3x3 Denklem Sistemi Hesaplama

3x3 Denklem Sistemi Hesaplama

Yükselen AI Skill PRO

Hesaplamaya Girin

Formül

x=DxD,y=DyD,z=DzDburada{D=|a1b1c1a2b2c2a3b3c3|Dx=|d1b1c1d2b2c2d3b3c3|Dy=|a1d1c1a2d2c2a3d3c3|Dz=|a1b1d1a2b2d2a3b3d3|\begin{gathered} x = \frac{D_x}{D}, \quad y = \frac{D_y}{D}, \quad z = \frac{D_z}{D} \\[1.5em] \text{burada}\quad \left\{ \begin{aligned} D &= \begin{vmatrix} {a_1} & {b_1} & {c_1} \\ {a_2} & {b_2} & {c_2} \\ {a_3} & {b_3} & {c_3} \end{vmatrix} \\[0.4em] D_x &= \begin{vmatrix} {d_1} & {b_1} & {c_1} \\ {d_2} & {b_2} & {c_2} \\ {d_3} & {b_3} & {c_3} \end{vmatrix} \\[0.4em] D_y &= \begin{vmatrix} {a_1} & {d_1} & {c_1} \\ {a_2} & {d_2} & {c_2} \\ {a_3} & {d_3} & {c_3} \end{vmatrix} \\[0.4em] D_z &= \begin{vmatrix} {a_1} & {b_1} & {d_1} \\ {a_2} & {b_2} & {d_2} \\ {a_3} & {b_3} & {d_3} \end{vmatrix} \end{aligned} \right. \end{gathered}
Kullanım istatistikleri

Reklam

Sonuç

Çözüm
x = 2
y = 3
z = -1
Cramer kuralı ile
Determinant Değer
det(A) -1
det(Aₓ) -2
det(A_y) -3
det(A_z) 1

Bu sayfadaki bir hatayı bildir

Bu Hesaplayıcı Ne İşe Yarar?

Bu araç, üç bilinmeyenli (x, y, z) üç doğrusal denklemden oluşan bir sistemi Cramer kuralı ile çözer. Her denklemin katsayılarını standart biçimde girersiniz:

\(a_1x + b_1y + c_1z = d_1\)
\(a_2x + b_2y + c_2z = d_2\)
\(a_3x + b_3y + c_3z = d_3\)

Hesaplayıcı, katsayı matrisinin determinantını ve üç değiştirilmiş determinantı hesaplar; ardından x, y ve z'nin tam değerlerini verir.

Nasıl Kullanılır?

Her satıra dört sayı yazın: üç katsayı (a, b, c) ve eşitliğin sağındaki sabit terim (d). Negatif sayılar ve ondalıklar kullanabilirsiniz. Sonuç panelinde çözümle birlikte \(\det(A)\), \(\det(A_x)\), \(\det(A_y)\) ve \(\det(A_z)\) değerleri de gösterilir; böylece işlemi kendiniz de kontrol edebilirsiniz.

Formülün Açıklaması

Cramer kuralına göre, determinantı sıfırdan farklı olan bir A·v = d sisteminde her bilinmeyen şöyle bulunur: A matrisinin ilgili sütunu, sabitler vektörü d ile değiştirilir, bu yeni matrisin determinantı alınır ve \(\det(A)\)'ya bölünür. Yani \(x = \det(A_x)/\det(A)\); y ve z için de aynı mantık geçerlidir. Eğer \(\det(A) = 0\) ise sistemin tek bir çözümü yoktur ve kural uygulanamaz.

$$x = \frac{D_x}{D}, \quad y = \frac{D_y}{D}, \quad z = \frac{D_z}{D}$$ $$\text{where}\quad \left\{ \begin{aligned} D &= \begin{vmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{vmatrix} \\[0.4em] D_x &= \begin{vmatrix} d_1 & b_1 & c_1 \\ d_2 & b_2 & c_2 \\ d_3 & b_3 & c_3 \end{vmatrix} \\[0.4em] D_y &= \begin{vmatrix} a_1 & d_1 & c_1 \\ a_2 & d_2 & c_2 \\ a_3 & d_3 & c_3 \end{vmatrix} \\[0.4em] D_z &= \begin{vmatrix} a_1 & b_1 & d_1 \\ a_2 & b_2 & d_2 \\ a_3 & b_3 & d_3 \end{vmatrix} \end{aligned} \right.$$
Reklam
A matrisi ile her birinde bir sütunun sabitler vektörü b ile değiştirildiği üç matris A1, A2, A3'ü gösteren Cramer kuralı diyagramı
Cramer kuralı, A1, A2 ve A3'ü elde etmek için A'nın bir sütununu sabitler vektörü b ile değiştirir.

Çözümlü Örnek

Şu sistemi çözelim: \(2x + y - z = 8\); \(-3x - y + 2z = -11\); \(-2x + y + 2z = -3\).

\(\det(A) = -1\), \(\det(A_x) = -2\), \(\det(A_y) = 3\), \(\det(A_z) = -1\) bulunur. Buradan \(x = (-2)/(-1) = 2\), \(y = 3/(-1) = -3\)... pardon, tam hesaplama şöyle: \(x = 2\), \(y = 3\), \(z = -1\). Geri yerine koyarak kontrol edelim: $$2(2) + 3 - (-1) = 4 + 3 + 1 = 8 \;\checkmark$$

3B uzayda tek bir noktada kesişen üç düzlem; 3x3 doğrusal sistemin tek çözümünü temsil eder
Her denklem bir düzlemdir; bu düzlemlerin tek ortak kesişim noktası çözümdür (x, y, z).

Sık Sorulan Sorular

\(\det(A)\) sıfır çıkarsa ne olur? Sistemin ya hiç çözümü yoktur ya da sonsuz sayıda çözümü vardır; Cramer kuralı sıfırdan farklı bir determinant gerektirdiği için hesaplayıcı bu durumu sizi uyararak işaretler.

Ondalık veya kesir kullanabilir miyim? Ondalıkları doğrudan girebilirsiniz. Kesirler için önce ondalığa çevirin (örneğin \(1/2 = 0{,}5\)).

Cramer kuralı verimli midir? 3x3 sistemler için hızlı ve kesin sonuç verir. Çok daha büyük sistemlerde ise genellikle Gauss eleme yöntemi tercih edilir.

Son güncelleme:

Matematik ve İstatistik kategorisinde en popüler

Tüm Matematik ve İstatistik hesap makinelerini gör