Máy Tính Board Foot Của Gỗ Tròn Là Gì?
Công cụ này ước tính số board foot gỗ xẻ có thể thu được từ một khúc gỗ tròn. Board foot là đơn vị đo thể tích gỗ xẻ, bằng \(144\) inch khối — tương đương một tấm gỗ kích thước \(12\,\text{in}\times12\,\text{in}\times1\,\text{in}\). Vì một khúc gỗ tròn không thể xẻ hết thành ván vuông vức, các kỹ sư lâm nghiệp và thợ cưa sử dụng những quy tắc đo gỗ đã được chuẩn hóa để dự đoán sản lượng. Đây là các đơn vị và quy tắc phổ biến ở Bắc Mỹ — Việt Nam thường dùng mét khối (m³), nên hãy lưu ý điểm khác biệt này khi áp dụng. Máy tính hỗ trợ ba quy tắc thông dụng nhất: Doyle, Scribner và quy tắc Quốc tế 1/4 inch.
Cách Sử Dụng
Đo đường kính bên trong vỏ tại đầu nhỏ của khúc gỗ tính bằng inch, và chiều dài khúc gỗ tính bằng feet. Chọn một quy tắc đo gỗ rồi đọc kết quả thể tích board foot ước tính. Quy tắc Doyle thường cho kết quả thấp hơn thực tế với gỗ nhỏ; quy tắc Quốc tế 1/4 inch được xem là chính xác nhất; còn Scribner nằm ở mức trung gian và được dùng rộng rãi trong thương mại.
Công Thức
Quy tắc Doyle đơn giản và phổ biến nhất:
$$\text{BF} = \frac{(D-4)^2 \times L}{16}$$trong đó \(D\) = đường kính đầu nhỏ tính bằng inch và \(L\) = chiều dài tính bằng feet. Số hạng \(-4\) tính đến phần hao hụt do bìa và rìa cạnh.
Ví Dụ Minh Họa
Với một khúc gỗ đường kính \(16\) inch và dài \(16\) feet, dùng quy tắc Doyle:
$$\text{BF} = \frac{(16-4)^2 \times 16}{16} = \frac{144 \times 16}{16} = 144\,\text{BF}$$Vậy khúc gỗ này cho khoảng 144 board foot gỗ xẻ.
Câu Hỏi Thường Gặp
Nên dùng quy tắc nào? Nhiều thị trường ở từng bang quy định sẵn một quy tắc; nếu không có quy định, quy tắc Quốc tế 1/4 inch là chính xác nhất về mặt khoa học.
Tại sao Doyle cho con số thấp với gỗ nhỏ? Số hạng hao hụt cố định \(-4\) phạt quá nặng với gỗ đường kính nhỏ, nên nó ước tính sản lượng thấp hơn thực tế.
Lượng gỗ xẻ thực tế có giống vậy không? Không — đây chỉ là ước tính. Sản lượng thực phụ thuộc vào tay nghề thợ cưa, độ rộng mạch cưa, khuyết tật và độ thuôn của thân gỗ.
