Công cụ này làm gì?
Tỷ trọng kế chỉ cho số liệu chính xác ở đúng một nhiệt độ: nhiệt độ được in trên thân dụng cụ, thường là 60 °F (15,6 °C) hoặc 68 °F (20 °C). Dịch nha nóng có khối lượng riêng thấp hơn, nên mẫu vừa lấy ra khỏi thiết bị làm lạnh sẽ cho số đọc thấp hơn thực tế; ngược lại, mẫu quá lạnh lại cho số đọc cao hơn. Công cụ này quy số đọc của bạn về đúng nhiệt độ hiệu chuẩn, rồi tính ra những con số mà người nấu bia thật sự quan tâm: tỷ trọng ban đầu (OG), độ Plato, tỷ trọng cuối (FG), nồng độ cồn theo thể tích (ABV) và độ lên men biểu kiến. Công thức không phụ thuộc vào hệ đơn vị, nên dùng được cho mọi xưởng bia, ở bất kỳ đâu — từ bếp nhà đến nhà máy craft.
Cách sử dụng
Chọn đơn vị nhiệt độ, nhập số đọc trên tỷ trọng kế đúng như bạn nhìn thấy tại mặt khum (meniscus), nhập nhiệt độ của mẫu đó, rồi nhập nhiệt độ hiệu chuẩn được in trên tỷ trọng kế. Nếu mẻ bia chưa lên men xong, hãy nhập 0 vào ô tỷ trọng cuối — khi đó công cụ chỉ hiển thị các kết quả liên quan đến OG.
Giải thích công thức
Phần hiệu chỉnh sử dụng đa thức giãn nở bốn số hạng tiêu chuẩn, tính theo độ Fahrenheit:
$$\text{CG} = \text{MG}\times\frac{f(T)}{f(T_c)},\quad f(T)=1.00130346-1.34722124\times10^{-4}T+2.04052596\times10^{-6}T^{2}-2.32820948\times10^{-9}T^{3}$$Trong đó \(\text{MG}\) là tỷ trọng đo được, \(T\) là nhiệt độ mẫu và \(T_c\) là nhiệt độ hiệu chuẩn của tỷ trọng kế. Nếu bạn nhập theo độ C, giá trị sẽ được đổi bằng \(T_F = \tfrac{9}{5}T_C + 32\) trước khi đưa vào đa thức.
Số đọc được hiệu chỉnh bằng đa thức giãn nở bốn số hạng tiêu chuẩn dành cho tỷ trọng kế. Phép hiệu chỉnh giả định dùng tỷ trọng kế thủy tinh trong dịch nha có tính chất gần giống nước; sai số khoảng ±0,0005 SG trong dải nhiệt độ nấu bia thông thường và sẽ không còn đáng tin với các mẫu nóng gần sôi trở lên.
Ví dụ minh họa
Bạn đọc được 1,050 trên tỷ trọng kế hiệu chuẩn ở 60 °F, trong khi dịch nha vẫn đang ở 80 °F:
$$\text{CG}=1.050\times\frac{f(80)}{f(60)}=1.050\times\frac{1.0023930}{1.0000631}=1.0524$$Hai tuần sau, bia cho số đọc 1,010 ở 70 °F, sau hiệu chỉnh là 1,0110. Khi đó:
$$\text{ABV}=(1.0524-1.0110)\times131.25=5.44\%$$và độ lên men biểu kiến là \(\frac{0.0414}{0.0524}\times100 = 79\%\) — một mẻ ale lên men trọn vẹn, sạch vị.
