Shannon Çeşitlilik İndeksi Nedir?
Shannon çeşitlilik indeksi (genellikle H veya H′ olarak yazılır), ekolojide biyoçeşitliliği ölçmek için yaygın olarak kullanılan bir ölçüttür. Bir topluluğun iki bileşenini bir araya getirir: tür zenginliği (kaç farklı türün bulunduğu) ve türdeşlik (bireylerin bu türler arasında ne kadar dengeli dağıldığı). Birçok türün dengeli oranlarda bulunduğu bir topluluk yüksek puan alırken, tek bir türün baskın olduğu topluluk düşük puan alır.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Her tür için sayılan birey sayısını virgülle ayırarak girin — örneğin 40, 30, 20, 10. Hesaplama aracı toplam birey sayısını bulur, her sayımı bir orana dönüştürür ve Shannon formülünü uygular. Ayrıca tür sayısını (\(S\)), toplam sayımı (\(N\)) ve H'yi 0 ile 1 arasında ölçeklendiren Pielou türdeşliğini (\(J\)) de verir.
Formülün Açıklaması
Her \(i\) türü için oran \(p_i = n_i / N\) olarak hesaplanır; burada \(n_i\) o türün sayımı, \(N\) ise genel toplamdır. İndeks şöyle hesaplanır:
$$H = -\sum_{i=1}^{S} p_i \ln p_i$$Bu hesaplama aracı doğal logaritmayı (\(\ln\)) kullanır; bu nedenle H "nat" cinsinden ifade edilir. Türdeşlik ise \(J = H / \ln(S)\) şeklinde bulunur.
Adım Adım Örnek
Diyelim ki dört tür saydınız: 40, 30, 20 ve 10 birey (\(N = 100\)). Oranlar 0,4, 0,3, 0,2 ve 0,1 olur. Buradan $$H = -(0{,}4\cdot\ln 0{,}4 + 0{,}3\cdot\ln 0{,}3 + 0{,}2\cdot\ln 0{,}2 + 0{,}1\cdot\ln 0{,}1) \approx 1{,}2799$$ bulunur. \(S = 4\) olduğundan ve \(\ln(4) = 1{,}3863\) olduğundan, türdeşlik \(J \approx 0{,}923\) çıkar — oldukça dengeli bir topluluk.
Sıkça Sorulan Sorular
"İyi" bir H değeri nedir? H, gerçek ekosistemlerde genellikle yaklaşık 1,5 ile 3,5 arasında değişir; 3'ün üzerindeki değerler çok yüksek çeşitliliğe işaret eder. Tür zenginliğine bağlı olduğundan sabit bir üst sınırı yoktur.
ln mi yoksa log10 mu kullanmalıyım? Literatürde her ikisi de kullanılır. Bu araç, en yaygın tercih olan doğal logaritmayı (\(\ln\)) kullanır. Farklı logaritma tabanlarıyla elde edilen sonuçlar sabit bir çarpan kadar birbirinden farklılaşır.
Türdeşlik bana ne anlatır? Pielou türdeşliği \(J\), 0 ile 1 arasında değişir. 1'e yakın bir değer, bireylerin türler arasında neredeyse eşit dağıldığını gösterir; düşük bir değer ise birkaç türün baskınlığına işaret eder.
