Lãi đơn là gì?
Lãi đơn (simple interest) là cách tính lãi chỉ dựa trên ba yếu tố: số tiền gốc ban đầu, lãi suất và thời gian gửi hoặc vay. Khác với lãi kép, lãi đơn không nhập phần lãi đã phát sinh vào gốc để tính lãi cho kỳ tiếp theo — tiền gốc luôn giữ nguyên trong suốt kỳ hạn, nên mỗi năm bạn nhận về (hoặc phải trả) đúng một khoản lãi như nhau.
Khi nào nên dùng máy tính lãi đơn?
Công cụ tính lãi đơn đặc biệt hữu ích trong các tình huống sau:
- Tính tiền lãi cho các khoản vay hoặc khoản đầu tư ngắn hạn
- Xác định tổng số tiền phải trả của một khoản vay có lãi suất cố định
- Lập kế hoạch tài chính cá nhân khi làm việc với các sản phẩm tài chính áp dụng lãi đơn
Cách tính lãi đơn
Công thức tính lãi đơn như sau:
Lãi đơn = (Tiền gốc × Lãi suất × Thời gian) / 100
Trong đó:
- Tiền gốc: Số tiền ban đầu (khoản vay hoặc khoản đầu tư)
- Lãi suất: Lãi suất tính cho mỗi kỳ (theo phần trăm)
- Thời gian: Độ dài kỳ hạn (thường tính bằng năm)
Để tính tổng số tiền phải trả hoặc nhận về:
Tổng số tiền = Tiền gốc + Lãi đơn
Ví dụ tính lãi đơn
Các ví dụ dưới đây dùng ký hiệu $ cho gọn, nhưng phép tính hoàn toàn giống nhau với mọi loại tiền tệ — bạn có thể thay bằng VND mà kết quả tỷ lệ vẫn không đổi.
Ví dụ 1: Tính lãi cho một khoản vay
Tính tiền lãi đơn và tổng số tiền phải trả cho khoản vay $5,000 với lãi suất 8%/năm trong 3 năm.
| Yếu tố | Giá trị |
|---|---|
| Tiền gốc | $5,000 |
| Lãi suất | 8% |
| Thời gian | 3 năm |
| Lãi đơn | $1,200 |
| Tổng số tiền | $6,200 |
Ví dụ 2: Tính lãi cho tài khoản tiết kiệm
Tính tiền lãi đơn nhận được từ một tài khoản tiết kiệm gửi ban đầu $10,000 với lãi suất 2.5%/năm sau 2 năm.
| Yếu tố | Giá trị |
|---|---|
| Tiền gốc | $10,000 |
| Lãi suất | 2.5% |
| Thời gian | 2 năm |
| Lãi đơn | $500 |
| Tổng số tiền | $10,500 |
Ví dụ 3: Tính lãi cho khoản đầu tư ngắn hạn
Tính tiền lãi đơn và số tiền cuối kỳ cho khoản đầu tư $2,500 trong 6 tháng với lãi suất 6%/năm.
| Yếu tố | Giá trị |
|---|---|
| Tiền gốc | $2,500 |
| Lãi suất | 6% |
| Thời gian | 0.5 năm (6 tháng) |
| Lãi đơn | $75 |
| Tổng số tiền | $2,575 |
So sánh tiền lãi theo các mức lãi suất
| Lãi suất | Tiền lãi trên $1,000 (1 năm) | Tiền lãi trên $1,000 (5 năm) |
|---|---|---|
| 1% | $10 | $50 |
| 3% | $30 | $150 |
| 5% | $50 | $250 |
| 7% | $70 | $350 |
| 10% | $100 | $500 |
Các thuật ngữ quan trọng
Lãi đơn chỉ dùng vài thuật ngữ, nhưng mỗi thuật ngữ đều có ý nghĩa rất cụ thể. Các định nghĩa dưới đây áp dụng cho phép tính trong công cụ này, tức là lãi chỉ được tính trên số tiền gốc ban đầu.
| Thuật ngữ | Định nghĩa |
|---|---|
| Tiền gốc (P) | Số tiền ban đầu bạn vay, cho vay, gửi tiết kiệm hoặc đầu tư, chưa cộng bất kỳ khoản lãi nào. Trong lãi đơn, con số này không bao giờ thay đổi: lãi luôn được tính trên chính số tiền đó. |
| Lãi suất danh nghĩa theo năm (r) | Mức lãi suất công bố theo năm, ghi bằng phần trăm (ví dụ 6%/năm), chưa điều chỉnh cho việc nhập lãi, phí hay lạm phát. "Danh nghĩa" nghĩa là con số ghi trên hợp đồng, không phải lợi suất thực nhận. |
| Kỳ hạn / thời gian (t) | Độ dài khoản vay hoặc khoản gửi, tính theo cùng đơn vị thời gian với lãi suất. Vì lãi suất ở đây là theo năm nên kỳ hạn phải quy về năm: kỳ hạn tính bằng tháng thì lấy số tháng ÷ 12 (9 tháng = 0,75 năm), tính bằng ngày thì lấy số ngày ÷ 365 theo quy ước actual/365. |
| Lãi đơn (I) | Tiền lãi chỉ tính trên gốc, cho toàn bộ kỳ hạn: \(I = \dfrac{P \times r \times t}{100}\) khi \(r\) là phần trăm, hoặc \(I = P \times r \times t\) khi \(r\) là số thập phân. Lãi tăng theo đường thẳng cùng thời gian. |
| Tổng số tiền (A) | Gốc cộng lãi, \(A = P + I = P\left(1 + \dfrac{r \times t}{100}\right)\) — là số tiền phải trả khi đáo hạn (hoặc số dư của khoản gửi) nếu trong kỳ không nộp thêm hay rút ra đồng nào. |
| Lãi kép | Lãi được tính trên cả gốc và phần lãi đã phát sinh — tức "lãi mẹ đẻ lãi con". Với kỳ nhập lãi một năm một lần, \(A = P(1+i)^n\) trong đó \(i\) là lãi suất mỗi kỳ dạng thập phân và \(n\) là số kỳ. Với cùng một mức lãi suất danh nghĩa, lãi kép luôn lớn hơn lãi đơn khi kỳ hạn vượt quá một kỳ nhập lãi. |
| APR (lãi suất phần trăm theo năm) | Con số công bố bắt buộc theo quy định, thể hiện chi phí tín dụng mỗi năm đã bao gồm việc nhập lãi và, tùy quốc gia, cả một số loại phí. Định nghĩa chính xác và danh mục phí phải tính vào khác nhau giữa các nước (ví dụ Đạo luật Truth in Lending / Regulation Z của Mỹ, hay Chỉ thị Tín dụng Tiêu dùng của EU); tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu tổ chức tín dụng công bố lãi suất và phí theo quy định riêng. Lãi suất đơn chỉ là mức lãi trần trụi áp lên tiền gốc, nên APR của cùng khoản vay thường cao hơn. |
| Lãi dự thu (lãi tích lũy) | Phần lãi đã phát sinh theo thời gian nhưng chưa được chi trả hoặc chưa nhập gốc. Với sản phẩm tính lãi đơn, khoản này tăng đều đặn từng ngày giữa các kỳ thanh toán. |
| Lãi theo ngày (per diem) | Tiền lãi phát sinh trong một ngày: \(\text{Per diem} = \dfrac{P \times r}{365}\) với \(r\) dạng thập phân. Lưu ý quy ước đếm ngày rất quan trọng — nhiều hợp đồng thị trường tiền tệ và một số hợp đồng vay dùng năm 360 ngày (r ÷ 360), cho ra con số mỗi ngày lớn hơn một chút; hãy kiểm tra hợp đồng của bạn dùng cơ sở nào. |
Lãi đơn và lãi kép: so sánh trực tiếp
Bảng dưới so sánh khoản tiền gốc $10,000 với lãi suất danh nghĩa 6%/năm theo hai cách tính: lãi đơn, \(A = P(1 + r t)\), và lãi nhập gốc mỗi năm một lần, \(A = P(1+i)^n\). Cả hai cột đều giả định không nộp thêm, không rút ra, không trả góp, đồng thời bỏ qua thuế và phí.