Sai Số Nhiệt Độ Thay Đổi Số Liệu Của Bạn Như Thế Nào
Một thăm trọng lượng riêng thủy tinh chỉ chính xác ở nhiệt độ nó được hiệu chuẩn. Wort ấm hơn nhiệt độ đó có mật độ thấp hơn, vì vậy thăm trọng lượng riêng chìm sâu hơn và đọc thấp; wort lạnh hơn đọc cao. Phép tính chính dùng ở đây mở rộng quy mô phép đọc theo tỷ số của đa thức mật độ nước được đánh giá ở nhiệt độ mẫu và ở nhiệt độ hiệu chuẩn (cả hai tính bằng °F):
$$\text{SG}_{corr}=\text{SG}_{read}\times\frac{f(T_{read})}{f(T_{cal})}$$
$$f(t)=1.00130346-1.34722124\times10^{-4}\,t+2.04052596\times10^{-6}\,t^{2}-2.32820948\times10^{-9}\,t^{3}$$
Phép thay thế được tính toán cho phép đọc 1.050 thực hiện ở 100 °F trên một thăm trọng lượng riêng được hiệu chuẩn ở 60 °F:
$$f(100)=1.00130346-0.01347221+0.02040526-0.00232821=1.005908$$
$$f(60)=1.00130346-0.00808333+0.00734589-0.00050289=1.000063$$
$$\text{SG}_{corr}=1.050\times\frac{1.005908}{1.000063}=1.050\times1.005845=1.056137\approx 1.0561$$
| Trọng lượng riêng được đo | Nhiệt độ mẫu | Nhiệt độ hiệu chuẩn thăm trọng lượng riêng | Trọng lượng riêng hiệu chính | Sai lệch (điểm trọng lượng riêng) |
|---|---|---|---|---|
| 1.050 | 100 °F (37.8 °C) | 60 °F (15.6 °C) | 1.0561 | +6.1 |
| 1.050 | 80 °F (26.7 °C) | 60 °F (15.6 °C) | 1.0524 | +2.4 |
| 1.050 | 60 °F (15.6 °C) | 60 °F (15.6 °C) | 1.0500 | 0.0 |
| 1.050 | 50 °F (10.0 °C) | 68 °F (20.0 °C) | 1.0485 | −1.5 |
| 1.010 (FG) | 75 °F (23.9 °C) | 60 °F (15.6 °C) | 1.0116 | +1.6 |
Nhiệt độ hiệu chuẩn không phổ quát: thăm trọng lượng riêng được bán ở Hoa Kỳ thường được hiệu chuẩn ở 60 °F (15.6 °C), trong khi nhiều công cụ Châu Âu và cấp phòng thí nghiệm được hiệu chuẩn ở 20 °C (68 °F). Đọc thân hay chứng chỉ của công cụ trước khi nhập giá trị — giả sử 60 °F trên một công cụ 20 °C xây dựng một độ chệch ~1.5-điểm vĩnh viễn vào mỗi phép đọc. Đa thức ở trên là một xấp xỉ mật độ nước; nó được dự định cho khoảng 0–40 °C (32–105 °F) và trở nên kém chính xác hơn đối với wort trọng lượng riêng rất cao và đối với nhiệt độ ở xa ngoài dải đó.
Lỗi làm gì với ABV
Lấy một lô bia nơi OG được đọc nóng (mẫu ngay từ lò nước sôi, 100 °F) và FG được đọc ở 75 °F, cả hai trên một thăm trọng lượng riêng 60 °F, sử dụng \(\text{ABV}\approx(\text{OG}-\text{FG})\times131.25\):
| Căn cứ | OG được sử dụng | FG được sử dụng | ABV | Sự ăn mòn biểu kiến |
|---|---|---|---|---|
| Phép đọc thô (không hiệu chính) | 1.050 | 1.010 | 5.25 % | 80.0 % |
| Hiệu chính nhiệt độ | 1.0561 | 1.0116 | 5.84 % | 79.2 % |
Các số chưa được hiệu chính này làm giảm thiểu bia khoảng 0.6 điểm phần trăm của cồn — khoảng 11% lỗi tương đối — và phóng đại sự ăn mòn một chút, vì lỗi OG lớn hơn lỗi FG. Cũng lưu ý rằng hiệu chính cả hai phép đọc theo một lượng tương tự phần lớn hủy bỏ lẫn nhau trong phép trừ: những lỗi ABV lớn đến từ hiệu chính một phép đọc và không hiệu chính phép đọc kia, hoặc từ một OG nóng kết hợp với một FG lạnh.
Bảng Chuyển Đổi Trọng Lượng Riêng, Độ Plato và Brix
Các giá trị °Plato dưới đây được tính từ phù hợp khối lập phương tiêu chuẩn được sử dụng xuyên suốt trang này:
$$^{\circ}\text{P}\approx-616.868+1111.14\,\text{SG}-630.272\,\text{SG}^{2}+135.997\,\text{SG}^{3}$$
Điểm trọng lượng riêng chỉ đơn giản là phần thập phân của trọng lượng riêng nhân với 1000 — vì vậy 1.048 là 48 điểm, và một wort giảm từ 1.048 xuống 1.012 đã mất 36 điểm.
