 0.5 \cdot 0.5 \cdot 100 = 100 + 25 = 125\)
  • \(y_2 = 125 + 0.5 \cdot 0.5 \cdot 125 = 125 + 31.25 = 156.25\)
  • \(y_3 = 156.25 + 0.5 \cdot 0.5 \cdot 156.25 = 156.25 + 39.0625 = 195.3125\)
  • \(y_4 = 195.3125 + 0.5 \cdot 0.5 \cdot 195.3125 = 195.3125 + 48.828125 = 244.140625\)
Bước \(i\) \(x_i\) \(y_i\) (Euler)
0 0.0 100.000000
1 0.5 125.000000
2 1.0 156.250000
3 1.5 195.312500
4 2.0 244.140625

Giá trị chính xác: \(y(2) = 100\,e^{0.5 \cdot 2} = 100\,e^{1} \approx 271.8282\). Sai số tuyệt đối: \(|271.8282 - 244.1406| \approx 27.6876\). Phương pháp Euler tiến ước lượng thấp hơn đối với đường cong tăng trưởng lồi, nên cần \(n\) lớn hơn để thu hẹp khoảng cách này.

Ví dụ 3 — Phương pháp Euler, phân rã, n = 4

Dữ liệu vào: \(y_0 = 100\), \(k = -0.5\), \(x_0 = 0\), \(x = 2\), \(n = 4\). Bước \(h = 0.5\); mỗi lần lặp nhân với \((1 + hk) = (1 + 0.5 \cdot (-0.5)) = 0.75\):

  • \(y_1 = 100 + 0.5 \cdot (-0.5) \cdot 100 = 100 - 25 = 75\)
  • \(y_2 = 75 + 0.5 \cdot (-0.5) \cdot 75 = 75 - 18.75 = 56.25\)
  • \(y_3 = 56.25 - 14.0625 = 42.1875\)
  • \(y_4 = 42.1875 - 10.546875 = 31.640625\)

Giá trị chính xác (từ Ví dụ 1): \(y(2) \approx 36.7879\). Sai số tuyệt đối: \(|36.7879 - 31.6406| \approx 5.1473\). Sai số nhỏ hơn nhiều so với trường hợp tăng trưởng vì đường cong phân rã, lõm, dễ theo dõi hơn đối với phương pháp Euler ở cùng một kích thước bước.

Câu hỏi thường gặp

Công cụ này giải phương trình bậc mấy? Phương trình vi phân tuyến tính bậc nhất dạng \( \frac{dy}{dx} = k\,y \).

Vì sao kết quả Euler khác với giá trị chính xác? Phương pháp Euler là xấp xỉ bậc nhất; mỗi bước tạo ra sai số cắt cụt, và sai số này giảm dần khi \(n\) tăng.

k có thể mang giá trị âm không? Có. \(k\) âm mô tả sự suy giảm theo hàm mũ, chẳng hạn chu kỳ bán rã phóng xạ hay quá trình nguội dần.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê