Thevenin Eşdeğeri Nedir?
Thevenin teoremine göre; gerilim kaynakları, akım kaynakları ve dirençlerden oluşan, iki uçlu herhangi bir doğrusal devre, tek bir gerilim kaynağı (\(V_{th}\)) ile ona seri bağlı tek bir dirençle (\(R_{th}\)) değiştirilebilir. Yalnızca belirli bir uç çiftinde olup bitenle ilgilendiğinizde, örneğin değişken bir yük bağladığınızda, bu yöntem analizi büyük ölçüde kolaylaştırır. Bu hesaplayıcı, laboratuvarda kolayca ölçülebilen iki değerden, yani açık devre geriliminden ve kısa devre akımından eşdeğer devreyi çıkarır.
Hesaplayıcı Nasıl Kullanılır?
Açık devre gerilimini (\(V_{oc}\)), yani uçlara hiçbir şey bağlı değilken ölçülen gerilimi, ve kısa devre akımını (\(I_{sc}\)), yani uçlar birbirine kısa devre yapıldığında geçen akımı girin. Araç, Thevenin gerilimini (\(V_{oc}\) değerine eşittir) ve Thevenin direncini (\(V_{oc}\) bölü \(I_{sc}\)) verir.
Formülün Açıklaması
Thevenin gerilimi, uçlardaki açık devre gerilimidir: \(V_{th} = V_{oc}\). Çünkü iç dirençten akım geçmez ve dolayısıyla gerilim düşümü olmaz. Thevenin direnci ise uçlar kısa devre edilerek bulunur: \(R_{th} = V_{oc} / I_{sc}\). Bunun nedeni, kısa devrede kaynak geriliminin tamamının \(R_{th}\) üzerine düşmesi ve kısa devre akımını oluşturmasıdır.
$$V_{th} = \text{Voc (V)} \qquad R_{th} = \frac{\text{Voc (V)}}{\text{Isc (A)}}$$
Çözümlü Örnek
\(V_{oc} = 12\ \text{V}\) ölçtüğünüzü ve uçları kısa devre yaparak \(I_{sc} = 3\ \text{A}\) okuduğunuzu varsayalım. Bu durumda \(V_{th} = 12\ \text{V}\) olur ve
$$R_{th} = \frac{12}{3} = 4\ \Omega$$Orijinal devre, 4 ohm'luk bir dirençle seri bağlı 12 V'luk bir kaynak gibi davranır.
Sık Sorulan Sorular
Gerilimi neden kısa devre akımına bölüyoruz? Uçları kısa devre etmek dış yükü ortadan kaldırır; akımı sınırlayan tek şey \(R_{th}\) olur. Ohm Kanunu'na göre de \(R_{th} = V_{oc} / I_{sc}\) elde edilir.
Rth, Norton direnciyle aynı mıdır? Evet. Thevenin ve Norton eşdeğerleri aynı iç direnci paylaşır; \(I_{sc}\) ise Norton akım kaynağının değerine eşittir.
Isc sıfırsa ne olur? Sıfır kısa devre akımı sonsuz direnç anlamına gelir; bu nedenle sonlu bir Rth hesaplanamaz. Hesaplayıcı, sıfıra bölmeyi önlemek için 0 döndürür.