Người Maya cổ đại — nền văn minh từng phát triển rực rỡ ở khu vực ngày nay là Mexico và Trung Mỹ — đã xây dựng một trong những hệ thống lịch tinh vi và chính xác bậc nhất của thế giới cổ đại. Công cụ này giúp bạn chuyển một ngày bất kỳ theo lịch phương Tây (lịch Gregory hoặc lịch Julian) sang ba bộ lịch Maya quen thuộc: Tzolkin, Haab và Long Count, đồng thời cho bạn biết số Julian Day tương ứng.
Cách sử dụng công cụ chuyển đổi
Hãy chọn loại lịch phương Tây (Gregory hay Julian), nhập niên đại (sau Công nguyên — AD, hoặc trước Công nguyên — BC) cùng năm, tháng, ngày. Sau đó chọn phương pháp tương quan (correlation) mà bạn muốn dùng. Kết quả sẽ hiển thị ngay ngày tương ứng trong từng bộ lịch Maya.
Lịch Tzolkin
Tzolkin là bộ lịch nghi lễ kéo dài 260 ngày, ghép giữa một con số từ 1 đến 13 và một trong 20 tên ngày. Đây là chu kỳ thiêng liêng, đóng vai trò trung tâm trong đời sống tâm linh và tín ngưỡng của người Maya.
Lịch Haab
Haab là bộ lịch dân sự dựa trên chu kỳ mặt trời, gồm 365 ngày. Nó được chia thành 18 tháng, mỗi tháng 20 ngày, cộng thêm một “tháng” ngắn 5 ngày cuối năm gọi là Wayeb, vốn được coi là khoảng thời gian không may mắn.
Long Count (Lịch Đếm Dài)
Để ghi lại những khoảng thời gian dài, người Maya dùng lịch Long Count, biểu diễn theo dạng baktun . katun . tun . uinal . kin. Đây chính là bộ lịch từng làm dấy lên những đồn đoán về “ngày tận thế năm 2012”, khi một chu kỳ baktun khép lại — nhưng thực ra đó chỉ là sự kết thúc một chu kỳ và bắt đầu chu kỳ mới, hoàn toàn không phải tận thế.
Hằng số tương quan GMT
Việc liên kết lịch Maya với lịch phương Tây phụ thuộc vào một “hằng số tương quan” — con số quy đổi giữa số Julian Day và ngày 0 của lịch Long Count. Phổ biến nhất là hằng số GMT (Goodman–Martínez–Hernández) với giá trị 584283; một biến thể khác là 584285 do Lounsbury đề xuất. Công cụ này cho phép bạn chọn giữa hai phương pháp đó.
Lưu ý về lịch sử và phạm vi áp dụng
Đây là công cụ mang tính học thuật và tham khảo về một hệ lịch cổ của nền văn minh Maya ở Trung Mỹ, không phải lịch âm dương hay can chi mà người Việt thường dùng. Kết quả chủ yếu phục vụ học tập, nghiên cứu lịch sử và tìm hiểu văn hóa, chứ không liên quan đến cách tính ngày tháng trong đời sống hằng ngày tại Việt Nam.
