Medyan Nedir?
Medyan, bir veri kümesindeki sayıları küçükten büyüe sıraladığınızda tam ortada kalan değerdir. Aritmetik ortalamadan (mean) farklı olarak medyan, aşırı uç değerlerden etkilenmez. Bu da onu merkezi eğilimi ölçmenin sağlam bir yolu hâline getirir; özellikle gelir, konut fiyatları gibi çarpık dağılım gösteren verilerde oldukça kullanışlıdır.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Sayılarınızı kutuya virgül veya boşlukla ayırarak yazmanız yeterli (örneğin 4, 8, 15, 16, 23, 42). Araç bunları otomatik olarak sıralar, medyanı bulur ve ayrıca değer adedini, toplamı ve ortalamayı da gösterir. Girebileceğiniz sayı miktarında herhangi bir sınır yoktur.
Formül Açıklaması
Önce değerleri sıraya dizin. Eğer değer sayısı n tek ise medyan, (n+1)/2 sırasındaki değerdir. Eğer n çift ise tek bir orta değer olmadığından medyan, tam ortadaki iki değerin (n/2 ve n/2+1 sıralarındaki) ortalamasıdır.
$$\text{Median} = \begin{cases} x_{\frac{n+1}{2}} & n \text{ odd} \\[0.6em] \dfrac{x_{\frac{n}{2}} + x_{\frac{n}{2}+1}}{2} & n \text{ even} \end{cases}$$$$x = \operatorname{sort}\left(\text{Numbers}\right)$$
Örnek Üzerinden Çözüm
4, 8, 15, 16, 23, 42 kümesini ele alalım. Zaten sıralı ve 6 değer (çift sayıda) içeriyor. Ortadaki iki değer 15 ve 16. Medyan: \( (15 + 16) / 2 = \textbf{15{,}5} \). Şimdi 3, 7, 9 kümesine bakalım — 3 değerden oluşan tek sayıda bir küme — burada orta değer doğrudan 7 olur.
Medyan ile Ortalama: Aykırı Değerler Sonucu Nasıl Değiştirir
Ortalama, hesabında her değeri kullanır; bu nedenle tek bir aşırı değer, ortalamayı tipik değerden çok uzaklaştırabilir. Medyan yalnızca orta konuma bağlıdır, bu yüzden aykırı değerlere neredeyse hiç tepki vermez. Tablo dört küçük veri kümesini karşılaştırır. Fark, ortalama eksi medyandır.
| Veri kümesi | Sayı (n) | Toplam | Ortalama | Medyan | Fark (ortalama − medyan) |
|---|---|---|---|---|---|
| Simetrik: 10, 20, 30, 40, 50 | 5 | 150 | 30 | 30 | 0 |
| Yüksek aykırı değer: 30, 35, 40, 45, 400 | 5 | 550 | 110 | 40 | 70 |
| Tekrarlı değerler: 3, 3, 3, 8, 13 | 5 | 30 | 6 | 3 | 3 |
| Çift sayıda eleman: 12, 15, 18, 20, 25, 30 | 6 | 120 | 20 | 19 | 1 |
Aykırı değer içeren kümede 110 olan ortalama, beş değerin dördünden büyüktür; buna karşın 40 olan medyan, tipik değeri hâlâ iyi temsil eder. Simetrik kümede iki ölçü birbiriyle uyumludur. Ortalama medyanın belirgin biçimde üzerindeyse, veri genellikle yüksek değerlere doğru çarpıktır. Bu nedenle gelir veya konut fiyatları gibi çarpık veriler için çoğu zaman medyan tercih edilir.
Çift sayıda elemanlı küme için medyan \(\frac{18 + 20}{2} = 19\) olur. Bu değer veri değerlerinden biri değildir; eleman sayısı çift olduğunda bu normaldir.
Medyan Elle Nasıl Bulunur
- Değerleri listeleyin. Tekrarlananlar dahil, veri kümesindeki her sayıyı yazın.
- Artan sırada sıralayın. Değerleri en küçükten en büyüğe doğru dizin. Negatif sayılar önce gelir; en negatif olan en başta yer alır.
- n değerini sayın. Tüm değerleri sayın; tekrarlananları her göründükleri yerde ayrı ayrı sayın.
- Tek mi çift mi belirleyin. n sayısının tek mi çift mi olduğunu kontrol edin.
- Ortadakini seçin. n tek ise medyan, \(\frac{n+1}{2}\) konumundaki değerdir. n çift ise \(\frac{n}{2}\) ve \(\frac{n}{2}+1\) konumlarındaki değerlerin ortalamasını alın.
Tek sayıda örnek: 9, 3, 7, 1, 5 sıralandığında 1, 3, 5, 7, 9 olur. Burada n = 5'tir, dolayısıyla konum \(\frac{5+1}{2} = 3\) olur ve üçüncü değer 5'tir.
Negatif sayı, ondalık sayı ve tekrar içeren çift sayıda örnek: 7, −2, 3.5, 3.5, 10, 1 sıralandığında −2, 1, 3.5, 3.5, 7, 10 olur. Burada n = 6'dır, dolayısıyla orta konumlar 3 ve 4'tür. Her ikisi de 3.5 olduğundan medyan \(\frac{3.5 + 3.5}{2} = 3.5\) olur.
Özel durumlar
- Tekrarlar: Her kopyayı tutun. Sayarken ve sıralarken her biri ayrı bir konum kaplar.
- Negatif sayılar: Gerçek değerlerine göre sıralayın; dolayısıyla −5, −2'den küçüktür. Bundan sonra genel kurallar uygulanır.
- Ondalık sayılar: Diğer sayılar gibi değerlendirin. Sıralarken gerçek değerlerini karşılaştırın; örneğin 3.05, 3.5'ten küçüktür.
- Tek değer: n = 1 iken konum \(\frac{1+1}{2} = 1\) olur, dolayısıyla değer kendi medyanıdır.
- İki değer: Medyan, bu iki değerin ortalamasıdır.
Kurallar ve sınır durumları
Aşağıdaki her durum bu hesaplayıcıda gerçekten çalıştırıldı; sonuç sütunu aracın döndürdüğü değerin kendisidir.
| Durum | Girdi | Sonuç |
|---|---|---|
| Ondalıklar 0,1; 0,2; 0,3 | 0.1, 0.2, 0.3 | 0,2 |
| Çift sayıda değer (1, 2, 3, 4) | 1, 2, 3, 4 | 2,5 |
| Negatif değerler (−3, −1, 4) | -3, -1, 4 | -1 |
| Listede sıfır (0, 4, 9) | 0, 4, 9 | 4 |
| Örneklem mi anakütle mi (2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9) | 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9 | 4,5 |
| Tek bir değer | 7 | 7 |
2026-11-08 tarihinde kontrol edildi
Sıkça Sorulan Sorular
Medyan ile ortalama aynı şey mi? Hayır. Ortalama (mean), tüm değerleri toplayıp adede böler; medyan ise sıralamada tam ortadaki değerdir. Çarpık verilerde bu ikisi birbirinden çok farklı çıkabilir.
Neden ortalama yerine medyan kullanmalıyım? Medyan, uç değerlere karşı dayanıklıdır. Çok büyük veya çok küçük tek bir değer ortalamayı tipik değerden uzağa çekebilir; ancak medyanı neredeyse hiç etkilemez.
Sayıları önceden sıralamam gerekiyor mu? Hayır — araç sayıları sizin için otomatik olarak sıralar.