| Số năm | Tiền lãi đơn | Tổng (lãi đơn) | Tổng (nhập lãi hằng năm) | Chênh lệch |
|---|---|---|---|---|
| 1 | $600.00 | $10,600.00 | $10,600.00 | $0.00 |
| 3 | $1,800.00 | $11,800.00 | $11,910.16 | $110.16 |
| 5 | $3,000.00 | $13,000.00 | $13,382.26 | $382.26 |
| 10 | $6,000.00 | $16,000.00 | $17,908.48 | $1,908.48 |
| 20 | $12,000.00 | $22,000.00 | $32,071.35 | $10,071.35 |
Ở đúng một kỳ nhập lãi, hai cách tính cho kết quả như nhau — sau 1 năm cả hai đều ra $10,600. Từ đó trở đi chúng tách nhau, bởi lãi kép áp mức 6% lên số dư đã bao gồm tiền lãi của những năm trước. Kiểm tra lại năm thứ 5: \(10{,}000 \times 1.06^5 = 13{,}382.26\) so với \(10{,}000 + 10{,}000 \times 0.06 \times 5 = 13{,}000\).
Hai yếu tố làm khoảng cách nới rộng là thời gian và lãi suất. Lãi đơn tăng tuyến tính còn lãi kép tăng theo cấp số nhân, nên chênh lệch ngày càng dốc — chỉ $382.26 sau 5 năm nhưng lên tới $10,071.35 sau 20 năm với cùng khoản tiền gửi. Nâng lãi suất cũng khuếch đại y hệt, và nếu nhập lãi dày hơn (theo tháng hoặc theo ngày, như cách nhiều ngân hàng Việt Nam tính khi bạn tái tục sổ tiết kiệm) thì khoảng cách còn giãn thêm. Ký hiệu tiền tệ ở đây chỉ mang tính minh họa; phép tính giữ nguyên với VND hay bất kỳ đồng tiền nào.
Hiểu đúng kết quả lãi đơn của bạn
Con số tiền lãi mà công cụ này trả về chính là chi phí (nếu bạn đi vay) hoặc khoản thu (nếu bạn cho vay, gửi tiết kiệm) được tính chỉ trên số tiền gốc ban đầu. Không có gì được cộng thêm vào phần gốc: khoản $10,000 với lãi suất 5% sinh ra $500 trong năm đầu tiên và cũng đúng $500 vào năm thứ mười. Tổng số tiền hiển thị đơn giản là gốc cộng lãi, \(A = P + I\).
Kết quả này giả định điều gì
- Không nộp thêm, không rút ra, không trả góp trong suốt kỳ hạn. Toàn bộ tiền gốc được giả định nằm yên trọn kỳ.
- Lãi suất cố định suốt kỳ hạn. Các hợp đồng lãi suất thả nổi hoặc điều chỉnh định kỳ sẽ lệch khỏi con số này ngay khi lãi suất thay đổi.
- Không nhập lãi vào gốc. Tiền lãi không được vốn hóa, không tái đầu tư và không cộng vào số dư.
Khi nào con số chỉ là ước lượng
Phần lớn khoản vay mua nhà và các khoản vay trả góp khác tính lãi trên dư nợ giảm dần theo lịch trả nợ; thẻ tín dụng thường nhập lãi, nhiều khi theo ngày, trên dư nợ quay vòng; còn hầu hết tài khoản tiết kiệm đều nhập lãi định kỳ. Với những sản phẩm đó, tổng tính theo lãi đơn chỉ là bản phác thảo chặn trên hoặc chặn dưới chứ không phải con số theo hợp đồng — hãy dùng lịch trả nợ (bảng amortization) hoặc bản công bố APR/AER của chính sản phẩm để có số liệu thật.
Khi nào lãi đơn thực sự đúng
Mô hình này không chỉ nằm trên lý thuyết. Nhiều khoản vay mua ô tô được ký đúng dạng hợp đồng lãi đơn, trong đó lãi cộng dồn từng ngày trên dư nợ còn lại; các khoản vay ngắn hạn, vay bắc cầu, giấy nhận nợ và giấy vay tay giữa cá nhân thường được báo giá theo cách này; trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi chi trả coupon hoặc tiền lãi thẳng cho người nắm giữ — thay vì tái đầu tư — cũng tích lũy theo lãi đơn trong suốt thời gian nắm giữ. Con số lãi theo ngày (per diem) ghi trên thông báo tất toán khoản vay chính là ý tưởng đó, chỉ diễn đạt theo đơn vị ngày.
