Ekonomik Katma Değer (EVA) Nedir?
Ekonomik Katma Değer (EVA), bir şirketin gerçek ekonomik kârını gösteren bir ölçüttür. Muhasebe kârından farklı olarak EVA, faaliyet kârından kullanılan tüm sermayenin maliyetini — öz kaynak dahil — düşer. Pozitif bir EVA, işletmenin yatırımcılarının beklediğinin üzerinde getiri ürettiği anlamına gelir; negatif bir EVA ise, şirket muhasebe açısından kâr açıklasa bile aslında değer kaybettiğini gösterir.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Üç değer girin: NOPAT (Vergi Sonrası Net Faaliyet Kârı), toplam Yatırılan Sermaye (faaliyetlere bağlanmış borç artı öz kaynak) ve yüzde olarak WACC'niz (Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti). Araç, yatırılan sermayeyi WACC ile çarparak sermaye maliyetini bulur, ardından bu tutarı NOPAT'tan çıkararak EVA'nızı ortaya koyar.
Formülün Açıklaması
$$\text{EVA} = \text{NOPAT} - \text{Yatırılan Sermaye} \times \text{WACC}$$ NOPAT, finansman giderlerinden önceki vergi sonrası faaliyet kazançlarını yansıtır. Sermaye maliyeti ise, yatırımcıların şirkete bağladıkları paradan bekledikleri asgari getiriyi temsil eder. Bu maliyetin üzerinde kazanılan her şey, gerçek anlamda servet yaratımıdır.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir şirketin NOPAT'ı 500.000 $, Yatırılan Sermayesi 3.000.000 $ ve WACC'si %10 olsun. Sermaye maliyeti $$3.000.000\ \$ \times 0{,}10 = 300.000\ \$$$ olur. $$\text{EVA} = 500.000\ \$ - 300.000\ \$ = 200.000\ \$$$ Şirket, sermaye maliyetinin üzerinde 200.000 $ değer yaratmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Negatif EVA ne anlama gelir? Şirketin kullandığı sermayenin maliyetinden daha az kazandığı, yani muhasebe açısından kâr göstermesine rağmen ortakların değerini aşındırdığı anlamına gelir.
NOPAT nasıl hesaplanır? \(\text{NOPAT} = \text{Faaliyet Kârı} \times (1 - \text{Vergi Oranı})\). Finansman etkilerini ayıklayarak yalnızca faaliyet performansını yansıtır.
EVA, artık gelir (residual income) ile aynı şey midir? Kavramsal olarak evet — EVA, sermaye maliyetini hesaplamadan önce sermayeye ve kâra çeşitli muhasebe düzeltmeleri uygulayan, artık gelirin daha gelişmiş bir biçimidir.