Công cụ này giúp gì cho bạn
Công cụ ước tính liều insulin cho bữa ăn (liều bolus) bằng cách cộng hai thành phần: lượng insulin cần để "phủ" số carbohydrate bạn sắp ăn, và một liều hiệu chỉnh để đưa mức đường huyết đang cao về gần ngưỡng mục tiêu của bạn. Công cụ chỉ mang tính tham khảo, giáo dục và sử dụng đơn vị thông dụng (gram carbohydrate, mg/dL cho đường huyết). Lưu ý: đơn vị mg/dL phổ biến ở Mỹ, trong khi nhiều nơi tại Việt Nam và châu Âu thường dùng mmol/L (1 mmol/L ≈ 18 mg/dL), nên bạn cần đổi đơn vị cho phù hợp. Công cụ này không thay thế cho tư vấn y khoa hay phác đồ liều mà bác sĩ đã kê cho bạn.
Cách sử dụng
Nhập số gram carbohydrate trong bữa ăn, tỷ lệ insulin/carb của bạn (ICR — số gram carb mà 1 đơn vị insulin có thể "phủ"), mức đường huyết hiện tại và mục tiêu, cùng hệ số nhạy insulin (ISF — 1 đơn vị insulin giúp hạ bao nhiêu mg/dL đường huyết). Máy tính sẽ trả về tổng liều bolus ước tính cùng với hai thành phần là liều cho carb và liều hiệu chỉnh.
Giải thích công thức
Liều bolus là tổng của hai phần:
Liều cho carb = Carb ÷ ICR và Liều hiệu chỉnh = (Đường huyết hiện tại − Đường huyết mục tiêu) ÷ ISF. Tổng cộng là:
$$\text{Số đơn vị} = \dfrac{\text{Carb}}{\text{ICR}} + \dfrac{\text{Đường huyết hiện tại} - \text{Đường huyết mục tiêu}}{\text{ISF}}$$Nếu đường huyết của bạn thấp hơn mục tiêu, phần hiệu chỉnh sẽ mang giá trị âm và làm giảm liều bolus. Kết quả được giới hạn ở mức tối thiểu là 0, nên không bao giờ gợi ý liều âm.
Ví dụ minh họa
Bạn ăn 60 g carb với ICR là 10 g/đơn vị, đường huyết hiện tại là 180 mg/dL, mục tiêu là 100 mg/dL, và ISF là 50 mg/dL cho mỗi đơn vị. Liều cho carb \(= 60 \div 10 = 6\) đơn vị. Liều hiệu chỉnh \(= (180 - 100) \div 50 = 1{,}6\) đơn vị. Tổng:
$$6 + 1{,}6 = \mathbf{7{,}6 \text{ đơn vị}}$$
Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ carb (ICR) là gì? Đó là số gram carbohydrate mà 1 đơn vị insulin tác dụng nhanh có thể "phủ". Tỷ lệ 1:10 nghĩa là 1 đơn vị insulin cho mỗi 10 g carb.
ISF là gì? Hệ số nhạy insulin (hệ số hiệu chỉnh) cho biết 1 đơn vị insulin hạ được bao nhiêu đường huyết, ví dụ 50 mg/dL cho mỗi đơn vị.
Tôi có thể dựa vào kết quả này để tiêm insulin không? Không. Đây chỉ là ước tính mang tính giáo dục. Còn nhiều yếu tố khác quan trọng như lượng insulin còn tồn trong cơ thể (insulin on board), vận động, bệnh tật... Hãy luôn tuân theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị.