Máy Tính ƯCLN và BCNN

Máy Tính ƯCLN và BCNN

Đang tăng trưởng AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

GCF(a,b)vàLCM=a×bGCF(a,b)\text{GCF}\left(\text{a},\ \text{b}\right) \quad\text{và}\quad \text{LCM} = \frac{\text{a} \times \text{b}}{\text{GCF}\left(\text{a},\ \text{b}\right)}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Ước Chung Lớn Nhất (ƯCLN)
6
GCF(12, 18)
Bội Chung Nhỏ Nhất (BCNN) 36
Ước Chung Lớn Nhất (ƯCLN) 6
Tích (a × b) 216

Báo lỗi nội dung trang này

Máy tính ƯCLN và BCNN là gì?

Công cụ này giúp bạn tìm hai đại lượng nền tảng cho bất kỳ cặp số nguyên nào: Ước Chung Lớn Nhất (ƯCLN) — trong tiếng Anh gọi là GCF hoặc GCD — và Bội Chung Nhỏ Nhất (BCNN). ƯCLN là số lớn nhất chia hết cả hai số đã cho, còn BCNN là số nhỏ nhất mà cả hai số đều chia hết. Hai khái niệm này xuất hiện thường xuyên khi rút gọn phân số, quy đồng mẫu số và giải các bài toán số học.

Cách sử dụng

Nhập hai số nguyên vào ô Số thứ nhất và Số thứ hai rồi nhấn tính. Máy tính sẽ hiển thị ƯCLN ở khung kết quả chính, đồng thời cho biết BCNN và tích của hai số trong bảng bên dưới. Cả hai giá trị đều được tính tức thì bằng thuật toán Euclid — phương pháp chạy rất nhanh ngay cả với những con số cực lớn.

Giải thích công thức

ƯCLN được tính theo thuật toán Euclid: lặp đi lặp lại việc thay cặp \((a,\ b)\) bằng cặp \((b,\ a \bmod b)\) cho đến khi giá trị thứ hai bằng 0; giá trị còn lại chính là ƯCLN. Khi đã biết ƯCLN, BCNN được suy ra từ một đẳng thức gọn gàng:

$$\text{BCNN}(a,\ b) = \frac{a \times b}{\text{ƯCLN}(a,\ b)}$$

Công thức này đúng vì tích của hai số luôn bằng tích giữa ƯCLN và BCNN của chúng.

Quảng cáo
Biểu đồ Venn các thừa số nguyên tố chung và riêng của hai số, minh họa ƯCLN và BCNN
ƯCLN là tích các thừa số nguyên tố chung; BCNN bao gồm mọi thừa số của cả hai số.

Ví dụ minh họa

Lấy \(a = 12\) và \(b = 18\). Áp dụng thuật toán Euclid: \(18 \bmod 12 = 6\), tiếp theo \(12 \bmod 6 = 0\), vậy ƯCLN = 6. Khi đó $$\text{BCNN} = \frac{12 \times 18}{6} = \frac{216}{6} = 36.$$ Như vậy \(\text{ƯCLN}(12,\ 18) = 6\) và \(\text{BCNN}(12,\ 18) = 36\).

Lưu đồ thuật toán Euclid liên tục thay số lớn hơn bằng số dư
Thuật toán Euclid tìm ƯCLN bằng cách chia liên tiếp cho đến khi số dư bằng 0.

Thêm các ví dụ minh họa: cặp nguyên tố cùng nhau, bội số và cặp số lớn

Mỗi ví dụ đều dùng thuật toán Euclid: lặp lại việc thay cặp (a, b) bằng (b, a mod b) cho đến khi số dư bằng 0. Số dư khác 0 cuối cùng chính là ƯCLN. Sau đó \(\text{BCNN} = \frac{a \times b}{\text{ƯCLN}}\).