| Trọng lượng riêng | Điểm trọng lượng riêng | °Plato | ≈ °Brix |
|---|---|---|---|
| 1.000 | 0 | 0.00 | ≈ 0.0 |
| 1.005 | 5 | 1.28 | ≈ 1.3 |
| 1.010 | 10 | 2.56 | ≈ 2.6 |
| 1.015 | 15 | 3.83 | ≈ 3.8 |
| 1.020 | 20 | 5.08 | ≈ 5.1 |
| 1.025 | 25 | 6.32 | ≈ 6.3 |
| 1.030 | 30 | 7.56 | ≈ 7.6 |
| 1.035 | 35 | 8.79 | ≈ 8.8 |
| 1.040 | 40 | 9.99 | ≈ 10.0 |
| 1.045 | 45 | 11.21 | ≈ 11.2 |
| 1.050 | 50 | 12.39 | ≈ 12.4 |
| 1.055 | 55 | 13.57 | ≈ 13.6 |
| 1.060 | 60 | 14.74 | ≈ 14.7 |
| 1.065 | 65 | 15.90 | ≈ 15.9 |
| 1.070 | 70 | 17.06 | ≈ 17.1 |
| 1.075 | 75 | 18.20 | ≈ 18.2 |
| 1.080 | 80 | 19.33 | ≈ 19.3 |
| 1.085 | 85 | 20.45 | ≈ 20.5 |
| 1.090 | 90 | 21.57 | ≈ 21.6 |
| 1.095 | 95 | 22.67 | ≈ 22.7 |
| 1.100 | 100 | 23.77 | ≈ 23.8 |
Độ Plato và độ Brix được xây dựng dựa trên cùng một ý tưởng — gram đường cane trên 100 g dung dịch — và được định nghĩa so với dữ liệu tham khảo hơi khác nhau, nhưng cho mục đích ủ bia chúng nhất trí trong khoảng 0.2 °P trên toàn bộ dải này. Đó là lý do tại sao cột Brix ở trên được hiển thị như một xấp xỉ của giá trị Plato chứ không phải là một thang đo độc lập.
Cảnh báo Khúc xạ kế. Một khúc xạ kế đọc đường trong dung dịch sucrose, và wort không phải sucrose — maltose, dextrins và protein uốn cong ánh sáng khác nhau. Hầu hết những người ủ bia chia phép đọc khúc xạ kế thô cho hệ số hiệu chính wort (WCF) khoảng 1.04 (các giá trị giữa khoảng 1.02 và 1.06 được báo cáo cho các công cụ khác nhau và hóa đơn ngũ cốc) để có được °Plato đúng; yếu tố này dành riêng cho công cụ và công thức, vì vậy hiệu chuẩn của bạn so với thăm trọng lượng riêng trên một wort đã biết. Quan trọng hơn, khi lên men bắt đầu, cồn trong dung dịch thay đổi chỉ số khúc xạ và phép đọc khúc xạ kế thô trở nên không hợp lệ như một phép đo trọng lượng riêng — nó phải được chạy qua công thức hiệu chính cồn chuyên dụng hoặc được thay thế bằng phép đọc thăm trọng lượng riêng cho FG. Hiệu chính nhiệt độ trên trang này dành cho thăm trọng lượng riêng; các khúc xạ kế với ATC xử lý bù nhiệt độ của riêng chúng.
Thuật Ngữ Ủ Bia và Biến Số Được Sử Dụng Ở Đây
- Wort
- Chất lỏng ngọt, chưa lên men được tạo ra bằng cách ngâm lúa mạch có lúa mạch và đun sôi với hoa ơi. Một khi nấm men được nuôi cấy và lên men bắt đầu, những người ủ bia thường gọi nó là bia chứ không phải là wort.
- Trọng lượng riêng (SG)
- Mật độ của chất lỏng chia cho mật độ của nước ở nhiệt độ tham chiếu được nêu rõ — một số không thứ nguyên như 1.050. Wort dày hơn nước vì các đường tan, vì vậy SG của nó ở trên 1.000; bia hoàn thiện chứa cồn, ít dày hơn nước, điều này kéo lục cuối cùng trở lại xuống.
- Trọng lượng riêng ban đầu (OG)
- Trọng lượng riêng của wort được đo ngay trước khi nấm men được nuôi cấy. Nó đặt cồn tiềm năng của lô và là đường cơ sở cho sự ăn mòn.
- Trọng lượng riêng cuối cùng (FG)
- Trọng lượng riêng được đo khi lên men hoàn tất. Phép đọc ổn định trong hai hoặc ba ngày liên tiếp là xác nhận thông thường rằng lên men thực sự hoàn tất.
- Điểm trọng lượng riêng
- Phần thập phân của SG nhân với 1000: 1.048 là 48 điểm. Các điểm giúp tính toán tinh thần dễ dàng — một giảm từ 1.055 xuống 1.012 là 43 điểm tiêu thụ.
- Độ Plato (°P)
- Nồng độ trích xuất hòa tan được biểu thị bằng gram đường cane trên 100 g dung dịch. Các nhà máy ủ bia thương mại thường làm việc trong °P; những người ủ bia tại nhà ở Hoa Kỳ và Vương quốc Anh thường làm việc trong SG. Đại loại, 1 °P ≈ 4 điểm trọng lượng riêng trong dải bia thông thường.