Nhớ khớp đơn vị
Vì lãi suất tính theo năm nên kỳ hạn cũng phải quy về năm. Sáu tháng là 0,5; ba tháng là 0,25; 18 tháng là 1,5. Ví dụ, $8,000 gửi 6 tháng với lãi suất 5%/năm:
$$I = \frac{8000 \times 5 \times 0.5}{100} = 200$$
Kết quả là $200 tiền lãi và tổng cộng $8,200. Nếu nhập 6 thay vì 0,5, máy sẽ hiểu là sáu năm và thổi phồng tiền lãi lên gấp mười hai lần.
Đây là số liệu trước thuế và phí
Cả tiền lãi lẫn tổng số tiền đều là con số gộp (gross). Chúng chưa trừ thuế thu nhập hay thuế khấu trừ tại nguồn đối với lãi nhận được, cũng chưa trừ phí thu xếp khoản vay, phí dịch vụ hay phí phạt trả nợ trước hạn — những khoản này khác nhau theo từng quốc gia và từng hợp đồng. (Tại Việt Nam, lãi tiền gửi tiết kiệm của cá nhân hiện không chịu thuế thu nhập cá nhân, nhưng lãi từ cho vay hay nguồn khác thì có thể chịu thuế — hãy đối chiếu quy định hiện hành.) Vì vậy số tiền thực nhận của bạn sẽ khác con số hiển thị.
Đây là thông tin chung phục vụ mục đích tính toán, không phải tư vấn tài chính hay thuế chuyên nghiệp. Quy định về lãi suất, công bố thông tin và thuế khác nhau giữa các quốc gia và sản phẩm; hãy tham khảo chuyên gia có chuyên môn hoặc chính điều khoản hợp đồng của bạn trước khi ra quyết định dựa trên bất kỳ con số nào.
Lãi suất điều hành của các ngân hàng trung ương
Lãi suất điều hành chính thức mới nhất của các ngân hàng trung ương lớn, tự động cập nhật — mức chuẩn mà lãi suất tiền gửi và cho vay của ngân hàng bám theo.
- Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) · Hoa Kỳ
- 3,88%
- Ngày áp dụng
- 2026-11-12
- Thay đổi trong 1 năm
- +0,01 điểm %
Thay đổi gần nhất Tăng +25 điểm cơ bản Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đổi lãi suất ngày 2026-09-17: từ 3,50–3,75% thành 3,75–4,00%.
| Ngân hàng trung ương | Lãi suất điều hành | Ngày áp dụng | Thay đổi trong 1 năm |
|---|---|---|---|
| Ngân hàng Trung ương Brazil · Brazil | 13,75% | 2026-11-15 | −1,25 điểm % |
| Ngân hàng Trung ương Mexico · Mexico | 6,25% | 2026-11-10 | −1,00 điểm % |
| Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) · Hoa Kỳ | 3,88% | 2026-11-12 | +0,01 điểm % |
| Ngân hàng Trung ương châu Âu | 2,50% | 2026-11-15 | +0,50 điểm % |
| Ngân hàng Trung ương Thụy Điển (Riksbank) · Thụy Điển | 2,00% | 2026-11-13 | +0,25 điểm % |
| Ngân hàng Trung ương Ả Rập Xê Út · Ả Rập Xê-út | 4,50% | 2026-10-29 | 0 điểm % |
| Ngân hàng Dự trữ Úc · Australia | 4,60% | 2026-10-31 | +1,00 điểm % |
| Ngân hàng Trung ương Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ · Thổ Nhĩ Kỳ | 36,00% | 2026-11-06 | −3,50 điểm % |
| Ngân hàng Trung ương Nga · Nga | 14,00% | 2026-11-10 | −2,50 điểm % |
| Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc · Trung Quốc | 3,00% | 2026-11-10 | 0 điểm % |
| Ngân hàng Canada · Canada | 2,50% | 2026-11-12 | +0,25 điểm % |
| Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ · Ấn Độ | 5,50% | 2026-10-19 | 0 điểm % |
| Ngân hàng Anh · Vương quốc Anh | 4,00% | 2026-11-15 | 0 điểm % |
| Ngân hàng Trung ương Nhật Bản · Nhật Bản | 1,25% | 2026-11-10 | +0,75 điểm % |
| Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc · Hàn Quốc | 3,00% | 2026-11-02 | +0,50 điểm % |
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed): các lãi suất chủ chốt và lãi suất qua đêm trên thị trường
Các mức lãi suất định khung chính sách tiền tệ và lãi suất qua đêm trên thị trường mà chúng điều tiết, mỗi mức kèm ngày của số liệu công bố mới nhất.
