Máy Tính Hiệu Suất là gì?
Máy Tính Hiệu Suất cho bạn biết bao nhiêu phần năng lượng đưa vào một máy móc, thiết bị hay quy trình thực sự được chuyển thành công có ích. Hiệu suất (ký hiệu bằng chữ cái Hy Lạp \(\eta\), đọc là "eta") là tỉ số giữa năng lượng đầu ra hữu ích và năng lượng đầu vào, được biểu thị dưới dạng phần trăm. Không có hệ thống nào đạt hiệu suất hoàn hảo — luôn có một phần năng lượng bị hao phí dưới dạng nhiệt, ma sát, âm thanh hay các dạng khác — nên hiệu suất luôn nhỏ hơn 100%.
Cách sử dụng
Nhập năng lượng đầu ra hữu ích (phần năng lượng thực hiện công việc bạn cần) và năng lượng đầu vào (tổng năng lượng được cung cấp). Máy tính sẽ lấy đầu ra chia cho đầu vào, nhân với 100, rồi hiển thị phần trăm hiệu suất cùng với lượng năng lượng bị hao phí. Bạn có thể dùng bất kỳ đơn vị nào — joule, kWh, BTU, hay thậm chí watt công suất — miễn là cả hai giá trị cùng một đơn vị.
Giải thích công thức
Công thức cốt lõi là $$\eta\,(\%) = \frac{\text{đầu ra}}{\text{đầu vào}} \times 100\%$$ Nếu một động cơ tiêu thụ 1000 J và sinh ra 800 J công cơ học, thì hiệu suất của nó là \(800 \div 1000 \times 100 = 80\%\). 200 J còn lại là năng lượng bị hao phí, thường ở dạng nhiệt. Lượng hao phí đơn giản chính là đầu vào trừ đi đầu ra.
Ví dụ minh họa
Một nhà máy điện nhận vào 5000 MJ năng lượng hóa học từ nhiên liệu và tạo ra 2000 MJ điện năng. Hiệu suất \(= 2000 \div 5000 \times 100 =\) 40%, với 3000 MJ bị hao phí dưới dạng nhiệt thải — một con số khá điển hình đối với nhà máy nhiệt điện.
Câu hỏi thường gặp
Hiệu suất có thể vượt quá 100% không? Không. Điều đó đồng nghĩa với việc một thiết bị tạo ra nhiều năng lượng hơn lượng nó tiêu thụ, vi phạm định luật bảo toàn năng lượng. Nếu kết quả vượt quá 100%, hãy kiểm tra lại giá trị đầu vào và đầu ra.
Đơn vị có quan trọng không? Chỉ cần cả hai giá trị dùng chung một đơn vị là được. Vì hiệu suất là một tỉ số nên các đơn vị triệt tiêu lẫn nhau, chỉ còn lại con số phần trăm thuần túy.
Tôi có thể dùng công suất thay cho năng lượng không? Có. Hiệu suất tính từ công suất đầu ra ÷ công suất đầu vào cho ra cùng một phần trăm như khi dùng năng lượng, bởi công suất chính là năng lượng trên một đơn vị thời gian.