- Sự ăn mòn biểu kiến so với thực tế
- Sự ăn mòn biểu kiến được tính trực tiếp từ phép đọc thăm trọng lượng riêng: \(\text{AA}=\dfrac{\text{OG}-\text{FG}}{\text{OG}-1}\). Nó đọc cao vì cồn (mật độ ≈ 0.789 g/cm³ ở 20 °C) nhẹ hơn nước, vì vậy cồn được sản xuất làm trầm cảm FG vượt quá những gì loại bỏ đường riêng sẽ gây ra. Sự ăn mòn thực tế loại bỏ sự đóng góp của cồn — thường nó hạ cánh khoảng 80–82% của số liệu biểu kiến, vì vậy một biểu kiến 80% tương ứng với khoảng 65% thực tế. Phần mềm công thức và máy tính này báo cáo giá trị biểu kiến trừ khi nêu rõ khác.
- Nhiệt độ hiệu chuẩn thăm trọng lượng riêng
- Nhiệt độ mà ở đó thang đo của thăm trọng lượng riêng chính xác, được in trên thân hoặc chèn giấy. Các công cụ Hoa Kỳ thường là 60 °F (15.6 °C); nhiều công cụ Châu Âu và phòng thí nghiệm là 20 °C (68 °F). Mỗi hiệu chính trên trang này là tương đối với giá trị này.
- Sự gọn gàng
- Bề mặt cong chất lỏng hình thành nơi nó gặp thân thăm trọng lượng riêng. Trong wort thì đường cong lõm; công ước là đọc thang đo ở dưới cùng của đường cong, với mắt của bạn ở mức cao bằng bề mặt chất lỏng. Đọc đầu của meniscus thay vào đó thường mất 1–2 điểm trọng lượng riêng, giống như độ lớn của một lỗi nhiệt độ khiêm tốn.
- Trọng lượng riêng được đo so với hiệu chính
- Trọng lượng riêng được đo (hoặc thô) là những gì bạn đọc từ thân ở bất kỳ nhiệt độ mẫu nào xảy ra. Trọng lượng riêng hiệu chính là phép đọc đó được mở rộng quy mô sang nhiệt độ hiệu chuẩn, và nó là con số bạn nên ghi lại trong nhật ký nấu của mình, đưa vào công thức ABV và so sánh với mục tiêu của công thức.
- ABV và hệ số 131.25
- Lối tắt tiêu chuẩn là \(\text{ABV}\%\approx(\text{OG}-\text{FG})\times131.25\) — một phù hợp theo kinh nghiệm tốt đến khoảng ±0.2% ABV cho bia lên đến khoảng 1.070 OG. Đối với wort mạnh hơn, nó trôi thấp, và nhiều người ủ bia chuyển sang phù hợp thay thế $$\text{ABV}\%=\frac{76.08\,(\text{OG}-\text{FG})}{1.775-\text{OG}}\times\frac{\text{FG}}{0.794}$$ trong đó 0.794 là trọng lượng riêng xấp xỉ của cồn. Cả hai đều là xấp xỉ, không phải là phép đo phòng thí nghiệm; chỉ chưng cất hoặc một máy đo mật độ mới cung cấp một ABV có thể báo cáo hợp pháp, điều này quan trọng nếu bạn dán nhãn bia theo các quy tắc dán nhãn cồn quốc gia (ví dụ: TTB Hoa Kỳ hoặc yêu cầu dán nhãn EU).
- Khúc xạ kế
- Một công cụ quang học suy ra nồng độ đường từ mức độ một vài giọt chất lỏng uốn cong ánh sáng, được báo cáo trong °Brix. Nó chỉ cần một mẫu rất nhỏ và là lý tưởng cho các kiểm tra trước sôi và trước phân giống, nhưng nó đòi hỏi một yếu tố hiệu chính wort (~1.04) và phép đọc thô của nó không hợp lệ khi cồn hiện diện. Sử dụng một thăm trọng lượng riêng — hiệu chính nhiệt độ — cho FG.
Câu hỏi thường gặp
Hiệu chỉnh nhiệt độ có cần thiết với tỷ trọng cuối không? Có. Sai lệch 10 °F tương đương khoảng 0,001 SG, tức xấp xỉ 0,13% ABV và vài điểm phần trăm độ lên men — đủ để bạn đánh giá sai mẻ bia.
Vì sao khúc xạ kế cho kết quả khác? Cồn làm sai lệch số đọc của khúc xạ kế ngay khi quá trình lên men bắt đầu. Công cụ này dành cho tỷ trọng kế, vốn không bị cồn ảnh hưởng theo cách đó.
Độ chính xác của phép hiệu chỉnh ra sao? Sai số khoảng ±0,0005 SG trong dải nhiệt độ nấu bia thông thường. Mẫu quá nóng còn có nguy cơ làm nứt vỡ tỷ trọng kế thủy tinh, vì vậy hãy làm nguội xuống dưới 100 °F (38 °C) khi có thể.