Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, fiyatlamada herkesin sorduğu o klasik soruya yanıt verir: Bir ürünün size olan maliyeti ile kazanmak istediğiniz brüt kâr marjı belliyken satış fiyatını kaç belirlemelisiniz? Maliyeti ve hedeflediğiniz brüt kâr marjı yüzdesini girin; araç size gereken satış fiyatını (ciro), para birimi cinsinden brüt kârı ve maliyet üzerinden hesaplanan kâr oranını (mark-up) versin. Tamamen aritmetik bir hesaptır ve her para biriminde çalışır — para birimi simgesi yalnızca görseldir, sonucu etkilemez.
Nasıl kullanılır?
Birim Maliyet (C) değerini ve hedeflediğiniz Brüt Kâr Marjı (G) değerini yüzde olarak girin (örneğin %75 için 75 yazın). Marj 0'dan büyük ve kesinlikle 100'den küçük olmalıdır; %100'lük bir marj sonsuz bir fiyat gerektirir, çünkü bu durumda maliyet cironun sıfır kadar bir parçası olurdu. Sonuç; satış fiyatı, brüt kâr ve kâr oranı (mark-up) ile birlikte anında güncellenir.
Formül açıklaması
Brüt kâr marjı, kârın ciroya oranıdır; yani ciro eksi maliyet, marj çarpı ciroya eşittir. Bunu ciro için çözdüğümüzde $$R = \frac{C}{1 - g}$$ elde edilir; burada \(g\), ondalık olarak yazılmış marjdır (\(g = G / 100\)). Brüt kâr ise \(P = R \times g\) olur ve bu aynı zamanda \(R - C\) değerine eşittir. Maliyet üzeri kâr oranı (mark-up) ise kârı ciroya değil maliyete oranlar: $$M = \frac{P}{C} \times 100.$$ Unutmayın: marj ile mark-up aynı sayı değildir — %75'lik bir marj, %300'lük bir mark-up'a karşılık gelir.
Örnek hesaplama
Diyelim ki maliyet \(C = 125\) ve %75 brüt kâr marjı istiyorsunuz (\(g = 0{,}75\)). Ciro $$R = \frac{125}{1 - 0{,}75} = \frac{125}{0{,}25} = 500.$$ Brüt kâr $$P = 500 \times 0{,}75 = 375$$ (yani \(500 - 125\)'e eşit). Mark-up $$M = \frac{375}{125} \times 100 = \%300.$$ Yani ürünü 500'den fiyatlayarak birim başına 375 kâr elde edersiniz.
Sık sorulan sorular
Brüt kâr marjı ile mark-up aynı şey mi? Hayır. Marj, kârın satış fiyatına bölünmesidir; mark-up ise kârın maliyete bölünmesidir. Aynı ürün hem %75 marj hem de %300 mark-up gösterebilir.
Marj neden %100'ün altında olmalı? Tam olarak %100'de payda \((1 - g)\) sıfır olur ve fiyat tanımsız hâle gelir; %100 ve üzeri marjlara ulaşmak mümkün değildir.
Para birimi sonucu etkiler mi? Hayır. Hesaplama para biriminden bağımsızdır; dolar, euro, yen veya Türk lirası fark etmeksizin aynı şekilde çalışır.
Kâr Marjından Kâr Oranına (Mark-up) Dönüşüm Tablosu
Brüt kâr marjı satış fiyatına göre ölçülürken, kâr oranı (mark-up) maliyete göre ölçülür. Marjı kesir olarak \(g\) ile gösterirsek, maliyet üzerinden eşdeğer kâr oranı \(\frac{g}{1-g}\times 100\) ve fiyat çarpanı \(\frac{1}{1-g}\) olur. Bu salt bir aritmetiktir ve herhangi bir para biriminde geçerlidir.
| Brüt kâr marjı | Maliyet üzerinden kâr oranı (mark-up) | Fiyat çarpanı (× maliyet) |
|---|---|---|
| 10% | 11.11% | 1.111× |
| 20% | 25% | 1.25× |
| 25% | 33.33% | 1.333× |
| 30% | 42.86% | 1.429× |
| 40% | 66.67% | 1.667× |
| 50% | 100% | 2× |
| 60% | 150% | 2.5× |
| 70% | 233.33% | 3.333× |
| 75% | 300% | 4× |
| 80% | 400% | 5× |
| 90% | 900% | 10× |
Örnek: %20 marj, %25 kâr oranına (1.25×) eşittir; %50 marj, %100 kâr oranına (2×) eşittir ve %75 marj, %300 kâr oranına (4×) eşittir. Kâr oranı, ürettiği marjdan her zaman daha büyüktür.
Fiyatlandırma Senaryoları: Aynı Maliyet, Farklı Marjlar
Tablo, birim maliyet için sabit 100 (herhangi bir para birimi) kullanır ve \(\text{Satış Fiyatı}=\frac{C}{1-g}\) formülünü uygular. Örneğin %40 marjda: \(\frac{100}{1-0.40}=\frac{100}{0.60}=\) 166.67.
| Brüt kâr marjı | Satış fiyatı | Brüt kâr | Kâr oranı (%) |
|---|---|---|---|
| 20% | 125 | 25 | 25% |
| 40% | 166.67 | 66.67 | 66.67% |
| 50% | 200 | 100 | 100% |
| 60% | 250 | 150 | 150% |
| 80% | 500 | 400 | 400% |
Marj %100'e yaklaştıkça fiyatın keskin biçimde yükseldiğine dikkat edin. Marjın %60'tan %80'e çıkması fiyatı iki katına çıkarır (250'den 500'e), çünkü \(1-g\) paydası sıfıra doğru küçülür. Pozitif bir maliyetle %100 marj imkânsızdır, çünkü sonsuz bir fiyat gerektirir.
Temel Terimler: Maliyet, Marj, Kâr Oranı ve Brüt Kâr
- Maliyet (birim maliyet / SMM): bir birimi satın almanın veya üretmenin, doğrudan malzeme ve doğrudan işçilik dahil, size ne kadar tutduğu. Hesap makinesinin başlangıç girdisidir.
- Satış fiyatı (ciro): müşterinin birim başına ödediği tutar. Burada maliyet ÷ (1 − marj) değerine eşittir.
- Brüt kâr: satış fiyatı eksi maliyet; ürünün doğrudan maliyetini karşıladıktan sonra kalan para.
- Brüt kâr marjı: brüt kâr ÷ satış fiyatı, yüzde olarak ifade edilir. Her zaman %100'ün altındadır.
- Kâr oranı (mark-up): brüt kâr ÷ maliyet, yüzde olarak ifade edilir. %100'ü aşabilir.
- Fiyat çarpanı: fiyatı elde etmek için maliyetle çarpacağınız sayı; \(\frac{1}{1-g}\) ya da kesir olarak 1 + kâr oranına eşittir.
Brüt kâr marjı; kira, maaşlar, pazarlama ve diğer genel giderler ile faiz ve vergileri hesaba katmaz. Bu nedenle, tüm bunlar düşüldükten sonra cironun geriye kalanı olan net marjdan farklıdır. Bu giderleri karşılamak için sağlıklı bir brüt kâr marjı gerekir, ancak net kâr olacağını garanti etmez.