Cách tính lãi kép (Compound Interest) – Bí quyết để tiền tự sinh lời
Hiểu lãi kép là gì, công thức tính lãi kép, ví dụ minh họa và cách áp dụng để tiền tự sinh lời. Có máy tính lãi kép online.
Thuế thu nhập cá nhân là gì?
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là khoản thuế mà người lao động phải nộp cho Nhà nước dựa trên thu nhập từ tiền lương, tiền công. Đây là nghĩa vụ tài chính bắt buộc đối với cá nhân có thu nhập đến ngưỡng chịu thuế.
Thuế TNCN được tính theo phương pháp lũy tiến từng phần, nghĩa là thu nhập càng cao thì phần thu nhập vượt ngưỡng sẽ chịu thuế suất càng cao.
Thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế khác nhau thế nào?
Nhiều người thường nhầm lẫn hai khái niệm này. Thực tế, chúng hoàn toàn khác nhau:
Thu nhập chịu thuế là tổng thu nhập sau khi trừ các khoản được miễn thuế như phụ cấp độc hại, tiền ăn ca theo quy định, hoặc thu nhập từ phúc lợi không tính thuế.
Thu nhập tính thuế là thu nhập chịu thuế sau khi đã trừ tất cả các khoản giảm trừ như giảm trừ bản thân, giảm trừ người phụ thuộc, bảo hiểm bắt buộc. Đây mới là con số thực sự dùng để tính thuế.
Ví dụ: Bạn có tổng thu nhập 40 triệu đồng/tháng, sau khi trừ các khoản được miễn còn 38 triệu (thu nhập chịu thuế). Tiếp tục trừ giảm trừ bản thân 11 triệu và bảo hiểm 4 triệu, còn lại 23 triệu đồng. Đây là thu nhập tính thuế.
Thuế suất thực tế là gì?
Thuế suất thực tế (effective tax rate) là tỷ lệ phần trăm thuế thực sự phải nộp so với thu nhập tính thuế. Con số này thường thấp hơn nhiều so với bậc thuế cao nhất mà bạn rơi vào.
Tại sao thuế suất thực tế thấp hơn bậc thuế?
Vì thuế TNCN tính theo phương pháp lũy tiến từng phần. Không phải toàn bộ thu nhập đều chịu thuế suất cao nhất, mà chỉ phần thu nhập vượt ngưỡng mới chịu thuế suất của bậc đó.
Ví dụ minh họa
Giả sử thu nhập tính thuế của bạn là 50 triệu đồng/tháng:
- 10 triệu đầu tiên chịu thuế 5% = 500.000đ
- 20 triệu tiếp theo (10-30 triệu) chịu thuế 10% = 2.000.000đ
- 20 triệu còn lại (30-50 triệu) chịu thuế 20% = 4.000.000đ
- Tổng thuế: 6.500.000đ
Thuế suất thực tế = 6.500.000 ÷ 50.000.000 = 13%
Mặc dù bạn rơi vào bậc thuế 20%, nhưng thuế suất thực tế chỉ là 13%. Đây là lý do nhiều người ngạc nhiên khi thấy số thuế phải nộp thấp hơn dự kiến.
Biểu thuế lũy tiến hoạt động như thế nào?
Biểu thuế lũy tiến chia thu nhập thành nhiều bậc, mỗi bậc áp dụng một mức thuế suất khác nhau. Thu nhập ở bậc thấp chịu thuế suất thấp, phần thu nhập vượt lên bậc cao hơn mới chịu thuế suất cao hơn.
Từ năm 2026, Việt Nam áp dụng biểu thuế 5 bậc thay vì 7 bậc như trước:
| Bậc | Thu nhập tính thuế/tháng | Thuế suất |
|---|---|---|
| 1 | Đến 10 triệu | 5% |
| 2 | Trên 10 đến 30 triệu | 10% |
| 3 | Trên 30 đến 60 triệu | 20% |
| 4 | Trên 60 đến 100 triệu | 30% |
| 5 | Trên 100 triệu | 35% |
Việc giảm từ 7 bậc xuống 5 bậc giúp đơn giản hóa việc tính toán và giảm gánh nặng thuế cho người có thu nhập trung bình.
Giảm trừ gia cảnh gồm những gì?
