Tổng thu nhập hằng năm là gì?
Lương cơ bản chỉ là một phần trong những gì bạn thực sự nhận được. Tổng thu nhập hằng năm (thường gọi là "total comp" hay "TC") gộp tất cả các khoản thu nhập thành một con số duy nhất theo năm: lương cơ bản, thưởng tiền mặt, giá trị cổ phần (equity/cổ phiếu thưởng) quy đổi theo năm và giá trị quy ra tiền của các phúc lợi như khoản công ty đóng góp vào quỹ hưu trí (ở Mỹ là 401(k) match) hay bảo hiểm. Lưu ý: 401(k) là chế độ hưu trí của Mỹ — ở Việt Nam khoản tương đương gần nhất là phần doanh nghiệp đóng BHXH hoặc các quỹ phúc lợi nội bộ. Công cụ này biến một thư mời nhận việc rối rắm thành một con số duy nhất, giúp bạn so sánh các lời mời làm việc một cách công bằng.
Cách sử dụng công cụ
Hãy nhập lương cơ bản hằng năm, mức thưởng dự kiến hoặc mục tiêu trong năm, tổng giá trị gói cổ phần, thời gian vesting (số năm cổ phần dần thuộc về bạn) và giá trị ước tính của các phúc lợi mỗi năm. Công cụ sẽ quy giá trị cổ phần về theo năm bằng cách chia tổng giá trị gói cho số năm vesting, sau đó cộng tất cả lại và cho bạn thấy mỗi thành phần đóng góp bao nhiêu vào tổng số.
Giải thích công thức
Công thức cốt lõi là:
$$\text{Tổng thu nhập} = \text{Lương cơ bản} + \text{Thưởng hằng năm} + \frac{\text{Giá trị cổ phần}}{\text{Số năm vesting}} + \text{Giá trị phúc lợi}$$
Cổ phần được chia đều theo thời gian vesting bởi vì một gói vesting trong 4 năm chỉ "trả" cho bạn một phần tư giá trị mỗi năm. Việc chia nhỏ này cho bạn bức tranh thực tế theo từng năm, thay vì thổi phồng thu nhập của năm đầu tiên.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn có lương cơ bản 90.000 USD, thưởng hằng năm 10.000 USD, gói cổ phần trị giá 80.000 USD vesting trong 4 năm và phúc lợi 12.000 USD mỗi năm. Giá trị cổ phần quy theo năm là \(80.000 \text{ USD} \div 4 = 20.000 \text{ USD}\). Tổng thu nhập:
$$90.000 \text{ USD} + 10.000 \text{ USD} + 20.000 \text{ USD} + 12.000 \text{ USD} = \textbf{132.000 USD mỗi năm}$$
Lương cơ bản chiếm khoảng 68% tổng số đó.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng thưởng mục tiêu hay thưởng thực nhận? Dùng con số phù hợp với mục đích của bạn — thưởng mục tiêu để so sánh các lời mời làm việc, thưởng thực nhận để tính toán thu nhập thực tế của năm vừa qua.
Tại sao phải chia cổ phần cho số năm vesting? Vì cổ phần thuộc về bạn dần theo thời gian, nên việc chia ra phản ánh đúng giá trị bạn thực sự nhận được mỗi năm và tránh phóng đại thu nhập.
Những gì được tính là giá trị phúc lợi? Khoản doanh nghiệp đóng góp vào quỹ hưu trí (401(k) match ở Mỹ, hoặc phần BHXH/phúc lợi tương ứng ở Việt Nam), phí bảo hiểm sức khỏe/nha khoa/mắt do công ty chi trả và các đãi ngộ khác có thể quy ra tiền. Hãy ước tính giá trị bằng tiền của chúng trong một năm.