Ví dụ 1: Một cặp nguyên tố cùng nhau (8 và 15)

  1. 15 mod 8 = 7 (vì 15 = 1 × 8 + 7)
  2. 8 mod 7 = 1 (vì 8 = 1 × 7 + 1)
  3. 7 mod 1 = 0, vậy ƯCLN là 1.

$$\text{BCNN} = \frac{8 \times 15}{1} = \frac{120}{1} = 120$$

ƯCLN(8, 15) = 1 và BCNN = 120. Vì ƯCLN là 1, nên BCNN bằng tích của hai số.

Ví dụ 2: Một số là bội của số kia (6 và 24)

  1. 24 mod 6 = 0 (vì 24 = 4 × 6), nên thuật toán dừng ngay lập tức.
  2. Ước khác 0 cuối cùng là 6, vậy ƯCLN là 6.

$$\text{BCNN} = \frac{6 \times 24}{6} = \frac{144}{6} = 24$$

ƯCLN(6, 24) = 6 và BCNN = 24. Khi một số chia hết cho số kia, ƯCLN là số nhỏ hơn và BCNN là số lớn hơn.

Ví dụ 3: Một cặp số lớn hơn (252 và 105)

  1. 252 mod 105 = 42 (vì 252 = 2 × 105 + 42)
  2. 105 mod 42 = 21 (vì 105 = 2 × 42 + 21)
  3. 42 mod 21 = 0 (vì 42 = 2 × 21), vậy ƯCLN là 21.

$$\text{BCNN} = \frac{252 \times 105}{21} = \frac{26460}{21} = 1260$$

ƯCLN(252, 105) = 21 và BCNN = 1260.

Quảng cáo

Diễn giải kết quả ƯCLN và BCNN

  • ƯCLN = 1: các số là nguyên tố cùng nhau (tương đối nguyên tố). Chúng không có ước chung nào khác 1, chẳng hạn 8 và 15. BCNN của chúng đúng bằng tích của chúng.
  • ƯCLN bằng số nhỏ hơn: số nhỏ hơn chia hết cho số lớn hơn. Với 6 và 24, ƯCLN là 6, còn BCNN là số lớn hơn, 24.
  • BCNN bằng tích chỉ khi ƯCLN = 1. Nói chung, \(\text{ƯCLN} \times \text{BCNN} = a \times b\), vì vậy mọi ước chung đều làm BCNN nhỏ hơn tích (với 252 và 105, BCNN 1260 nhỏ hơn nhiều so với 26460).

    Sử dụng ƯCLN: rút gọn phân số

    Chia tử số và mẫu số cho ƯCLN của chúng để đưa phân số về dạng tối giản. Với 252/105, ƯCLN là 21, nên \(\frac{252 \div 21}{105 \div 21} = \frac{12}{5}\).

    Sử dụng BCNN: mẫu số chung và các chu kỳ lặp lại

    BCNN của các mẫu số là mẫu số chung nhỏ nhất. Để cộng 1/6 + 1/15, BCNN của 6 và 15 là 30, nên \(\frac{5}{30} + \frac{2}{30} = \frac{7}{30}\).

    BCNN cũng cho biết khi nào các chu kỳ lặp lại trùng nhau trở lại. Nếu một sự kiện lặp lại mỗi 6 phút và một sự kiện khác lặp lại mỗi 8 phút, chúng sẽ trùng nhau sau mỗi BCNN(6, 8) = 24 phút.

Câu hỏi thường gặp

ƯCLN khác gì với GCD? Chúng là cùng một khái niệm — "ước chung lớn nhất" và "greatest common divisor" (GCD) chỉ là hai cách gọi của cùng một giá trị.

Tôi có thể nhập số thập phân không? ƯCLN và BCNN chỉ được định nghĩa cho số nguyên. Số thập phân sẽ được làm tròn xuống thành số nguyên trước khi tính.

Nếu một số bằng 0 thì sao? Về mặt toán học, ƯCLN của một số bất kỳ với 0 chính là số đó, nhưng BCNN lại không xác định; vì vậy hãy dùng các số nguyên dương để có kết quả có ý nghĩa.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê