DPO (Số ngày phải trả người bán) là gì?
Số ngày phải trả người bán bình quân (Days Payable Outstanding – DPO) là chỉ số vốn lưu động đo lường số ngày trung bình mà doanh nghiệp cần để thanh toán cho nhà cung cấp và các chủ nợ thương mại. DPO càng cao nghĩa là doanh nghiệp giữ tiền mặt lâu hơn trước khi trả nợ, qua đó cải thiện khả năng thanh khoản — nhưng nếu kéo dài quá mức có thể làm rạn nứt quan hệ với nhà cung cấp. DPO là một trong ba cấu phần của chu kỳ chuyển đổi tiền mặt, bên cạnh Số ngày phải thu bình quân (DSO) và Số ngày tồn kho bình quân (DIO).
Cách sử dụng công cụ
Nhập khoản phải trả (số tiền còn nợ nhà cung cấp, thường lấy từ bảng cân đối kế toán), giá vốn hàng bán (COGS) trong kỳ (lấy từ báo cáo kết quả kinh doanh) và số ngày của kỳ đó — 365 ngày cho cả năm, 90 ngày cho một quý, hoặc 30 ngày cho một tháng. Công cụ sẽ tính ngay DPO cùng vòng quay khoản phải trả tương ứng.
Giải thích công thức
Công thức chuẩn là:
$$\text{DPO} = \frac{\text{Khoản phải trả}}{\text{Giá vốn hàng bán}} \times \text{Số ngày trong kỳ}$$
Khoản phải trả chia cho giá vốn hàng bán cho biết tỷ lệ giá trị mua hàng trong kỳ vẫn chưa thanh toán; nhân với số ngày trong kỳ sẽ quy đổi tỷ lệ đó thành số ngày cụ thể. Một số nhà phân tích dùng khoản phải trả bình quân (số đầu kỳ + số cuối kỳ, rồi chia 2) thay cho một số dư duy nhất để kết quả chính xác hơn.
Ví dụ minh họa
Giả sử một doanh nghiệp có khoản phải trả 50.000 USD và giá vốn hàng bán 365.000 USD trong một năm 365 ngày. $$\text{DPO} = \left( \frac{50.000}{365.000} \right) \times 365 = 0{,}13699 \times 365 = \textbf{50 ngày}$$ Trung bình, doanh nghiệp thanh toán cho nhà cung cấp 50 ngày sau khi nhận hàng, và vòng quay khoản phải trả là \( 365.000 \div 50.000 = 7{,}3 \) lần mỗi năm.
Câu hỏi thường gặp
DPO cao hay thấp thì tốt hơn? DPO cao giúp giải phóng tiền mặt, nhưng nên nằm trong điều khoản thanh toán đã thỏa thuận với nhà cung cấp để tránh phí phạt trễ hạn hoặc làm tổn hại mối quan hệ. Hãy so sánh với các doanh nghiệp cùng ngành.
Nên dùng giá vốn hàng bán hay tổng giá trị mua hàng? Giá vốn hàng bán là mẫu số phổ biến nhất và phù hợp với hầu hết doanh nghiệp; những doanh nghiệp có biến động tồn kho lớn đôi khi dùng giá trị mua hàng trả chậm thuần thay thế.
Mức DPO bao nhiêu là hợp lý? Con số này dao động rất lớn tùy ngành — nhiều doanh nghiệp nằm trong khoảng 30 đến 90 ngày. Điều quan trọng là so sánh với đối thủ và với xu hướng trong quá khứ của chính bạn.