Giảm trừ gia cảnh là khoản được trừ khỏi thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế, bao gồm:
Giảm trừ bản thân: 11 triệu đồng/tháng (132 triệu đồng/năm). Đây là mức sống tối thiểu mà Nhà nước cho rằng mỗi người cần để trang trải cuộc sống, do đó không đánh thuế.
Giảm trừ người phụ thuộc: 4,4 triệu đồng/người/tháng (52,8 triệu đồng/năm). Áp dụng cho mỗi người phụ thuộc đã đăng ký như con cái, cha mẹ già, hoặc người thân không có khả năng lao động.
Ví dụ: Bạn có 2 con nhỏ đã đăng ký người phụ thuộc. Tổng giảm trừ gia cảnh hàng tháng = 11 triệu (bản thân) + 4,4 triệu × 2 (con) = 19,8 triệu đồng.
Các khoản bảo hiểm bắt buộc có được trừ thuế không?
Có. Các khoản bảo hiểm bắt buộc được trừ khỏi thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế TNCN, bao gồm:
- BHXH: 8% lương đóng bảo hiểm
- BHYT: 1,5% lương đóng bảo hiểm
- BHTN: 1% lương đóng bảo hiểm
Tổng cộng người lao động đóng 10,5% lương vào các quỹ bảo hiểm, và toàn bộ số tiền này được trừ khi tính thuế TNCN.
Lưu ý: Mức lương đóng bảo hiểm có trần tối đa bằng 20 lần lương cơ sở. Nếu lương thực tế cao hơn mức trần, phần vượt trần không được tính vào khoản giảm trừ bảo hiểm.
Thu nhập thực nhận sau thuế tính như thế nào?
Thu nhập thực nhận (take-home pay) là số tiền bạn thực sự nhận được sau khi trừ tất cả các khoản bắt buộc:
Thu nhập thực nhận = Tổng thu nhập − Bảo hiểm bắt buộc − Thuế TNCN
Đây là con số quan trọng nhất mà người lao động cần quan tâm khi đàm phán lương hoặc lập kế hoạch tài chính cá nhân.
Ví dụ thực tế
- Tổng thu nhập: 30 triệu đồng/tháng
- Bảo hiểm bắt buộc (10,5%): 3,15 triệu đồng
- Thu nhập tính thuế: 30 − 3,15 − 11 = 15,85 triệu đồng
- Thuế TNCN: 10 × 5% + 5,85 × 10% = 1,085 triệu đồng
- Thu nhập thực nhận: 30 − 3,15 − 1,085 = 25,765 triệu đồng
Khi nào không phải nộp thuế TNCN?
Bạn không phải nộp thuế TNCN khi thu nhập tính thuế bằng 0 hoặc âm. Điều này xảy ra khi tổng các khoản giảm trừ lớn hơn hoặc bằng thu nhập chịu thuế.
Ngưỡng chịu thuế cơ bản
Với người độc thân không có người phụ thuộc:
- Giảm trừ bản thân: 11 triệu đồng
- Nếu thu nhập chịu thuế ≤ 11 triệu đồng/tháng → Không phải nộp thuế
Với người có 1 người phụ thuộc:
- Giảm trừ: 11 + 4,4 = 15,4 triệu đồng
- Nếu thu nhập chịu thuế ≤ 15,4 triệu đồng/tháng → Không phải nộp thuế
Với người có 2 người phụ thuộc:
- Giảm trừ: 11 + 4,4 × 2 = 19,8 triệu đồng
- Nếu thu nhập chịu thuế ≤ 19,8 triệu đồng/tháng → Không phải nộp thuế
Tại sao nên sử dụng công cụ tính thuế TNCN?
Việc tính thuế TNCN thủ công khá phức tạp vì phải áp dụng nhiều bậc thuế suất khác nhau. Công cụ tính thuế tự động giúp bạn:
- Tiết kiệm thời gian: Nhập số liệu và nhận kết quả ngay lập tức
- Đảm bảo chính xác: Tránh sai sót khi tính toán thủ công
- Hiểu rõ cơ cấu thuế: Xem chi tiết từng bậc thuế và thuế suất thực tế
- Lập kế hoạch tài chính: Biết trước thu nhập thực nhận để quản lý chi tiêu
- So sánh các phương án: Đánh giá tác động khi tăng lương hoặc thêm người phụ thuộc
