Artık Gelir Nedir?
Ekonomik kâr olarak da bilinen artık gelir (residual income), bir işletmenin veya yatırımın kullandığı öz sermayenin maliyetini dikkate aldıktan sonra yarattığı değeri ölçer. Muhasebedeki net gelirin aksine artık gelir, hissedarların beklediği getiri için bir maliyet payını da düşer. Dolayısıyla pozitif bir sonuç, şirketin yatırımcılarının asgari beklentisinden daha fazlasını kazandığını; negatif bir sonuç ise kâğıt üzerinde kârlı görünse bile şirketin aslında değer kaybettiğini gösterir.
Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Üç değer girmeniz yeterli: Net Gelir (şirketin vergi sonrası kârı), Öz Sermaye (hissedar öz sermayesinin veya yatırılan sermayenin defter değeri) ve yüzde olarak Öz Sermaye Maliyeti (yatırımcıların talep ettiği getiri oranı). Araç, öz sermayeyi öz sermaye maliyeti oranıyla çarparak öz sermaye payını bulur, ardından bunu net gelirden çıkararak artık geliri ortaya koyar.
Formülün Açıklaması
Temel denklem şudur:
$$\text{Artık Gelir} = \text{Net Gelir} - \left(\text{Öz Sermaye} \times \text{Öz Sermaye Maliyeti}\right)$$
Buradaki Öz Sermaye × Öz Sermaye Maliyeti ifadesi "öz sermaye payı"dır; yani hissedarların işletmeye bağladıkları sermaye karşılığında talep ettikleri parasal getiridir. Bu eşiğin üzerindeki net gelir, gerçek ekonomik kâr anlamına gelir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir şirket 100.000 $ net gelir bildiriyor, 500.000 $ öz sermayesi var ve hissedarları %10 getiri talep ediyor. Öz sermaye payı $$500{.}000\ \$ \times 10\% = 50{.}000\ \$$$ olur. Artık gelir $$100{.}000\ \$ - 50{.}000\ \$ = \mathbf{50{.}000\ \$}$$. Şirket, yatırımcıların beklediğinin üzerinde 50.000 $ değer yaratmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Artık gelir ile net gelir aynı şey midir? Hayır. Net gelir öz sermaye maliyetini göz ardı eder; artık gelir ise bunu düşerek değer yaratımının daha gerçekçi bir resmini sunar.
Artık gelir negatif olabilir mi? Evet. Net gelir öz sermaye payının altındaysa artık gelir negatif çıkar; bu da şirketin sermaye maliyetinden daha azını kazandığı anlamına gelir.
Hangi öz sermaye maliyetini kullanmalıyım? Birçok analist bunu Finansal Varlık Fiyatlama Modeli (CAPM) ile tahmin eder ya da yatırımcının talep ettiği getiri oranını kullanır.