| Lãi suất | Mức | Ngày áp dụng | Thay đổi trong 1 năm |
|---|---|---|---|
| Biên độ mục tiêu lãi suất quỹ liên bang | 3,75–4,00% | 2026-11-12 | 0 điểm % |
| Lãi suất quỹ liên bang thực tế (EFFR) | 3,88% | 2026-11-12 | +0,01 điểm % |
| Lãi suất cấp vốn qua đêm có bảo đảm (SOFR) | 3,90% | 2026-11-12 | −0,08 điểm % |
Mỗi lãi suất giữ ngày của số liệu công bố mới nhất của chính nó; lãi suất qua đêm trên thị trường được công bố vào ngày làm việc kế tiếp.
Lãi suất ngân hàng tại Việt Nam
Mức lãi suất bình quân mà các ngân hàng thương mại tại Việt Nam thu của người vay và trả cho người gửi tiền, theo số liệu ngân hàng trung ương báo cáo cho Ngân hàng Thế giới (số liệu theo năm).
- Lãi suất cho vay 2023
- 9,32%
- Lãi suất tiền gửi 2023
- 4,78%
- Lãi suất thực 2023
- 7,01%
- Chênh lệch cho vay − tiền gửi 2023
- 4,54 điểm %
| Năm | Lãi suất cho vay | Lãi suất tiền gửi |
|---|---|---|
| 2023 | 9,32% | 4,78% |
| 2022 | 8,01% | 3,82% |
| 2021 | 7,81% | 3,38% |
| 2020 | 7,65% | 4,12% |
| 2019 | 7,71% | 4,98% |
| 2018 | 7,37% | 4,74% |
Lãi suất thực là lãi suất cho vay đã trừ lạm phát (theo chỉ số giảm phát GDP). Lãi suất một ngân hàng cụ thể chào bạn có thể khác.
Số liệu mới nhất: 2026-11-12 Dữ liệu cập nhật ngày 2026-11-15 · mới
Nguồn: Banco Central do Brasil ODbL; Bank for International Settlements (BIS) Điều kiện sử dụng số liệu thống kê của BIS; Federal Reserve Bank of New York Điều khoản sử dụng của Fed New York; Board of Governors of the Federal Reserve System Phạm vi công cộng (tác phẩm của Chính phủ Hoa Kỳ); European Central Bank Chính sách tái sử dụng dữ liệu của ECB; The World Bank Group CC BY 4.0; Sveriges Riksbank Điều khoản dữ liệu mở của Riksbank; Reserve Bank of Australia 2026 Điều khoản bản quyền của RBA (Cash Rate); Bank of Canada Điều khoản sử dụng của Ngân hàng Canada; Bank of England Open Government Licence v3.0
Mức thay đổi trong 1 năm do CalculatorLib tính từ dữ liệu này. Nhãn do CalculatorLib dịch: đây không phải bản dịch chính thức của BIS. The EFFR and SOFR are subject to the Terms of Use posted at newyorkfed.org. The New York Fed is not responsible for publication of the EFFR and SOFR by CalculatorLib, does not sanction or endorse any particular republication, and has no liability for your use.
Chi tiết nguồn và phương pháp luận
- Banco Central do Brasil
- Bank for International Settlements (BIS) — Central bank policy rates
- Federal Reserve Bank of New York — Reference rates (EFFR, SOFR)
- Board of Governors of the Federal Reserve System
- European Central Bank
- The World Bank Group — World Development Indicators (FR.INR.DPST, FR.INR.LEND, FR.INR.RINR, FR.INR.LNDP)
- Sveriges Riksbank
- Reserve Bank of Australia 2026
- Bank of Canada
- Bank of England