Vadeli Mevduat Erken Bozdurma Cezası Nedir?
Vadeli mevduat hesabı (İngilizcesi "certificate of deposit", kısaca CD) — özellikle ABD bankacılığında yaygın bir üründür — paranızı sabit bir vade boyunca kilitler ve karşılığında size garantili bir faiz oranı sunar. Vade dolmadan paranızı çekerseniz, bankalar genellikle "şu kadar günlük faiz" şeklinde ifade edilen bir erken bozdurma cezası uygular. Bu hesaplayıcı söz konusu cezayı tahmin ederek, mevduatı vadesinden önce bozmanın size değip değmeyeceğine karar vermenize yardımcı olur. (Türkiye'deki vadeli mevduatlarda erken bozma kuralları farklı işler; çoğunlukla vade bozulduğunda biriken faizin tamamen iptal edilmesi şeklinde uygulanır.)
Hesaplayıcı Nasıl Kullanılır?
Üç değer girin: mevduat ana paranız (yatırdığınız tutar), APR (yıllık yüzde oranı, yüzde olarak) ve ceza günü sayısı — bankanızın ceza olarak uyguladığı kaç günlük faiz olduğu (vadeye göre çoğunlukla 90, 180 ya da 365 gün). Araç; dolar cinsinden ceza tutarını, elinizde kalacak net tutarı ve kullanılan günlük faiz oranını gösterir.
Formülün Açıklaması
Ceza, basit günlük faize dayanır. Önce APR'yi 365'e bölerek günlük oran bulunur. Bu günlük oran ana para ile çarpılarak bir günlük faiz elde edilir, ardından ceza günü sayısıyla çarpılır:
$$\text{Ceza} = \text{Ana Para} \times \frac{\text{APR}/100}{365} \times \text{Ceza Günü}$$
Bu hesap, çoğu ABD bankasının vazgeçilen faizi hesaplama biçimini yansıtır. Bazı kurumların, biriken faiz cezayı karşılamaya yetmediğinde ana paranın bir kısmını da cezalandırdığını unutmayın — bu hesaplayıcı standart faiz temelli yöntemi varsayar.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki %4,5 APR ile 10.000 $ tutarında, 90 gün cezalı bir vadeli mevduatınız var. Günlük oran \(0{,}045 / 365 = 0{,}00012329\) olur. Ceza ise $$10{,}000 \times 0{,}00012329 \times 90 = 110{,}96\ \$$$ şeklinde çıkar. Ana paranızdan elinizde yaklaşık 9.889,04 $ kalır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ceza ana paramı azaltabilir mi? Evet. Paranızı çok erken çekerseniz ve henüz az faiz biriktirdiyseniz, ceza biriken faizi aşarak ana paranızı törpüleyebilir.
Tipik olarak kaç günlük faiz alınır? Kısa vadeli mevduatlarda genellikle 90 gün; daha uzun vadelerde 180 veya 365 gün ceza uygulanabilir. Hesap sözleşmenizdeki açıklamaları kontrol edin.
Bu yalnızca ABD'ye mi özgü? Gün sayımı ve sözleşme açıklama biçimleri tipik ABD banka mevduatlarını (CD) yansıtır; ancak basit faiz formülü, cezanın "gün faizi" olarak belirtildiği her yerde geçerlidir. (Türkiye dahil pek çok ülkede erken bozma kuralları farklı olabilir.)
