Tỉ lệ mol là gì?
Tỉ lệ mol là tỉ lệ giữa lượng (tính bằng mol) của hai chất bất kỳ trong một phương trình hóa học đã cân bằng. Nó được lấy trực tiếp từ các hệ số đứng trước mỗi công thức hóa học. Tỉ lệ mol chính là "cầu nối" giúp ta chuyển đổi lượng của chất tham gia hay sản phẩm này sang lượng của chất khác — đây là yếu tố cốt lõi trong hầu hết mọi bài toán tính theo phương trình phản ứng.
Cách sử dụng máy tính
Trước tiên, hãy chắc chắn rằng phương trình hóa học của bạn đã được cân bằng. Sau đó, nhập số mol của chất bạn đã biết (chất A), hệ số của nó trong phương trình, và hệ số của chất bạn muốn tìm (chất B). Máy tính sẽ nhân số mol đã biết với tỉ lệ giữa các hệ số để cho ra số mol của chất B.
Giải thích công thức
Phép chuyển đổi dùng công thức:
$$n_B = \text{Số mol A} \times \frac{\text{Hệ số B}}{\text{Hệ số A}}$$Phân số (hệ số B / hệ số A) chính là tỉ lệ mol. Vì các hệ số mô tả số lượng tương đối các hạt tham gia phản ứng, nên tỉ lệ này sẽ quy đổi lượng đã biết sang lượng cần tìm theo đúng tỉ lệ của phương trình đã cân bằng.
Ví dụ minh họa
Xét phản ứng 2 H₂ + O₂ → 2 H₂O. Giả sử bạn có 4 mol H₂ (chất A, hệ số 2) và muốn tìm số mol H₂O (chất B, hệ số 2). Tỉ lệ mol là \(2/2 = 1\), nên số mol H₂O = \(4 \times 1 = 4\) mol. Còn nếu bạn muốn tìm O₂ (hệ số 1): số mol O₂ = \(4 \times (1/2) = 2\) mol.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có cần phương trình đã cân bằng không? Có. Các hệ số chỉ cho tỉ lệ chính xác khi phương trình đã được cân bằng.
A và B có thể là một chất tham gia và một sản phẩm không? Được — tỉ lệ mol áp dụng cho hai chất bất kỳ trong phương trình: chất tham gia với chất tham gia, chất tham gia với sản phẩm, hay sản phẩm với sản phẩm.
Nếu hệ số là 1 thì sao? Nhiều phương trình không viết số "1" ra. Bạn chỉ cần nhập 1 cho chất đó.
