Công cụ này dùng để làm gì
Công cụ này nhân một số bất kỳ N với một lũy thừa của mười, \(10^{k}\). Nhân với lũy thừa của 10 thực chất là dịch chuyển dấu phẩy thập phân. Khi k dương, giá trị tăng lên và dấu phẩy dịch sang phải; khi k âm, giá trị nhỏ đi và dấu phẩy dịch sang trái. Công cụ áp dụng được cho số nguyên, số thập phân và cả số âm.
Cách sử dụng
Nhập số ban đầu vào ô Số (N). Nhập số mũ vào ô Lũy thừa của 10 (k) — ví dụ nhập 3 để nhân với 1000, hoặc nhập −2 để nhân với 0,01. Máy tính sẽ hiển thị kết quả tích, hệ số nhân thực tế (\(10^{k}\)) và cho biết dấu phẩy thập phân đã dịch theo hướng nào.
Giải thích công thức
Công thức cốt lõi là
$$P = N \times 10^{k}$$Vì hệ số đếm của chúng ta là cơ số 10, mỗi giá trị hàng đều gấp mười lần hàng đứng ngay bên phải nó. Do đó, nhân với \(10^{k}\) chỉ đơn giản là gán lại giá trị hàng cho từng chữ số — và đó chính là ý nghĩa của việc "dịch chuyển dấu phẩy". Mỗi lần k tăng thêm một đơn vị, dấu phẩy dịch một hàng sang phải (×10); mỗi lần giảm một đơn vị, dấu phẩy dịch một hàng sang trái (÷10).
Ví dụ minh họa
Lấy N = 3,45 và k = 3. Khi đó \(10^{3} = 1000\), nên
$$P = 3{,}45 \times 1000 = 3450$$Dấu phẩy đã dịch 3 hàng sang phải. Với k = −2, ta có \(P = 3{,}45 \times 0{,}01 = 0{,}0345\), dấu phẩy dịch 2 hàng sang trái.
Bảng tham chiếu lũy thừa của 10
Nhân với \(10^k\) làm dấu thập phân dịch chuyển \(|k|\) chữ số: sang phải khi \(k\) dương, sang trái khi \(k\) âm. Các tiền tố SI được nêu là tiền tố hệ mét tiêu chuẩn (chúng được áp dụng ở mọi quốc gia sử dụng hệ SI).
| Số mũ k | \(10^k\) | Tiền tố SI (ký hiệu) | Dịch chuyển dấu thập phân |
|---|---|---|---|
| -6 | 0.000001 | micro (µ) | sang trái 6 chữ số |
| -5 | 0.00001 | không có | sang trái 5 chữ số |
| -4 | 0.0001 | không có | sang trái 4 chữ số |
| -3 | 0.001 | milli (m) | sang trái 3 chữ số |
| -2 | 0.01 | centi (c) | sang trái 2 chữ số |
| -1 | 0.1 | deci (d) | sang trái 1 chữ số |
| 0 | 1 | không có (đơn vị cơ sở) | không dịch chuyển |
| 1 | 10 | deca (da) | sang phải 1 chữ số |
| 2 | 100 | hecto (h) | sang phải 2 chữ số |
| 3 | 1,000 | kilo (k) | sang phải 3 chữ số |
| 4 | 10,000 | không có | sang phải 4 chữ số |
| 5 | 100,000 | không có | sang phải 5 chữ số |
| 6 | 1,000,000 | mega (M) | sang phải 6 chữ số |
Lưu ý rằng \(10^0 = 1\), nên nhân với nó không làm thay đổi số.
Cùng một số ở các số mũ khác nhau
Bảng dưới đây nhân \(N = 3.45\) và \(N = -0.072\) với một số lũy thừa của 10. Các chữ số 0 được thêm vào làm chỗ giữ khi dấu thập phân dịch chuyển qua các chữ số đã có, và dấu của số không bao giờ thay đổi.
| k | Số nhân \(10^k\) | 3.45 × \(10^k\) | -0.072 × \(10^k\) | Hướng và số chữ số |
|---|---|---|---|---|
| -3 | 0.001 | 0.00345 | -0.000072 | sang trái 3 |
| -1 | 0.1 | 0.345 | -0.0072 | sang trái 1 |
| 0 | 1 | 3.45 | -0.072 | không dịch chuyển |
| 2 | 100 | 345 | -7.2 | sang phải 2 |
| 5 | 100,000 | 345000 | -7200 | sang phải 5 |
Kiểm tra bằng cách thay thế: \(3.45 \times 10^{-3} = 3.45 \div 1000 = 0.00345\) và \(3.45 \times 10^{5} = 3.45 \times 100000 = 345000\).
Câu hỏi thường gặp
Nếu k = 0 thì sao? Bất kỳ số nào nhân với \(10^{0} = 1\) đều cho kết quả bằng chính N, không thay đổi.
k có thể là số âm không? Có. Khi k âm, ta chia cho một lũy thừa của 10, dấu phẩy dịch sang trái và kết quả nhỏ hơn.
Có dùng được với số âm không? Có — dấu của N được giữ nguyên; chỉ có độ lớn được nhân theo hệ số \(10^{k}\).