Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, Dünya üzerindeki herhangi bir nokta için gün doğumu, öğle geçişi (Güneş'in yerel meridyeni geçtiği an; güneş geçişi ya da kulminasyon da denir) ve gün batımı saatlerini gün gün listeleyen bir tablo oluşturur. Bir enlem, boylam, rakım ve UTC farkı girersiniz; bir başlangıç tarihi ile 1 hafta–2 ay arası bir aralık seçersiniz; araç da her gün için yerel saat değerleriyle bir satır döndürür. Bu evrensel bir astronomi hesabıdır: aynı denklemler Londra'da, Tokyo'da ya da Antarktika'da hiç fark etmeden çalışır.
Nasıl kullanılır?
Enlemi derece cinsinden girin (Kuzey için pozitif, Güney için negatif) ve boylamı derece cinsinden girin (Doğu için pozitif, Batı için negatif). Bir dağda ya da yüksek bir binadaysanız metre cinsinden bir gözlemci rakımı ekleyin. UTC farkını yaz saati kaymasını da içerecek şekilde ayarlayın (örneğin İngiltere yaz saati için +1, Japonya için +9). Başlangıç yılını, ayını ve gününü seçin, ardından kaç ardışık günün listeleneceğini belirleyin. Gösterilen saatler yerel sivil saattir = UTC + sizin farkınız.
Formülün açıklaması
Hesaplayıcı her gün için önce Jülyen Tarihi'ni, Güneş'in ortalama anomalisi \(M\)'yi, merkez denklemi \(C\)'yi ve ekliptik boylamı \(\lambda\)'yı bulur. Deklinasyon $$\delta = \arcsin\!\big(\sin\lambda\,\sin 23{,}4397^\circ\big)$$ bağıntısından çıkar. Gün doğumu/batımı saat açısı, gün doğumu denkleminden gelir: $$\cos H = \frac{\sin h_0 - \sin\varphi\,\sin\delta}{\cos\varphi\,\cos\delta}$$ burada ufuk çökmesi \(h_0\), \(-0{,}833^\circ\) (kırılma artı Güneş'in yarıçapı) ile bir rakım düzeltmesinin toplamıdır. Gün doğumu, geçiş saatinden günün \(\omega_0/360\)'ı kadar önce; gün batımı ise geçiş saatinden o kadar sonra gerçekleşir.
Çözümlü örnek
Londra (\(\varphi = 51{,}5074\), \(\lambda = -0{,}1278\)), rakım 0, UTC farkı +1, tarih 2026-06-15. Model, \(23{,}28^\circ\)'ye yakın bir güneş deklinasyonu verir (yaz gündönümünün hemen ardından), gün doğumu yaklaşık 04:46, öğle geçişi yaklaşık 13:04 ve gün batımı yaklaşık 21:22 (İngiltere yaz saatiyle) çıkar; bu değerler yayımlanan verilerle bir iki dakika içinde örtüşür.
Sık sorulan sorular
"Kutup gecesi" veya "gece güneşi" neden olur? \(|\cos H|\) değeri 1'i aştığında Güneş o gün ufku hiç geçmez; dolayısıyla gün doğumu ya da batımı olmaz. Tablo bu kutup durumunu bildirir ama yine de öğle geçişini gösterir.
Ne kadar doğru? NOAA düşük hassasiyetli algoritmasını kullanır; yaklaşık 1-2 dakika hassasiyetindedir ki bu bir planlama tablosu için fazlasıyla yeterlidir.
Sonuçlar hangi saat diliminde? Girdiğiniz farkın UTC'ye eklenmesiyle bulunan yerel sivil saatte. O tarihlerde yaz saati uygulanıyorsa, fark değeri bunu zaten içermelidir.
