Sistemik vasküler direnç nedir?
Sistemik vasküler direnç (SVR), sol ventrikülün kanı sistemik dolaşıma pompalayabilmek için aşması gereken dirençtir. Periferik arteriyollerdeki vazokonstriksiyon (damar daralması) veya vazodilatasyon (damar genişlemesi) derecesini yansıtır ve yoğun bakım, anestezi ile şok yönetiminde kilit bir hemodinamik parametredir. SVR en sık dyn·s·cm⁻⁵ biriminde ifade edilir; normal aralığı yaklaşık 800–1200 dyn·s·cm⁻⁵ olarak kabul edilir.
Hesaplama aracını nasıl kullanırsınız?
Ölçülen üç değeri girmeniz yeterli: mmHg cinsinden ortalama arteriyel basınç (OAB), mmHg cinsinden santral venöz basınç (CVP) ve dakikada litre cinsinden kalp debisi (CO). Araç SVR'yi hem dyn·s·cm⁻⁵ hem de Wood birimi olarak verir. OAB doğrudan ölçülmediyse \((\text{sistolik} + 2 \times \text{diyastolik}) / 3\) formülüyle tahmin edilebilir; kalp debisi ise genellikle termodilüsyon ya da ekokardiyografi ile elde edilir.
Formülün açıklaması
$$\text{SVR} = \frac{\text{OAB} - \text{CVP}}{\text{CO}} \times 80$$ Buradaki basınç farkı \((\text{OAB} - \text{CVP})\), sistemik dolaşım boyunca akışı sağlayan itici basınç gradyanıdır. Bu farkın kalp debisine bölünmesi direnci Wood birimi (mmHg·dk/L) cinsinden verir. Sonucu 80 dönüşüm katsayısıyla çarpmak ise değeri standart CGS birimi olan dyn·s·cm⁻⁵ cinsinden ifade eder.
Örnek hesaplama
OAB = 93 mmHg, CVP = 5 mmHg ve CO = 5 L/dk olduğunu varsayalım. Bu durumda $$\text{SVR} = \frac{93 - 5}{5} \times 80 = \frac{88}{5} \times 80 = 17{,}6 \times 80 = 1408 \ {\text{dyn}\cdot{\text{s}\cdot\text{cm}}}^{-5}$$ olur. Bu değer normal aralığın biraz üzerindedir ve hafif bir vazokonstriksiyona işaret eder.
Sık sorulan sorular
Normal SVR değeri kaçtır? Yaklaşık 800–1200 dyn·s·cm⁻⁵ aralığındadır. Düşük SVR, distribütif şokta (örneğin sepsis) görülür; yüksek SVR ise kompansatuvar vazokonstriksiyonun eşlik ettiği hipovolemik veya kardiyojenik şokta ortaya çıkar.
SVR ile SVRI arasındaki fark nedir? SVRI, SVR'nin vücut yüzey alanına göre indekslenmiş halidir (kalp debisi yerine kalp indeksi kullanılır). Bu sayede farklı vücut ölçülerindeki hastalar arasında daha anlamlı karşılaştırmalar yapılabilir.
Bunun yerine Wood birimini kullanabilir miyim? Evet — Wood birimi yalnızca \((\text{OAB} - \text{CVP}) / \text{CO}\) formülüdür ve 80 katsayısı uygulanmaz. Bu araç her iki değeri de gösterir.