Máy tính pha hoàn nguyên thuốc là gì?
Nhiều loại thuốc, đặc biệt là kháng sinh tiêm và thuốc sinh học, được cung cấp dưới dạng bột khô và phải được hòa tan trong một dung dịch vô khuẩn (gọi là dung môi) trước khi sử dụng. Quá trình này gọi là pha hoàn nguyên. Sau khi pha, bạn cần biết nồng độ thuốc thu được và phải rút chính xác bao nhiêu dung dịch để cho đúng liều đã kê. Công cụ này giúp bạn tính cả hai chỉ trong một bước.
Cách sử dụng
Nhập tổng lượng thuốc trong lọ (ví dụ 1000 mg), thể tích dung môi mà bạn thêm vào (ví dụ 10 mL), và liều mong muốn mà bạn cần dùng (ví dụ 250 mg). Công cụ sẽ trả về nồng độ cuối cùng tính theo mg/mL và thể tích cần dùng tính theo mL.
Giải thích công thức
Nồng độ cuối cùng đơn giản là lượng thuốc được phân bố đều trong lượng dung dịch bạn đã thêm vào: Nồng độ = Tổng lượng thuốc ÷ Thể tích dung môi. Thể tích cần dùng là liều bạn muốn chia cho nồng độ đó:
$$\text{Thể tích liều} = \frac{\text{Liều mong muốn (mg)}}{\left(\dfrac{\text{Tổng lượng thuốc (mg)}}{\text{Thể tích dung môi (mL)}}\right)}$$Cả hai bước đều giả định rằng bột thuốc làm tăng thể tích không đáng kể; nếu nhà sản xuất quy định một giá trị thay thế thể tích (displacement value), hãy dùng thể tích cuối cùng được ghi rõ thay vì thể tích dung môi ban đầu.
Ví dụ minh họa
Một lọ chứa 1000 mg bột thuốc. Bạn thêm 10 mL dung môi, thu được nồng độ \(1000 \div 10 = 100\) mg/mL. Để cho liều 250 mg, hãy rút \(250 \div 100 = 2{,}5\) mL.
Câu hỏi thường gặp
Bột thuốc có làm thay đổi thể tích cuối cùng không? Một số thuốc có "giá trị thay thế thể tích" (displacement value). Hãy luôn tuân theo tờ hướng dẫn sử dụng; nếu có ghi thể tích cuối cùng, hãy nhập giá trị đó làm thể tích dung môi.
Tôi nên dùng đơn vị nào? Giữ lượng thuốc ở cùng một đơn vị (ở đây là mg). Nồng độ sẽ tính theo mg/mL và thể tích liều theo mL.
Tôi có thể dùng đơn vị (units) hoặc mcg thay cho mg không? Có — miễn là lượng thuốc và liều mong muốn dùng chung một đơn vị thì thể tích liều tính theo mL vẫn chính xác.
Công cụ này chỉ nhằm hỗ trợ mang tính giáo dục và không thay thế cho đánh giá lâm sàng hay khâu kiểm tra của dược sĩ.