Máy tính tọa độ lỗ trên vòng tròn bu lông (PCD)

Máy tính tọa độ lỗ trên vòng tròn bu lông (PCD)

Phổ biến AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

xi=X+d2cos⁡θi,yi=Y+d2sin⁡θitrong đó{d=Đường kínhθi=Góc bắt đầu+i·360∘Số lỗ\begin{gathered} x_i = \text{X} + \frac{d}{2}\cos\theta_i, \quad y_i = \text{Y} + \frac{d}{2}\sin\theta_i \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} d &= \text{Đường kính} \\ \theta_i &= \text{Góc bắt đầu} + i \cdot \frac{360^\circ}{\text{Số lỗ}} \end{aligned} \right. \end{gathered}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Khoảng cách giữa các lỗ (dây cung)
50
cùng đơn vị với đường kính
Số lỗ 6
Bán kính 50
Bước góc 60°
Tọa độ các lỗ (góc tính từ chiều dương trục X)
Lỗ Góc (°) X Y
1 0 50,0000 0,0000
2 60 25,0000 43,3013
3 120 -25,0000 43,3013
4 180 -50,0000 0,0000
5 240 -25,0000 -43,3013
6 300 25,0000 -43,3013

Báo lỗi nội dung trang này

Vòng tròn bu lông là gì?

Vòng tròn bu lông (còn gọi là đường kính vòng chia lỗ, PCD – Pitch Circle Diameter, hay kiểu bố trí lỗ bu lông) là vòng tròn tưởng tượng đi qua tâm của các lỗ được chia đều. Bạn sẽ gặp nó ở mặt bích, moay-ơ bánh xe, phụ kiện đường ống, đế bắt động cơ hay đĩa chia độ. Khi gia công trên máy phay, máy CNC hoặc máy khoan bàn, thợ cơ khí cần biết chính xác vị trí X và Y của từng lỗ, và công cụ này sẽ lập bảng tọa độ đó cho bạn chỉ trong tích tắc.

Tấm mặt bích có sáu lỗ cách đều trên vòng tròn bu lông nét đứt, thể hiện bán kính và đường kính
Vòng tròn bu lông là đường tròn đi qua tâm các lỗ, và đường kính của nó quyết định vị trí từng lỗ.

Cách sử dụng công cụ

Nhập số lỗ, đường kính vòng tròn bu lông, góc của lỗ đầu tiên và tọa độ tâm vòng tròn. Chọn chiều đánh số ngược chiều kim đồng hồ (quy ước chuẩn trong toán học) hoặc cùng chiều kim đồng hồ. Kết quả sẽ liệt kê từng lỗ kèm góc và vị trí X/Y, cùng với bước góc và khoảng cách thẳng giữa hai lỗ liền kề. Tọa độ dùng cùng đơn vị với đường kính: nhập milimét thì kết quả cũng là milimét.

Giải thích công thức

Các lỗ cách đều nhau một góc \(360^\circ / n\). Lỗ thứ \(i\) (đếm từ 0) nằm ở góc \(\theta_i\), và vị trí của nó được tính bằng cách đổi từ tọa độ cực sang tọa độ Descartes:

$$X_i = c_x + \frac{D}{2}\cos\theta_i, \qquad Y_i = c_y + \frac{D}{2}\sin\theta_i, \qquad \theta_i = \theta_0 + \frac{360^\circ\, i}{n}$$

Trong đó \(D\) là đường kính vòng tròn bu lông, \((c_x, c_y)\) là tâm, \(\theta_0\) là góc bắt đầu tính từ chiều dương trục X, và \(n\) là số lỗ. Khoảng cách dây cung giữa hai lỗ liền kề là \(s = D\sin(180^\circ/n)\).

Quảng cáo
Sơ đồ tọa độ thể hiện một lỗ trên vòng tròn bu lông ở góc theta so với tâm, với các đường chiếu chấm chấm cho độ lệch x và y
Mỗi lỗ nằm ở góc θ so với tâm, nên độ lệch của nó là r·cos θ và r·sin θ cộng vào tọa độ tâm.

Ví dụ minh họa

Có 6 lỗ trên vòng tròn đường kính 80 mm, tâm tại (10, 20), lỗ đầu tiên ở góc 30°. Bán kính là 40 và bước góc là 60°. Với lỗ đầu tiên:

$$X_1 = 10 + 40\cos 30^\circ = 10 + 34.641 = 44.641$$$$Y_1 = 20 + 40\sin 30^\circ = 20 + 20 = 40$$

Lỗ thứ hai nằm ở góc 90°, cho tọa độ \((10, 60)\). Khoảng cách dây cung là \(80 \sin 30^\circ = 40\,\text{mm}\).

Góc giãn cách và hệ số dây cung theo số lỗ

Khi các lỗ được bố trí đều trên một vòng tròn bu lông, góc giữa hai lỗ liền kề chỉ phụ thuộc vào số lỗ \(n\). Khoảng cách đường thẳng giữa tâm hai lỗ liền kề (dây cung) bằng đường kính vòng tròn nhân với một hệ số cố định:

$$\Delta\theta = \frac{360^\circ}{n}, \qquad c = D \cdot \sin\!\left(\frac{180^\circ}{n}\right)$$
Số lỗ n Góc giãn cách 360°/n Hệ số dây cung sin(180°/n)
3 120° 0.86603
4 90° 0.70711
5 72° 0.58779
6 60° 0.50000
8 45° 0.38268
10 36° 0.30902
12 30° 0.25882
16 22.5° 0.19509
24 15° 0.13053

Lưu ý: khoảng cách dây cung = D × hệ số, cùng đơn vị với D. Ví dụ, mẫu 8 lỗ trên vòng tròn đường kính 100 mm cho \(c = 100 \times 0.38268 = 38.268\) mm giữa tâm hai lỗ liền kề. Dây cung là đại lượng bạn đo bằng thước kẹp giữa hai lỗ. Dây cung luôn ngắn hơn chiều dài cung tròn nối hai điểm đó.

Quảng cáo
Năm lỗ trên vòng tròn bu lông nối với nhau bằng các dây cung, trong đó một dây cung giữa hai lỗ liền kề được tô nổi bật làm khoảng cách
Khoảng cách thẳng giữa hai lỗ liền kề là dây cung, bằng d·sin(180°/n).

Câu hỏi thường gặp

Góc 0 độ nằm ở đâu?

Góc 0 độ hướng theo chiều dương trục X (vị trí 3 giờ trên mặt đồng hồ). Góc dương quay ngược chiều kim đồng hồ, trừ khi bạn chọn cùng chiều kim đồng hồ. Muốn lỗ đầu tiên nằm ở vị trí 12 giờ, hãy nhập góc bắt đầu là 90.

Khoảng cách dây cung dùng để làm gì?

Dây cung là khoảng cách thẳng giữa tâm hai lỗ kề nhau. Nhờ nó, bạn có thể kiểm tra bản vạch dấu bằng thước cặp hoặc chỉnh compa vạch dấu khi không có máy CNC.

Đơn vị đo có quan trọng không?

Không. Công thức đúng với mọi đơn vị; kết quả chỉ đơn giản dùng cùng đơn vị với đường kính và tọa độ tâm mà bạn nhập.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Hình học

Xem tất cả máy tính Hình học